دروازه‌های تاریخی تبریز بازسازی می‌شود

به گفته محققان، بیش از 2400 سال پیش، تبریز توسط هشت دروازه و حصار و باروهایی حفاظت می‌شد و همسایگان خارجی و تاجران و مسافران با عبور از این هشت در تبریز ارتباط برقرار می‌کردند و اینک بار دیگر با مرمت و بازسازی آنها، خاطره روزگاران گذشته تبریز زنده می‌شود. این هشت دروازه عبارت بود از: سورخاب قاپی‌سی، باغمیشه قاپی‌سی، خییاوان قاپی‌سی، نوبر قاپی‌سی، میارمیار قاپی‌سی، گجیل قاپی‌سی، ایستامبول قاپی‌سی و دوه‌چی قاپی‌سی.

بهروز خاماچی، عضو شورای اسلامی کلانشهر تبریز در خصوص علت پیدایش دروازه‌های قدیمی در گذشته می‌گوید: اهمیت تجارت خارجی و صدور کالا به کشورهای دیگر و وارد کردن کالا و مایحتاج شهروندان از دیگر ممالک، تبریز را در روزگاران قدیم به یگانه شهر بازرگانی، توریستی، تاریخی و نظامی و سیاسی تبدیل کرده بود. پس حفظ امنیت و آرامش شهر تبریز ایجاب می‌کرد باروهایی در اطراف شهر و دروازه‌هایی با فاصله‌های مناسب در مرکز شهر تعبیه شود تا مردم به سهولت از امکانات شهری بهره‌مند شوند.این محقق تبریزی با اشاره به ساعات کاری دروازه‌های هشتگانه شهر تبریز می‌افزاید: در گذشته شهربانی تبریز پشت تیمچه کره‌نی‌‌خانه (یکی از تیمچه‌های معروف بازار بزرگ تبریز) واقع شده بود و عصرها به هنگام اذان مغرب، دروازه‌ها با صدای کره نی که نوعی عمل اطلاع‌رسانی را انجام می‌داد بسته می‌شد و صبح‌ها به هنگام اذان صبح و باز با شنیدن صدای کره‌نی شروع به کار می‌کرد و تردد دوباره به داخل شهر آغاز می‌شد.

اکنون از دروازه‌های هشتگانه تبریز بجز در خیابان و یک لنگه از در باغمیشه، اثری به‌جای نمانده و به جرات می‌توان گفت در صورت عدم رسیدگی و توجه مسئولان شهری طولی نخواهد کشید آن 5‌/‌1 در باقیمانده نیز از بین برود.

خاماچی، رئیس کمیسیون میراث فرهنگی شورای اسلامی تبریز در مورد احیای این در‌ها تصریح می‌کند: برای احیای مجدد هویت باستانی تبریز، تعیین حاشیه قدیمی شهر و باروهای تاریخی تبریز ضروری است دروازه‌های هشتگانه و قسمتی از باروی قدیمی این شهر بازسازی و احیا شود.

وی در خصوص نحوه بازسازی این دروازه‌ها اظهار می‌دارد: اواخر سال گذشته شورای شهر تصمیم گرفت احداث و بازسازی سه در تاریخی تبریز (در‌های گجیل، استانبول و باغمیشه) را عملیاتی کند.

مدبر، شهردار منطقه 8 تبریز نیز در این باره معتقد است: از میان دروازه‌های سه‌گانه، در باغمیشه در دست میراث فرهنگی است و به احتمال زیاد خود میراث فرهنگی مراحل اجرایی آن را انجام می‌دهد، اما احیا و بازسازی دو در استانبول و گجیل را در بودجه داریم که اکنون در حال اجرای عملیات آن هستیم و طبق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته تا آخر امسال این دو طرح احیا و بازسازی می‌شود.

وی می‌افزاید: سایر در‌های قدیمی نیز در صورت تصویب و تخصیص بودجه به تدریج در سال‌های آینده احیا و بازسازی خواهد شد.

طبق شواهد از میان دو در باقیمانده در تبریز، دروازه باغمیشه با یک در نیاز بیشتری به تعمیر و احیا دارد؛ چرا که ساخت و سازهای جدید در منطقه، خطری جدی برای برپاماندن این در محسوب می‌شود.

این دروازه که بازار حرمخانه و بازار سماورسازان را در خود جای داده در روزگاری نه‌چندان دور دارای سقفی باشکوه بود که اکنون از آن همه هیبت تنها طاق دروازه و یک لنگه در برجای مانده است.

ایوب تبریزی یکی از مغازه‌داران بازار سماورسازان نیز در خصوص دروازه باغمیشه اظهار می‌دارد: زمانی که در باغمیشه پابرجا بود و بازار سماورسازان مزین به آجرهای زیبا و سقفی باشکوه بود، این محل برای خود بروبیایی داشت و رونق آن زبانزد خاص و عام بود.

وی می‌افزاید: متاسفانه قبل از انقلاب عده‌ای با ریختن سقف بازار و دروازه فکر می‌کردند مشکل این مکان تجاری که همانا دود و دم ناشی از سماورسازی است از بین می‌رود، اما به مرور زمان که آن منطقه محل ساخت و ساز واحدهای تجاری و مدرن شد، متوجه شدیم نه‌تنها مشکل ما حل نشده، بلکه ریختن سقف باعث شد هویتمان را نیز از دست بدهیم و دچار انزوا شویم.این مغازه‌دار که به قول خودش 57 سال در این شغل و این مکان روزگار گذرانده ادامه می‌دهد: با مشاهده این پسروی‌ها سعی کردیم با کمک مسئولان دیگر به احیای مجدد دروازه و محدوده بازار اقدام کنیم و در این رابطه حدود سه سال پیش دو قالب (طاق مانند) ساختیم تا سقف بازار سماورسازان را بپوشاند که شهرداری ممانعت کرد.

سعیده دلال علیپور‌ /‌ جام‌جم تبریز