دوباره آوارِ زلزله

حسن حسینی، معاون بازسازی مسکن روستایی خراسان‌جنوبی در زمان وقوع زلزله قبلی زهان، درباره آسیب نرسیدن به روستاهای منطقه به جام‌جم گفته بود: خانه‌های اهالی این روستاها پیش از این با وام‌های اعطایی این بنیاد، مقاوم و نوسازی شده است. (روزنامه جام‌جم، چهاردهم شهریور 91)

وی با اشاره به آغاز طرح مقاوم‌سازی واحدهای روستایی از سال 84 و بازسازی و نوسازی 3000 واحد در این مناطق افزوده بود: اکنون تمام خانه‌های زهان و حاجی‌آباد ـ مراکز اصلی وقوع زلزله ـ و روستاهای اطراف آنها بازسازی شده است.

این مقام مسئول در حالی از بازسازی کامل خانه‌های روستایی در بخش زهان و زیرکوه خبر داد که در زلزله اخیر، دو روستا در این منطقه به‌طور صددرصد و چند روستا نیز با تخریب 30 تا 70 درصدی مواجه شده است؛ روستاهایی که حالا مشخص شده خیلی هم مقاوم‌سازی نشده بودند؛ چرا که مدیرکل دفتر مدیریت بحران استانداری خراسان جنوبی روز گذشته اعلام کرد هزار واحد مسکونی در روستاهای این استان نامقاوم است.

محمدعلی آخوندی در گفت‌وگو با مهر از مقاوم نبودن بیش از یکهزار واحد مسکونی در مناطق زلزله‌زده زهان خبر داد و گفت: حدود 1200 واحد مسکونی غیرمقاوم در مناطق زلزله‌زده روستایی از جمله درمیان، بیرجند، قاین و زیرکوه وجود دارد که نیازمند بازسازی و مقاوم‌سازی است.

وی با اشاره به این که در 37 روستای زلزله‌زده در چهار شهرستان بیرجند تقریبا خسارت‌های وارده درجه یک و درجه دو بوده است، عنوان کرد: طبق برآورد انجام شده 138 واحد بالای 90 درصد خسارت دیده و تخریبی است.

آخوندی ادامه داد: براساس بررسی انجام شده و تسهیلات دولتی که تاکنون به مردم اعطا شده، 60 هزار واحد مسکونی شهری و روستایی در استان مقاوم‌سازی شده است.

پنج کشته از شش کشته زلزله اخیر مربوط به یک روستا و یک خانه و خانواده است، خانه دوطبقه‌ای که صاحب آن به گفته مدیرکل بنیاد مسکن شهرستان قاین، حاضر به نوسازی منزل خود نشده بود.

محمدرضا میرزایی، با بیان این‌که خانه مذکور، تنها خانه دوطبقه روستای شاج بود که بسیار قدیمی و از خشت و گل بود، به جام‌جم گفت: من شخصا حدود یک ماه پیش در سرکشی از این روستا و در حضور فرماندار و سایر اهالی روستا، به این خانواده اخطار دادم که خانه خود را تخلیه و مبادرت به مقاوم‌سازی آن کنند،‌ اما آنها حاضر به این کار نشدند.میرزایی با بیان این‌که روستای «شاج» دیگر قابل سکونت نیست،‌ تصریح کرد: از 60 خانه موجود در این روستا تنها 8ـ7 خانه مقاوم‌سازی شده بود که هم‌اکنون نیز فقط همین خانه‌ها سالم باقی مانده است.

وی دلیل رغبت نداشتن روستاییان به بازسازی منازل خود را نبود فرهنگ صحیح در این زمینه از یک سو و فقر مردم منطقه از سوی دیگر عنوان کرد و گفت: این در حالی است که بنیاد مسکن نیز در این زمینه تنهاست و صدای این سازمان به جایی نمی‌ر‌سد، در حالی که همه سازمان‌ها و از جمله جراید و صدا و سیما باید در این خصوص اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی کرده و روستاییان را به عواقب این کوتاهی خود آگاه کنند.

بخشدار زهان نیز با بیان این‌که دو روستای حسین‌آباد و شاج با حدود 120 خانوار در این زلزله به‌طور صددرصد تخریب شده است، به جام‌جم گفت: اکنون تمام این خانوارها در چادر اسکان داده شده‌اند.

محمدرضا قرائی با بیان این‌که سه روستای زردان، ‌نخرود و عباس‌آباد نیز بین 30 تا 70 درصد تخریب شده است،‌ افزود: کار امدادرسانی و خدمات‌رسانی به آسیب‌دیدگان از همان دقایق اولیه پس از وقوع زلزله و کار آواربرداری نیز از روز گذشته در روستاها آغاز شده است.وی با اشاره به کوهستانی و سرد بودن منطقه تصریح کرد: اکنون دیگر هیچ‌کدام از روستاییان از ترس زلزله حاضر به اقامت در منازل خود نیستند و از ما طلب چادر می‌کنند؛ ‌این در حالی است که هوای منطقه بشدت سرد بوده و بارش باران نیز باعث خیس شدن چادرها و وقوع سیل در برخی مناطق شده است.

قرائی دلیل خسارت‌زا بودن این زلزله در مقایسه با زلزله سه ماه پیش زهان را، مدت زمان زیاد آن اعلام کرد و افزود: اگرچه ریشتر این زمین‌لرزه 5/5 درجه اعلام شده است، اما شدت زمین‌لرزه و تخریب‌ها نشان از بیشتر بودن این رقم دارد، افزون بر این، زلزله این بار به کوه برخورد کرد و دوباره به زمین بازگشت که همین مساله باعث وارد آمدن خسارات بیشتری به منطقه شد.

وی با تاکید بر این‌که خانه‌های ویران شده در این زمین‌لرزه قدیمی و فرسوده بوده است، خواستار توجه بیشتر مردم و مسئولان به مقوله مقاوم‌سازی منازل مسکونی شد.

بخشدار زهان با بیان این‌که بیشتر روستاییان تمایلی به ترک خانه‌های قدیمی خود و بازسازی آنها ندارند،‌ گفت: فقر مردم منطقه و کمبود تسهیلات ارائه شده برای بازسازی خانه‌ها از یک‌سو و رغبت نداشتن به اسکان در منازل ساخته شده بنیاد مسکن از سوی دیگر باعث شده هنوز خانه‌های بازسازی نشده زیادی در روستاها وجود داشته باشد که هر لحظه احتمال فرو ریختن آنها وجود دارد.

قرائی یکی از دلایل تمایل نداشتن روستاییان به رها ساختن خانه‌های فرسوده و قدیمی خود و اسکان در منازل ساخته شده بنیاد مسکن را شکل و ابعاد کوچک این خانه‌های سازمانی اعلام کرد و افزود: روستاییان حاضر نیستند خانه خود را که در کنار زمین زراعی و انبار و طویله و دام‌هایشان است، رها کنند و در خانه‌های 50 ـ40 متری ساخته شده در شهرک‌های بنیاد مسکن زندگی کنند.

بخشدار زهان در پاسخ به این پرسش که چرا باید برای روستاییان خانه‌هایی 50 متری بدون انبار و طویله و با ساختار شهری احداث شود که حاضر به استفاده از آن نباشند،‌ گفت: متاسفانه این مشکلی است که کارشناسان بنیاد مسکن باید به آن پاسخ دهند که چگونه بدون ارزیابی ساختار منطقه و سبک زندگی روستاییان، اقدام به ساخت شهرک‌هایی اینچنینی برای روستاییان کرده‌اند.

وی با بیان این‌که روستاهای زیادی وجود دارد که اهالی آنها حاضر به ترک و مقاوم‌سازی منازل خود نیستند،‌ یادآور شد: هم‌اکنون در روستای سردوان زهان نیز حدود 100 خانوار در منازلی بسیار فرسوده و کهنه ساکن هستند که به‌هیچ عنوان حاضر به ترک منازل خود نیستند،‌ این در حالی است که این خانه‌ها روی هم و به صورت فشرده در کنار رودخانه ساخته شده است و در صورت کوچک‌ترین اتفاقی، خسارت جبران‌ناپذیری به آن وارد خواهد شد.

فاطمه مرادزاده / گروه ایران