بازگشت به محیط دسکتاپ سنتی

محبوبیت روزافزون این محیط‌های دسکتاپ بر این موضوع استوار است که هر دوی آنها از گنوم 2 ریشه گرفته‌اند. Mate مستقیما از گنوم 2 سرچشمه گرفته و به عنوان راه‌حلی دیگر برای کاربران ناراضی گنوم 3 و یونیتی اوبونتو استفاده می‌شود. XFCe نیز بعد از سال‌ها شبیه‌کردن خود به گنوم 2، اکنون شباهت زیادی به آن محیط دارد.

در نتیجه می‌توان mate و xfce را در دسته محیط‌های دسکتاپ سنتی قرار داد. آنها از سه بخش کلی دسکتاپ، پنل و لانچر پشتیبانی می‌کنند. در هردوی آنها خبری از جلوه‌های سه‌بعدی یا دیگر تاثیرات برگرفته از بمب دستگاه‌های موبایل نیست. البته هنوز اسکرین‌سیورهایی که دیگر مصرفی ندارند هم بخشی از این محیط‌ها به شمار می‌رود که احتمالا نخواستند حتی در این زمینه هم سنت‌شکنی کرده و تجربه کار با آن سیستم ‌عامل سنتی را مختل کنند.

هر دوی این محیط‌ها از دسته محیط‌های دسکتاپی است که در اواسط دهه 90 معرفی شدند؛ محیط‌هایی که تا همین چهار سال پیش در این قلمرو پیشتاز بودند.

هر چند mate و xfce با یکدیگر تفاوت‌های اساسی دارد، کافی است به صفحه وب هر یک از این پروژه‌ها نگاهی بیندازیم تا دیدی کلی نسبت به هدف هر یک داشته باشیم. Mate خودش را این‌طور معرفی می‌کند: «محیط دسکتاپ سنتی». تاکنون هم توسعه‌دهنده‌های mate کار دیگری جز حفظ سنت‌ها انجام نداده‌اند.

درست نقطه مقابل آن، در صفحه xfce این محیط دسکتاپ را «سریع و سبک از نظر مصرف منابع سیستمی، با حفظ زیبایی و جذابیت و رابط کاربری کاربردوست» معرفی می‌کند. xfce‌ نیز همانند mate مطابق با هدفش حرکت می‌کند.

علاوه بر این موضوع، xfce هنوز نشانه‌هایی از گذشته «گیکی»اش را دارد. کاربردوست بودن، یکی از اهدافی است که این پروژه سال 2006 برای خود تعریف کرد. حتی چند سال بعد از آن نیز امکان اضافه کردن یک آیکون در دسکتاپ به‌صورت ساده وجود نداشت.

با این حال، در نخستین سال‌های حضور xfce، سرعت و مصرف پایین منابع، یکی از نقاط قوت این پروژه به شمار رفت. حتی امروزه که این محیط بیشتر گرافیکی می‌شود هم این مساله رعایت شده است. هرچند یکی دو پنجره از جمله Setting Editor برای کاربران تازه‌وارد کمی سنگین است.

البته xfce همانند آلترناتیوهای مدرن خود مثل یونیتی، نگران چنین جزئیاتی نیست و اهل صیقل‌دادن عرض اسکرول‌بار یا بهترین حالت قرارگیری آیکون‌ها کنار یکدیگر نیست. در واقع می‌توان این طور نتیجه گرفت که‌جز قراردادن کاربردوستی در اهداف این پروژه، xfce محیطی است که برای کاربر تازه‌وارد عجیب و ناخوشایند خواهد بود.

درست نقطه مقابل آن، mate از یک دهه تجربه Gnome2 استفاده کرده است. اگرچه از دیگر محیط‌های مدرن دسکتاپ کمتر امروزی و جدید است، اما نسبت به xfce ـ که ابدا تلاشی در بهبود کاربردوستی ندارد ـ بهتر عمل می‌کند.

جالب است که Mate سریع‌تر از گنوم 3 است، اما از xfce در همه زمینه‌ها بازدهی فنی کمتری دارد و xfce در بازکردن و بستن و پنجره‌ها هم از Mate سریع‌تر است.

اما اینها تنها بخشی از مقایسه هستند. ممکن است اینجا و آنجای سیستم عامل چند قابلیت پنهان وجود داشته باشد که برای هر کاربر تاثیرگذار باشد.

Xfce و mate از نظر کلی شباهت زیادی به یکدیگر دارند و قابلیت‌های یکسانی در هر دوی آنها وجود دارد. گاهی اوقات این دو یک قابلیت بخصوص را ندارند یا یک فرض مشترک مثلا چیدمان از بالا به پایین آیکون‌ها در دسکتاپ دارند. با وجود این، اگر بخواهیم به‌صورت کلی نگاهی به تفاوت‌های آنها بیندازیم، باید بگوییم که xfce قابلیت‌های مینی‌مالیستی بیشتری دارد ولی Mate در مجموع از گزینه‌های انتخابی بیشتری برخوردار است.

برای مثال، هر دوی این محیط‌ها یک منوی کلاسیک دارند که زیرمنوهایشان در دسکتاپ نشان داده می‌شود. این دو منو امکان Drag-and-drop از منو به دسکتاپ را دارد. در حالی که mate همانند گنوم از گزینه‌های Places، Application و System تشکیل شده است، در حالی که xfce تنها یک گزینه به نام Applications دارد. اگر بخواهید دو گزینه دیگر را به xfce اضافه کنید، باید از طریق اپلت پنل‌ها این کار را انجام دهید.

Xfce ویرایشگر منو ندارد، اما Mate یک ویرایشگر درست و حسابی دارد. مدیر فایل آن، Thunar قطعا از ناتیلوس در گنوم 2 الهام گرفته شده است، اما ناتیلوسی که در Mate وجود دارد، برای پیکربندی شیوه نمایش محتوایش گزینه‌های بیشتری دارد. Xfce از طرف دیگر xfce از notificationها پشتیبانی می‌کند، اما اگر چندتا از آنها به صورت همزمان باز شود، باعث به‌هم‌ریختگی ظاهری می‌شود که mate و دیگر محیط‌های دسکتاپ به شیوه‌ای بر آن فائق آمده‌اند.

در بخش‌های دیگر، xfce و mate هر کدام قابلیت‌هایی دارند که دیگری ندارد. برای مثال، xfce می‌تواند طول پنل‌ها را کوتاه‌تر کند، در حالی که mate نمی‌تواند. مثال دیگر، پنل ساعت است. mate قابلیت منحصربه فردی در ارائه چند ساعت همزمان و گزارش آب و هوا دارد، در حالی که xfce با الهام از انواع ساعت‌هایی که قبلا در گنوم 2 بود، تنها می‌تواند بین انواع ساعت‌های آنالوگ، دیجیتال، باینری و... سوئیچ کند.

گاهی دیده می‌شود که Xfce از mate بازدهی بهتری داشته باشد. مثلا هر دوی آنها منویی دارند که در آن می‌توان آیکون اضافه کرد یا وال پیپر دسکتاپ را عوض کرد، اما xfce گزینه‌ای برای باز کردن ترمینال هم دارد و می‌تواند یک کپی از منوی اصلی فعلی در آن وارد کند. Xfce همچنین با قابلیت‌هایی همچون custom actions در فایل منیجر آدم را شگفت‌زده می‌کند.

اگر آدمی باشید که به دنبال سفارشی‌سازی هرچه بیشتر سیستم عامل خود است و تنها به قابلیت‌های اصلی آن اکتفا نمی‌کنید، می‌تواند در تصمیم‌تان تاثیرگذار باشد. شاید بهتر باشد فهرستی از نیازمندی‌های خود تهیه کنید و ببینید کدام یک بیشتر از آنها پشتیبانی می‌کند.

یکی از دلایلی که گنوم هنوز محبوب باقی مانده این است که در طول سال‌ها مجموعه زیادی از نرم‌افزارهای خود را با قابلیت‌های آن همسو کرده ‌است. تنها KDE‌ می‌تواند چنین ادعایی کند.

Mate مستقیما از چنین اکوسیستمی سود می‌برد. در مقایسه با آن، نرم‌افزارهای پیش‌فرض xfce از نظر تعداد و جذابیت به پای mate نمی‌رسند. میکسر صدا، رایتر دی‌‌وی‌دی، نرم‌افزاریاب، تقویم و ترمینال مجازی تنها نرم‌افزارهای پیش‌فرض xfce را تشکیل می‌دهد. این نرم‌افزارها را می‌توان با اغماض، فقط کار راه بینداز معرفی کرد؛ چراکه هیچ کدامشان چیز بیشتری برای عرضه ندارد، اگر البته نگوییم که بعضا برخی قابلیت‌های اصلی یک برنامه نیز در آنها دیده نمی‌شود. midori مرورگر وب این سیستم عامل البته از این قاعده مستثناست؛ زیرا به‌عنوان یک گزینه سبک و کم‌حجم قابلیت‌های خوبی دارد.

اما خوشبختانه xfce از سبک‌بودن خودش می‌تواند استفاده کند. اجرای نرم‌افزارهای گنوم در xfce کندتر خواهد بود، اما از آنجا که خود xfce سریع‌تر از گنوم است، بنابراین احتمالا کسی متوجه تفاوت نشود. متاسفانه نرم‌افزارهای kde در xfce به کندی اجرا می‌شود و اجرای هر برنامه ممکن است بین 15 تا 20 ثانیه به‌طول بینجامد.

هر چند انتخاب میان mate و xfce کاملا به شرایط و انتخاب‌ها بستگی دارد، اما بهتر است در ابتدا این سوال را از خودمان بپرسیم که: چه چیزی نبودش حیاتی نیست؟

اگر دسکتاپ مدرنی می‌خواهید که نرم‌افزارهای پیش‌فرض آن آماده باشد و برای سفارشی‌سازی آن خیلی به خود زحمت ندهید، mate گزینه بهتری است.

اما از طرف دیگر، اگر بازدهی و سرعت را تحسین می‌کنید و قیافه کمی زمخت برایتان اهمیتی ندارد و شاید بخواهید آن را از پایه سفارشی کنید، xfce گزینه بهتری خواهد بود. فقط پیش از هر چیز باید مصمم شده باشید که گنوم 3 یا یونیتی را نمی‌خواهید و بعد سراغ xfce یا mate بروید.

محمدرضا قربانی