گازگرفتگی فقط برای همسایه نیست

«بله! گازco بسرعت مسموم می‌کند و می‌کشد، اما مردم ایمنی‌شان را جدی نمی‌گیرند و خیال می‌کنند مرگ فقط برای همسایه است.»

این را محمود قدیری، معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتش‌نشانی می‌گوید و البته تائید می‌کند که آمار مسمومیت‌های ناشی از گازگرفتگی در سال‌های اخیر کاهش داشته است، اما اعتقاد دارد روند این کاهش می‌تواند شتاب بیشتری بگیرد اگر...

گفت‌وگوی ما با او درباره دلایل روند کند کاهش آمار کشته‌شدگان گازگرفتگی است و قدیری تاکید می‌کند که سریع‌تر شدن این روند در گرو فرهنگسازی عمومی و رفع برخی خلأ‌های قانونی است.

از دیدگاه من فرهنگ ایمنی با وجود تبلیغات آن‌گونه که انتظار می‌رود گسترش پیدا نکرده است. متاسفانه بیشترین تلفات ما هر سال در آغاز فصل سرما یا زمانی است که ناگهان جبهه هوای سرد به کشور می‌آید، چون در این زمان مردم خودشان برای نصب وسایل گازسوز دست به کار می‌شوند، در حالی که این مسوولیت برعهده کارشناس نصب است.

وقتی مردم خودشان اقدام به نصب می‌کنند نکات ظریفی را در نصب لوازم گازسوز در نظر نمی‌گیرند برای مثال خیلی‌ها نمی‌دانند که قطر لوله بخاری باید از قطر خروجی آن بیشتر باشد، یعنی گاهی لوله‌ای را انتخاب می‌کنند که اندازه آن کوچک‌تر از خروجی بخاری است یا نمی‌دانند که لوله باید پایدار باشد یعنی با تکان و لرزش از جای خود خارج نشود.

شیب لوله بخاری باید مثبت باشد، یعنی به سمت بالا برود، چون محصولات سوختن گاز، یعنی گازهای سمی، در داخل لوله بخاری به سمت بالا می‌رود و اگر لوله به سمت پایین باشد گاز بالاخره از طریق حفره‌ای در لوله بخاری به بیرون نشت می‌کند تا به سمت بالا برود.

علت برخی از مسمومیت‌های گازگرفتگی هم نقص در دودکش است یعنی مردم مطلع نیستند که باید شکل دودکش به گونه‌ای باشد که با وزش باد گازهای سمی خروجی از دودکش به داخل خانه برنگردد یا نمی‌دانند که باید گاهگاه لوله دودکش را بررسی کنند تا از باز بودن آن مطمئن شوند یا بی‌خبرند که باید حرارت دودکش را بسنجند و مطمئن شوند که گرم است، چون اگر وسایل گازسوز در حال کار کردن باشد دودکش حتما باید گرم باشد و سردی آن به معنای وجود نقصی در آن است که باعث شده محصولات ناشی از سوختن گاز از آن خارج نشود. باورتان می‌شود همین نقص در نصب دودکش علت بیش از 80 درصد از حوادث گازگرفتگی است.

ناآگاهی، در ابعاد بزرگ‌تری، چندین خانواده را در یک آپارتمان به خطر انداخته است. برای نمونه برخی خانواده‌ها نمی‌دانند که در ساختمان، هر واحد باید یک سیستم خروج محصولات گازی به شکل مستقل داشته باشد و اصلا درست نیست که همه واحدها از یک سیستم مشترک استفاده کنند چرا که در صورت انسداد این نوع لوله‌ها جان همه افراد آپارتمان همزمان به خطر می‌افتد.

از سوی دیگر برخی مردم هم به دلیل کسب اطلاعات نادرست از مراجع نامطمئن، جانشان را به خطر می‌اندازند، برای مثال برخی مردم همه منافذ خانه را می‌بندند و هیچ راهی برای تهویه هوا باقی نمی‌گذارند تا خانه گرم‌تر شود، در حالی که این کار باعث می‌شود اکسیژن کافی به داخل خانه نیاید.

وقتی در کشوری کسی مرتکب تخلفی در ساخت‌وساز می‌شود، بلافاصله قانون جلوی او را می‌گیرد، اما در کشور ما چنین وضعیتی وجود ندارد و مردم می‌دانند که اگر از سوی دستگاه یا نهادی به تخلفشان اشکال گرفته شود، به بن‌بست نرسیده‌اند و با اصرار و پافشاری سرانجام راهی برای ادامه کارشان پیدا می‌کنند.

اگر آتش‌نشانی ابزار تنبیهی داشته باشد و بتواند بساز و بفروش‌هایی را که نکات ایمنی را رعایت نمی‌کنند، جریمه کند و آنها بدانند که راهی جز رعایت قانون نخواهند داشت، مسلما آمار حوادث کاهش می‌یابد.

نکته دیگر این است که در کشورهای توسعه یافته سیستم هشداردهنده co در آپارتمان‌ها نصب می‌شود تا در صورت نشت گاز co ساکنان آپارتمان بسرعت باخبر شوند، اما این وسیله در کشور ما بسیار کم و محدود استفاده می‌شود و در بازار هم نوع استاندارد آن بسختی پیدا می‌شود. قیمت این وسیله حدود 20 دلار است، اما سازندگان آپارتمان‌ها حاضر نیستند همین مقدار هم برای ایمنی ساکنان اپارتمان هزینه کنند.

از سوی دیگر در کشور ما سازندگان ساختمان‌های بیش از شش طبقه باید حتما از ما مجوز بگیرند، یعنی آتش‌نشانی باید وضع ایمنی آنها را تائید کند، اما هنوز برای سازندگان ساختمان‌های کمتر از شش طبقه الزام قانونی وجود ندارد و این ساختمان‌ها مشمول ضوابط آتش‌نشانی نمی‌شود، در حالی که جالب است بدانید 98 درصد حوادث در ساختمان‌های کمتر از شش طبقه رخ می‌دهد.

متاسفانه در این زمینه خلأ قانونی وجود دارد. در کشورهای توسعه یافته، آتش‌نشانی نهادی بسیار قوی برای نظارت بر شهرهاست، اما در کشور ما، آتش‌نشانی اهرم قانونی لازم را برای سنجش ایمنی ندارد، برای نمونه ساختمان‌هایی که از نظر ایمنی در مرحله اولیه ساخت سنجش می‌شود، پس از ساخت هم نیاز به نظارت دارد؛ در حالی که پس از ساخت مالک می‌تواند به آتش‌نشانی اجازه بازدید را ندهد، حتی اگر ساختمانش ناایمن باشد. من معتقدم که آتش‌نشانی باید به شکل دوره‌ای اجازه نظارت بر همه ساختمان‌های شهر را داشته باشد.

ما البته بیکار ننشسته‌ایم و این نقص قانونی، باعث شده است لایحه‌ای را تنظیم کنیم که هنوز تحویل مجلس نداده‌ایم، اما پس از تحویل و گذراندن روال قانونی و تصویب آن می‌توانیم به عنوان نهادی نظارتی بر همه ساختمان‌های شهر نظارت داشته باشیم.

اتفاقا از اوایل دهه 80 ما سیستمی را راه‌اندازی کردیم که براساس آن هر خانواده‌ای که احساس کند وسایل گازسوزش نشتی دارد یا لوله‌های آنها درست نصب نشده است، بتواند با شماره 88051011 ـ14 تماس بگیرد و مشکل را اطلاع دهد تا ما بلافاصله گروهمان را اعزام کنیم و میزان گاز‌های خطرناک را در خانه بسنجیم و اتصالات را بررسی کنیم.فقط هشدار می‌دهم که مردم برای چنین مواردی به هیچ وجه با 125 تماس نگیرند، چون این خط صرفا برای اعزام گروه امداد به مناطق حادثه دیده است و تماس‌های اینچنینی باعث می‌شود ماموران ما دیرتر به محل حادثه برسند و جان دیگر شهروندان به خطر بیفتد.