فقط بازیگر نیستم

به عنوان یک فیلمساز، خیلی دوست ندارم از وجود خودم به عنوان بازیگر در جلوی دوربین استفاده کنم. همان‌طور که به عنوان یک بازیگر هم علاقه‌ای ندارم کارگردان خودم باشم.

از همان روزهای اولی که وارد کار سینما شدم، یاد گرفتم بهتر است بدانم درباره چه چیزهایی می‌خواهم صحبت کنم. آیا در زمینه‌ای که درباره‌اش حرف می‌زنم، تخصص و آگاهی دارم یا خیر. به همین دلیل است که کم گفت‌وگو می‌کنم . مصاحبه‌ها همیشه گمراه‌کننده و گول‌زننده است و شما وسط کار متوجه این موضوع می‌شوید و می‌فهمید در تله‌ای افتاده‌اید که بیرون رفتن از آن، کار چندان ساده‌ای نیست. به صورت طبیعی وقتی دارید درباره موضوعی بحث و گفت‌وگو می‌کنید، همیشه کسی پیدا می‌شود که دیدگاهی مخالف شما دارد و به‌راحتی حرف‌های شما را قبول نمی‌کند. در این حالت باید توانایی آن را داشته باشید که بتوانید با صحبت‌هایتان، او را مجاب کنید. سعی می‌کنم در همه حال فقط درباره مسائلی صحبت یا گفت‌وگو کنم که اطلاعات خوب و جامعی درباره‌شان دارم. در عین حال، با کسانی که فکر می‌کنند بازیگران فقط باید بازی کنند و چیزی بیشتر از کار بازیگری نمی‌دانند، مشکل دارم. این جمله که «تو از کجا می‌دانی؟ تو که یک بازیگری» را اصلا دوست ندارم.

طبیعی است که این‌طور باشد. من هم یک انسان هستم و از این که مورد توجه دیگران باشم، خوشحال می‌شوم. چطور می‌شود آدمی به این موضوع اهمیتی ندهد؟ البته وقتی این توجه از حد معمول خودش بگذرد، برای من هم ناخوشایند است. در چنین اوضاع و احوالی است که من هم ترجیح می‌دهم خودم را از چشم مردم پنهان کنم. در عین حال، موضوع توجه عمومی چیزی است که نباید زندگی عادی مرا به عنوان یک بازیگر به هم بریزد. من هم مثل هر آدم دیگری یک زندگی شخصی و خصوصی دارم و باید به این خلوت و حریم خصوصی احترام گذاشت. در کنار همه اینها، تماشاگران سینما باید متوجه این نکته باشند آن چیزی که روی پرده سینما می‌بینند، نقشی که من یا هر بازیگر دیگری بازی کرده‌ایم و این نقش و کاراکتر، با من به عنوان یک انسان فرق دارد.

از زمانی که اولین فیلم‌های سینمایی را با هم بازی کردیم، تبدیل به دوستانی صمیمی شدیم. او انسانی والا و بازیگری بی‌نظیر بود. نکته جالب این که تماشاگران سینما هم ما دو نفر را در کنار هم در فیلم‌های سینمایی پذیرفتند و گفتند زوج هنری خوبی هستیم، اما برای هر دوی ما، این موضوع خیلی ساده و راحت بود. ما جلوی دوربین می‌رفتیم و نقش‌مان را بازی می‌کردیم. در رابطه با پل نیومن باید بگویم دوستی‌مان از آن دوستی‌هایی بود که بسیار قوی و خوب بود و نمی‌توان براحتی درباره‌اش صحبت کرد.

سال‌ها قبل چند هکتار زمین در ساندنس خریدم. زندگی دور از هیاهو و جنجال را دوست دارم. در این محل می‌توانی نفس بکشی و فکر کنی. زندگی یعنی همین. وقتی مشغول بازی یا کارگردانی فیلمی نیستم، در این محل زندگی می‌کنم. زندگی در اینجا هیجان‌انگیز است.

روزهای اول کار، همه چیز برای جلب توجه بود. دوست داشتم دیگران به من توجه و حضورم را حس کنند، اما با گذشت زمان، بازیگری معنی تازه‌ای برایم پیدا کرد. احساس کردم با بازیگری می‌توانم حرف‌هایی را به زبان بیاورم و درباره یکسری مشکلات صحبت کنم. حالا هم همان موضوع مورد توجه قرار داشتن اهمیت زیادی دارد، اما مفهوم آن تغییر کرده است. در حال حاضر می‌خواهم حرفی که بازی و فیلم‌هایم مطرح می‌کنند مورد توجه قرار گیرند و نه چهره من.

در زمان خودش در دهه 70 میلادی غوغایی به پا کرد. هنوز هم تازگی و طراوت خود را حفظ کرده است. فکر می‌کنم ماندگاری آن به دلیل غیرشعاری‌بودنش است. با آن که یک موضوع مهم سیاسی را مطرح می‌کرد، ولی بی‌ریا و بدون تظاهر بود. یکی از جذاب‌ترین و خاطره‌انگیزترین بخش‌های کار در این فیلم، همبازی‌شدن با داستین هافمن بود. او یکی از خلاق‌ترین ذهن‌های بازیگری را دارد و همه چیز را بخوبی به خاطر می‌سپارد.

فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، همیشه بخش مهمی از زندگی‌ام بوده‌اند. این نکته را در فیلم‌هایی که ساخته و تهیه کرده‌ام هم می‌توانید ببینید. فیلم‌های من تلاش دارند تا درباره مسائل مهم سیاسی و اجتماعی صحبت کنند. تاسیس جشنواره ساندنس کمک کرد تا بتوانم نسل جدیدی را به دنیای سینما معرفی کنم که سینما برای آنها فقط یک سرگرمی نیست و از آن به عنوان ابزاری برای بیان دیدگاه‌ها و اعتقادات خود استفاده می‌کنند. فیلمسازان جوان درباره مضامین مختلف فیلم می‌سازند و جشنواره ساندنس به آنها کمک می‌کند تا فیلم‌هایشان در سطح وسیع‌تری دیده شود.

معتقدم تاریخ خودش را تکرار می‌کند، به همین دلیل، نگاهی انتقادی به کشورم و مسائل آن دارم. متاسفانه ما درس‌های لازم را از تاریخ نمی‌گیریم و آنچه را که رویدادهای تاریخی می‌خواهند به ما بیاموزند، فرا نمی‌گیریم و خیلی زود فراموش می‌کنیم. تجربه زندگی‌ام به من آموخت به کمک سینما می‌توان به بازخوانی تاریخ پرداخت و کمک کرد تا درس‌های مربوط به آن را به یاد داشته باشیم و از خاطر نبریم. به همین دلیل، فیلمساز شدم تا بتوانم این موضوعات را مورد بحث و یادآوری قرار دهم.

بله. «شرکتی که تو حفظ می‌کنی» در آخرین روزهای سال جاری میلادی اکران عمومی می‌شود. قصه‌ آن و کاراکترم را در این قصه‌ دوست دارم. این قصه با حال و هوای دلهره‌آور خود (که براساس قصه یک کتاب پرخواننده ساخته شده)‌ درباره یک فعال اجتماعی است که هویت واقعی او برای بسیاری از مردم ناشناخته است و سعی دارد از چنگ یک روزنامه‌نگار سمج ـ که موفق به کشف هویت اصلی او شده ـ فرار کند. به موفقیت مالی و انتقادی این فیلم،‌ امید زیادی دارم. شیا لابوف، سوزان ساراندون، نیک نولتی و جولی کریستی هم در این فیلم بازی دارند.