فرسایش خاک مهم‌ترین چالش منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری

به گزارش واحد مرکزی خبر،‌ مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می‌گوید: کوهستانی بودن این استان، شیب تند منطقه به سمت استان‌های خوزستان و اصفهان و ضعف در اجرای طرح‌های اصولی آبخیزداری در حوزه بالادست، از دلایل اصلی فرسایش شدید خاک است.

عطاء الله ابراهیمی می‌افزاید: چهارمحال و بختیاری با 37 درصد شیب، بیشترین شیب زمین در کشور را به خود اختصاص داده است.

وی با اشاره به این که این استان حوزه آبخیز پنج سد بزرگ کارون چهار و سه، شهید عباسپور، زاینده رود و دز است، می‌گوید: عوامل مختلف طبیعی نظیر شیب زیاد، وجود سازندهای زمین شناسی حساس به فرسایش، بارندگی‌های شدید، ذوب سریع برف، رعایت نکردن اصول صحیح حفاظت از آب و خاک در اجرای طرح‌های عمرانی و کشاورزی و عوامل انسانی موجب تخریب حوزه‌های آبخیز چهارمحال و بختیاری شده است.

به گفته وی یکی از اساسی ترین مسائلی که باعث فرسایش خاک در مناطق کوهستانی این استان شده وجود سیلابهاست؛ این درحالیست که همزمان با آغاز فصل بارش و طغیان رودخانه ها، رسوب مواد در آبراهه ها، رودخانه‌ها و مخازن سدها و کاهش ظرفیت آبگیری آنها، زیان‌های فراوانی را سبب می‌شود.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری هم می‌گوید: این استان به دلیل شکل زمین شناسی، تقریباً بیشترین زمین لغزش را در کشور داراست.

حسین بهرامی می‌افزاید: عمده روستاهای حادثه خیز این استان در شهرستان‌های اردل، لردگان و کوهرنگ در معرض رانش زمین، مسیر سیلاب و در محدوده حوضه سدهای ملی در دست ساخت قرار دارند.

رانـش روستـای چـلو از تـوابع شهرستان اردل با سه کشته در سال71 و آبیکار بـخش بازفت شهرستان کوهرنگ با 55 کشته در سـال 77، از حـادثه خیـزترین سوانح سال‌های اخیر چهارمحال و بختیاری بوده است.

همچنین تـخریب زمین‌های کشاورزی در منطقه چهار تخته نـاغان و تخریب مراتع و جنگل‌ها در حاشیه جاده شهرکرد - ایذه و آسیب به بیش از 60 روستا در این استان، از جمله عوارض زمین لغزش‌ها به شمار می‌رود.

کارشناس اداره کل منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری هم می‌گوید: سالانه 23 میلیون متر مکعب خاک استان از طریق 2 رودخانه زاینده رود و کارون وارد مخازن سدهای زاینده رود، کارون سه و چهار، گُتوند و شهید عباسپور می‌شود.

خاکپور با اشاره به این‌که ارزش سرمایه‌گذاری در هر متر مکعب آب حداقل پنج هزار ریال است، می‌افزاید: 23 میلیون مترمکعب رسوب پشت سدها سالانه بیش از 110 میلیارد ریال خسارت به بار می‌آورد.

وی می‌گوید: 23 میلیون متر مکعب آب غیر قابل استفاده داریم و 23 میلیون متر مکعب خاک هم پشت سدها رسوب شده است که هم باعث از بین رفتن تأسیسات سدها می‌شود و هم این خاکبرداری هزینه بالایی را به دنبال دارد.

عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد هم شخم زدن غیر اصولی زمین‌های کشاورزی و رعایت نکردن اصول فنی حفاظت از زمین‌های کشاورزی را یکی از علل فرسایش خاک در چهارمحال و بختیاری می‌داند.

قربانی می‌گوید: توسعه باغات در زمین‌های شیب دار به منظور حفاظت از خاک، کنترل سیلاب و استفاده بهینه از منابع آب، از راهکارهای جلوگیری از فرسایش خاک است.

سال 87 اجرای طرح توسعه باغات در زمین‌های شیب دار چهارمحال و بختیاری مصوب و 73 هکتار از زمین‌های شیب دار مستعد در این استان نهال کاری شد.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می‌افزاید: یکی از بهترین راهکارها برای کاهش اثرات بلایای طبیعی، آبخیزداری است که از یک سو باعث کنترل روان آب‌ها و هدایت آنها به داخل زمین و از سوی دیگر جلوگیری از بروز سیلاب می‌شود.

بهرامی با اشاره به این‌که 270 هزار هکتار از سطح حوزه‌های آبخیز چهارمحال و بختیاری در سال گذشته اجرا شده، می‌گوید: 16 درصد از سطح این استان را حوزه‌های آبخیز کارون و زاینده رود تشکیل می‌دهند که باید اعتبارات در این حوزه تقویت شود.

تخریب جنگل‌های استان چهارمحال و بختیاری هم یکی دیگر از عوامل فرسایش خاک در این استان است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می‌گوید: به رغم مراقبت یگان حفاطتی این اداره کل، تأمین سوخت 18 هزار خانوار جنگل نشین از جنگل ها، سالانه باعث از بین رفتن بخش زیادی از جنگل‌های استان می‌شود.

ابراهیمی با بیان این‌که میزان تخریب و برداشت غیرمجاز چوب بیش از میزان تولید چوب جنگلی است، می‌افزاید: سالانه 468 هزار متر مکعب از جنگل‌های استان تخریب می‌شود در حالی که میزان تولید چوب جنگلی سالانه 307 هزار متر مکعب است.

کارشناس اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری می‌گوید: ایجاد پوشش گیاهی متناسب با اقیلم این استان، اجرای طرح‌های ساخت بندهای خاکی، سنگی ملاتی، گابیونی و خشکه چین، کنترل و پخش سیلاب، ساحل سازی رودخانه، علوفه کاری، کشت نواری، اصلاح شخم و حفاظت قرق مراتع و جنگل‌ها را از مهم‌ترین راهکارهای جلوگیری از فرسایش خاک می‌دانند.

به گفته خاکپور تثبیت زمین‌های شیب دار برای جلوگیری از جاری شدن سیلاب‌ها و احداث دیوارهای تثبیت کننده با توجه به میانگین بارش سالانه حدود 500 میلی متر باران در استان ضروی است.