آرایش جدید سیاسی در گرجستان

 نظرسنجی‌ها همه حکایت از پیروزی ساکاشویلی داشت و مشاوران بهت‌زده او هم بر همین اعتقاد بودند. اما وی در بعدازظهر سه‌شنبه یازدهم مهر با ظاهر شدن در صفحه تلویزیون گرجستان رسما شکست از رقیبش را پذیرفت.

ساکاشویلی با اشاره به ائتلاف «رویای گرجستان» و ایوانشویلی عنوان کرد: «ما نگرش‌های این ائتلاف را اساسا قبول نداشته و آنها را خطا می‌دانیم و اختلاف عمیقی میان ما وجود دارد؛ اما دموکراسی یعنی همان چیزی که اکثریت مردم گرجستان درباره آن تصمیم می‌گیرند و ما بشدت به آن احترام می‌گذاریم.» وی اعلام کرد از این پس جنبش اتحاد ملی نقش اپوزیسیون را بازی خواهد کرد.

برای کشوری برآمده از دوران پساشوروی ـ البته به استثنای کشورهای بالتیک ـ چنین روندی بی‌نظیر است. ساکاشویلی و حزبش که از سوی مخالفان به دیکتاتوری متهم شده بودند، اکنون قدرت را از دست داده‌اند.

چند روز دیگر پارلمان جدید تشکیل می‌شود و متعاقب آن دولت تازه شکل خواهد گرفت. پیش‌بینی‌ها حکایت از کسب 64 کرسی پارلمان از سوی جنبش اتحاد ملی و در مقابل 84 کرسی ائتلاف رویای گرجستان دارد.

ساکاشویلی یک سال دیگر رئیس‌جمهور خواهد ماند و این امر از آن جهت اهمیت دارد که دو حزب باید برای اداره کشور با هم همکاری کنند. در رقابت انتخاباتی دشوار و بسیار فشرده گرجستان انتشار تصاویر ویدئویی شکنجه و ضرب و شتم زندانیان در ماه گذشته ضربه موثری بود که از سوی حزب ایوانشویلی بر رقیب وارد آمد.

مطابق فهرست مجله آمریکایی فوربز، ایوانشویلی که ثروتش را در روسیه به‌دست آورده با 6.4 میلیارد دلار در رده صدوپنجاه و سوم ثروتمندترین افراد دنیاست. ارزش دارایی او تقریبا کمتر از نصف کل تولید ناخالص داخلی گرجستان در سال 2010 یعنی 14.37 میلیارد دلار است.

با وجود کمک‌های وی به کلیسا و امور هنری در گرجستان وی چهره چندان شناخته شده‌ای نبود و از یک‌سال قبل با اظهار نارضایتی از نحوه اداره کشور تصمیم گرفت به صحنه سیاست پای بگذارد.

وی در ملاقات با روزنامه‌نگاران دولت گرجستان را شبیه دولت شوروی سابق نامید و وضع آزادی‌های مدنی را بسیار بدتر از روسیه دانست. ایوانشویلی حزب رویای گرجستان را از شش حزب ائتلافی که وجه مشترکشان نفرت از ساکاشویلی است، تشکیل داد. رهبران این احزاب از لیبرال‌های غرب‌محور تا ناسیونالیست‌های افراطی را شامل می‌شود که بعضا از یکدیگر نفرت داشته و حتی از خود ایوانشویلی هم چندان دل خوشی ندارند.

ساکاشویلی در سال 2003 یعنی 9 سال پس از فروپاشی شوروی سابق و استقلال کشور گرجستان و در پی یک انقلاب مخملین قدرت را به‌دست آورد.

عده کمی به تغییرات ساکاشویلی و همکاران نوگرایش در گرجستان بها داده‌اند و در مقابل بسیاری بر این باورند که وی به یک حاکم مستبد تبدیل شده و 9 سال حکومت برای وی کافی است.

رفیق‌بازی و دادن مشاغل و امتیازات خاص به دوستان از سوی ساکاشویلی زمینه ثروتمند شدن عده‌ای محدود را فراهم و اکثریت وسیعی از مردم را به دست و پنجه نرم کردن با مشکلات زندگی واداشته است. گرجستان در سال 2008 از روسیه بر سر مناطق جدایی‌طلب اوستیا و آبخازیا شکست خورد.

جنبش اتحاد ملی ادعا می‌کند که اظهارات ایوانشویلی مبنی بر داشتن روابط بهتر با روسیه، یعنی جایی که او ثروتش را از آنجا به‌دست آورده است نشان از آن دارد که وی نوچه کرملین است. با این حال ایوانشویلی در سخنرانی پس از پیروزی انتخاباتی هدفش را پیوستن به ناتو که خط قرمز روس‌هاست اعلام کرد.

وی پیش از این نیز عنوان کرده بود که اولین سفر خارجی‌اش به واشنگتن خواهد بود و در اصول سیاست خارجی وی مبنی بر سازگاری با غرب و ناتو تردیدی وجود ندارد.

پیروان ساکاشویلی بشدت به چنین اظهاراتی مشکوک هستند و آن را چیزی جز حرف‌های فریبنده و طراحی شده برای اطمینان‌بخشی دوباره به غرب نمی‌دانند.

آنها خاطرنشان می‌کنند که در سال 2010 پس از شکست یولیا تیموشنکو، نامزد طرفدار غرب در اکراین ویکتوریانوکوویچ، رئیس‌جمهور جدید نیز اظهارات مشابهی را بر زبان آورده بود، اما حداقل تا این لحظه الحاق اکراین به اتحادیه اروپا و ناتو در محاق فراموشی قرار گرفته و تیموشنکو نیز در زندان به‌سر می‌برد.

بسیاری از وزرای دولت در حال سقوط گرجستان بر این باورند که حتی تصور آن‌که ایوانشویلی بتواند همزمان سیاست بهبود روابط با روسیه و پیوستن به ناتو را دنبال کند بسیار دشوار خواهد بود.

یکی از وزرای دولت ساکاشویلی به طعنه می‌گوید: «بهترین راه برای سازگاری با یک ببراین است که اجازه دهید شما را ببلعد»! پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در سال 2008 بصراحت عنوان کرده بود که «خیال دارد ساکاشویلی را دار بزند»!

بسیاری قبل از انتخابات پیش‌بینی بی‌ثباتی و برهم خوردن اوضاع کشور به دلیل امتناع طرف بازنده از پذیرش شکست را کرده بودند. اما اکنون این اتفاق نیفتاده است و گرجستان باید از این به بعد یک اپوزیسیون قوی در پارلمان و همزیستی دشوار رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر که اگر نگوییم هیچ، حداقل توافق کمی با یکدیگر دارند را تجربه کند. قرار گرفتن در چنین وضعی در دموکراسی‌های غربی چیز نادری نیست، اما برای گرجستان یقینا دنیای جدیدی خواهد بود.

منبع: اکونومیست - ترجمه: ایرج جودت