تیمور شرقی؛ کشوری با چوب صندل

اگر اسم این کشور زیاد به گوش‌تان نخورده، زیاد جای تعجب ندارد، چراکه تا سال 2002 این کشور مستعمره اندونزی به شمار می‌رفت. این کشور با نام کامل جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی یکی از کشورهای آسیای جنوب ‌شرقی است و همان‌طور که گفته شد، در سال 2002 استقلال یافت. در واقع استقلال این کشور در آن سال طی یک همه‌پرسی اتفاق افتاد که اکثریت مردم به آن رای مثبت دادند.

البته تیمور شرقی تاریخی طولانی در مستعمره بودن دارد، به طوری که این کشور از قرن 16 میلادی تا سال 1975 مستعمره پرتغال بود. در آن سال تیمور شرقی از استعمار پرتغال خارج شد و استقلال خود را به دست آورد، اما طعم شیرین استقلال را مزه نکرده بود که در همان سال اندونزی آن را اشغال کرد.

آب و هوای این کشور گرم و استوایی است و فصل‌های آن به دو بخش بارانی و خشک تقسیم می‌شود. دیلی، پایتخت این کشور، بزرگ‌ترین شهر و بندر آن هم محسوب می‌شود.

رئیس حکومت در این کشور رئیس‌جمهور است که با رای مردم برای دوره‌ای پنجساله انتخاب می‌شود. نقش رئیس‌جمهور بیشتر نمادین است، اما این قدرت را دارد که برخی قوانین را وتو کند. قدرت اجرایی تیمور شرقی در دستان نخست‌وزیر است. در واقع نخست‌وزیر رئیس حزبی است که بیشترین آرا را در انتخابات مجلس به دست آورد.

وی به‌عنوان رئیس دولت در این کشور کابینه را تعیین می‌کند. پلیس ملی، وزارت امور خارجه، وزارت کشور، سازمان هواپیمایی و سازمان مهاجرت، پنج نهاد دولتی مهم کابینه تیمور شرقی به حساب می‌آید.

نمایندگان مجلس ملی نیز که تعدادشان بین 52 تا 65 نفر است، برای دوره‌ای پنجساله و با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شوند. از آنجایی که تیمور شرقی کشور نوپایی است، هنوز ساختار سیاسی کامل و ثابتی پیدا نکرده است و ممکن است در آینده تغییراتی در نظام موجود آن داده شود.

در اواخر سال 1999، 70 درصد زیرساخت‌های اقتصادی تیمور شرقی توسط نظامیان اندونزیایی و شبه‌نظامیان تخریب شد و به دنبال آن نزدیک به 260 هزار نفر از مردم تیمور شرقی از این کشور مهاجرت کردند. با به استقلال رسیدن این کشور در سال 2002، سازمان ملل با کمک دیگر سازمان‌‌های بین‌المللی شروع به بازسازی زیرساخت‌های تخریب شده کردند. تنها در عرض چند ماه نزدیک به 50 هزار نفر از مهاجران به کشور بازگشتند.

مهم‌ترین محصول این کشور چوب صندل است که در کنار محصولات دیگری همچون قهوه و مرمر به کشورهای آمریکا، آلمان، پرتغال، استرالیا و اندونزی صادر می‌شود. مواد غذایی، گازوئیل، نفت سفید و ماشین‌آلات نیز جزو واردات این کشور از همین کشورهاست.

آمار دقیقی از نیروی کار این کشور در دست نیست، اما تخمین زده می‌شود نرخ بیکاری در این کشور 50 درصد باشد. 42 درصد مردم این کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند. در سال 2007 نرخ تورم در آن 4‌/‌5 درصد بود.

در این کشور 14 هزار و 874 کیلومتر مربعی حدود حدود یک میلیون و 109 هزار نفر زندگی می‌کنند که میانگین سنی آنها 5/21 سال است. امید به زندگی برای زنان 69 و برای مردان 65 سال است. 98 درصد مردم این کشور کاتولیک، یک درصد پروتستان و یک درصد مسلمان هستند. زبان رسمی این کشور پرتغالی و تتومی است؛ زبان تتومی زبان مخصوص ساکنان منطقه جنوب شرقی آسیاست. حدود نیمی از بزرگسالان این کشور بی‌سواد هستند که این میزان بی‌سوادی بیشتر میان زنان به چشم می‌خورد.

آمار نشان می‌دهد، وضع آموزش در این کشور در دو زمان مستعمره بودن تفاوت آشکاری با یکدیگر دارند. در زمان استعمار پرتغال، میزان بی‌سوادی حدود 90 درصد بود و تعداد کل مدارس به 50 مدرسه می‌رسید، اما در زمان استعمار اندونزی میزان مدارس این کشور به 800 مدرسه رسید.اگر نگاهی به فرهنگ تیمور شرقی بیندازیم، متوجه خواهیم شد که پرتغالی‌ها، کاتولیک‌ها و حتی مالزیایی‌ها تاثیر فراوانی بر این فرهنگ دارند، اما نقش کاتولیک‌ها بیش از بقیه به چشم می‌آید. شعر نیز ریشه‌ای قوی در این کشور دارد.