نگاهی به زمین از آسمان

پرواز تهران- مشهد؛ صبح؛ هوا شفاف است و صاف. هواپیما نیز بسیار خلوت است و به راحتی می‌توانم یک صندلی در هواپیمای بوئینگ 747 کنار پنجره انتخاب کنم. همیشه از ارتفاع می‌ترسم. دیدن از بالا گویی نگرانم می‌کند، اما این بار گویی جنسی متفاوت است. هیچ اضطرابی ندارم. پرواز آرام است و همین که پنجره را بالا می‌زنم دو تکه ابر کوچک را ـ از همان‌هایی که اگر زمین باشی شبیه مچ دست‌های یک آدم گنده و چاق آن را می‌بینی ـ کنارم می‌بینم. خیلی سریع عبور می‌کنیم. ابرها گویی لبخند می‌زنند. جنس‌شان از آن جنسی نیست که وقتی زمین هستی آنها را می‌بینیم.

این‌جا هم آسمان دارد، کرانه‌ای نیست. بیکرانه است، هر قدر نگاه می‌کنی، نگاهت می‌کند. هیچ نگاهی تمام نمی‌شود، مگر این‌که چشمت به زمین دوخته شود. چشم به زمین که می‌دوزی سرانجام یک چیزی هست که بیکران نگاهت را بشکند، هر چند که با آن هزاران پا فاصله داشته باشی.

نگارگری خالق طبیعت از این فراز چه زیباتر می‌نماید. از فراز که می‌بینی درست حدفاصل بین جنگل‌های مازندران و گلستان و کویر را می‌توانی ببینی. هر چند خیلی دور است، اما درست مثل یک مینیاتور سرشار از معنا می‌ماند. کسی که خوب بلد باشد شاید بهتر بداند و حتی درست بتواند تشخیص دهد که مثلاً گردنه خوش ییلاق کجاست.

هواپیما به سرعت می‌تازد. به یک‌باره فضای زیر پا می‌شود بیابانی. بیشتر خاک است و خاک است و خاک. قهوه‌ای آن را می‌توانی از همان بالا ببینی و بلندی‌هایی که از بالا بیشتر شبیه به تپه- ماهور می‌ماند. تقریباً در تمام طول مسیر این کوه‌های نه چندان مرتفع مشاهده می‌شوند و هر از گاهی یک دره‌ای که یک نقطه سبز در آن هویداست. هنگامی که آرام‌آرام به مشهد نزدیک می‌شویم، بر تعداد این نقطه‌های سبز افزوده می‌شود. بر بلندی کوه‌ها نیز افزوده می‌شود. خلبان یک بار دیگر با مسافران صحبت می‌کند. با توضیح تلاش می‌کند رشته کوه بینالود را نشان دهد، اما من نمی‌توانم آن را پیدا کنم.

تجربه پرواز و نظاره زمین از فراز آسمان، تجربه جالبی است. فرصتی است برای دیدن آن‌چه که از همیشه از پایین به آن نگریسته‌ای و حال می‌توانی از بالا به پایین چشم بدوزی و همه آن‌چه که بزرگ به نظرت می‌رسیدند را ببینی که از این بالا چه کوچکند...

مریم چهاربالش