روز آخر

همه جمع شده‌اند. یکی می‌گوید قول داده‌اند تا قبل از زمستان برای ما مسکن بسازند، اما دو سه روزی است لودرها که مشغول آواربرداری بوده‌اند، بساطشان را جمع کرده‌اند و کار را به اتمام نرسانده، از روستا بیرون رفته‌اند. او می‌گوید اگر به‌وعده‌ها عمل نشود مجبور می‌شویم احشام خود را بفروشیم و به شهر کوچ کنیم؛ آن وقت هم ما ضرر می‌کنیم، هم دولت. ما‌مجبوریم گاو و گوسفندهایمان را به قیمت ارزان بفروشیم و از آن طرف هم دست از کشت و زراعت برداریم و برای فرار از سرمای منطقه چادرها را جمع کنیم و برویم به طرف شهر. در واقع مردم روستاهای آسیب‌دیده و زلزله‌زده از دو مساله نگران هستند؛ اول این که روند بازسازی‌ها و آواربرداری‌ها هنوز هم سرعت لازم را ندارد و اگر این کار زمان زیادی را به خود اختصاص دهد و قصه پرغصه بازسازی شهر زلزله‌زده بم تکرار شود، مردم دچار دردسر می‌شوند. هرچند شرایط جوی آذربایجان با آن منطقه متفاوت است و همت بیشتری می‌طلبد. مساله دوم توجه به اولویت‌ها و ضرورت‌هاست. مدیریت کارآمد در منطقه می‌تواند کاستی‌ها را جبران کند، مشکلات موجود را برطرف کند، از نیروهای انسانی و اعزامی به منطقه به‌بهترین شکل ممکن استفاده کند، با برنامه‌ریزی دقیق از انجام کارهای تکراری پرهیز کند و تا حد توان به زیرساخت‌ها توجه‌کند. آنچه مهم است حفاظت از مردم در مقابل سرمای زودرس و توجه به دام و احشام و محل نگهداری آنها در سرمای زمستانی است. احشام سرمایه زندگی مردم زحمتکش این خطه است. ضمن آن که محصول در حال جمع‌آوری کشاورزان را باید مورد توجه قرار داد و برای نگهداری آن فکر و چاره‌ای کرد.

وقتی حادثه‌ای در منطقه‌ای رخ می‌دهد و دولت و مردم برای کمک به آوارگان بسیج می‌شوند، عده‌ای سودجو فرصت را مغتنم شمرده خود را به منطقه حادثه‌دیده می‌رسانند و خود را مستحق حمایت و کمک می‌دانند و در روند کمک‌رسانی مشکلات عدیده‌ای را به وجود می‌آورند. متاسفانه در مناطق زلزله‌زده آذربایجان هم عده‌ای پیدا شده‌اند که فقط در ایام خاصی از سال در مناطق خوش‌‌آب و هوا و ییلاقی منطقه سکونت داشته‌اند و از وضع مالی خوبی هم برخوردار هستند و حالا از شهر به آبادی آمده‌اند و چادرنشین شده‌اند. این مساله، مردم مصیبت‌زده را بیش از هر چیز دیگر رنج می‌دهد.

کاش وقتی در شهرها و روستاهای زلزله‌زده قدم‌می‌زنم، به‌جای دوربین‌های عکس یادگاری، بیلان کار و تهیه گزارش عملکرد برخی دستگاه‌های اجرایی، نگاهم به‌دوربین‌هایی می‌افتاد که برای درس و عبرت‌آموزی، مفید و موثر واقع می‌شد؛ دوربین‌هایی که با تصویربرداری از این مناطق می‌توانست در اختیار دانشجویان رشته‌های معماری، شهرسازی، ساختمان و نقشه‌برداری و... باشد؛ دانشجویانی که علاوه بر آموزش‌های کلاسیک با آنچه در عملیات میدانی با آن دست به گریبان خواهند شد و آنان را حافظ جان و مال مردم می‌کند بیش از پیش آشنا کند و نقاط قوت و ضعف در ساخت‌و‌سازها را به آنها نشان دهد.

کاش آلبوم عکسی تهیه می‌شد تا عواقب نبود نظارت در بخش شهرسازی و رعایت اصول فنی را نشان می‌داد.

محمد خامه‌یار / جام‌جم