برخی روستاهای آسیب‌دیده آذربایجان شرقی باید جابه‌جا شود

دکتر جلیل قلمقاش در گفتگو با مهر با اشاره به زمین‌لرزه روز 21 مردادماه اهر ـ ورزقان افزود: این زمین‌لرزه بر اثر عملکرد گسل گوشه داغی در جنوب شهرهای ورزقان و اهر رخ داده است. این گسل به صورت یک پهنه گسلی با عرض تقریبی 200 متر در عرض جاده تبریز ـ ورزقان نمایان است.

معاون سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات معدنى کشور با تاکید بر این‌که در این رخداد دو زمین‌لرزه اصلی با بزرگای 6 و 2‌/‌6 اتفاق افتاده است، اظهار کرد: تا روزهای بعد از زمین‌لرزه بیش از هزار پس‌لرزه ثبت شده که بزرگ‌ترین آن 3‌/‌5 بوده است و تعداد و بزرگای این پس‌لرزه‌ها بتدریج کاهش یافته است.

وی با اشاره به میزان تخریب زمین‌لرزه در منطقه خاطرنشان کرد: بیش از 150 روستا در منطقه اطراف گسل گوشه داغی بین 20 تا 100 درصد ویران شده‌اند.

گسل فعال تبریز و فعالیت گسل گوشه داغی

قلمقاش به تحقیقات سازمان زمین‌شناسی در این منطقه اشاره کرد و یادآور شد: یکی از سوالات مطرح این بود که آیا این فعالیت گسل گوشه داغی باعث فعالیت گسل تبریز خواهد شد یا خیر؟ در این راستا تحقیقات گسترده‌ای انجام شد و برای این‌که بتوانیم به این سوال به صورت علمی پاسخ دهیم محل روسطحی کانون زمین‌لرزه‌های اصلی و پس‌لرزه‌های منتشر شده از سوی موسسه ژئوفیزیک بررسی شد و این اطلاعات با داده‌های مشابهی که از سوی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله، مرکز زلزله‌شناسی اروپا و مدیترانه منتشر شده است، مقایسه شد.

این محقق زمین‌شناس افزود: بر پایه این اطلاعات مشخص شد گسل مسبب زمین‌لرزه‌های اخیر در منطقه اهر ـ ورزقان گسل گوشه داغی بوده است و هیچ کدام از این کانون‌ها با گسل تبریز همپوشانی ندارد.

وی با بیان این‌که براساس این بررسی‌ها به این نتیجه رسیدیم که این زمین‌لرزه بر اثر جابه‌جایی گسل گوشه داغی رخ داده است، اضافه کرد: این جابه‌جایی ربطی به گسل تبریز ندارد، هرچند گسل تبریز از گذشته فعال بوده و جز گسل‌های فعال محسوب می‌شود و خطر رخداد زمین‌لرزه در آن همان قدری است که یک هفته قبل از این زمین‌لرزه بود.

 قلمقاش با تاکید بر این‌که گسل تبریز به هر حال لرزه‌خیز است، افزود: از این‌رو مردم و مسئولان باید مقاوم‌سازی و بهینه‌سازی سازه‌ها را در اولویت قرار دهند، چون زمین‌لرزه مردم را نمی‌کشد، بلکه این سازه‌های نامقاوم است که مردم را می‌کشد. 

نحوه بازسازی مناطق زمین‌لرزه‌زده

معاون سازمان زمین‌شناسى و اکتشافات معدنى کشور با اشاره به تهیه بانک اطلاعات زمین‌شناسی به عنوان زیرساخت لازم برای بازسازی مناطق زمین‌لرزه خاطر‌نشان کرد: در این زمینه گروه‌های کاری مختلفی در سازمان زمین‌شناسی تبریز تشکیل و از بیش از 150 روستا بازدید شد. در این عملیات برای همه روستا‌های زیان‌دیده شناسنامه زمین‌شناسی تهیه شد.

وی ادامه داد: براساس داده‌های میدانی، این مرکز در حال تدوین گزارشی است که به عنوان الگو برای تغییر مکان احتمالی برخی روستاهای آسیب‌دیده قرار گیرد تا در آینده در خطر کمتری از بلایای طبیعی قرار داشته باشند.

قلمقاش به بیان بخشی از این داده‌ها پرداخت و یادآور شد: بر این اساس، تقریبا 25 درصد روستا‌ها از لحاظ زمین‌شناسی نیاز به جا‌به‌جایی دارند، ولی در این زمینه تنها بحث زمین‌شناسی نیست، بلکه توافق اهالی با جا‌به‌جایی، نحوه اولویت‌بندی جا‌به‌جایی که مربوط به ارگان‌های مجری است نیز مطرح است.

به گفته وی این گزارش در روزهای آینده به استانداری تبریز ارائه خواهد شد.