قلب دریای خزر کدر است

دریای مازندران که روزگاری فقط بین دو کشور ایران و شوروی تقسیم شده بود سال‌هاست با فروپاشی شوروی به جمهوری‌های تازه‌استقلال‌یافته نیز رسیده و امروزه ایران،‌ روسیه، آذربایجان، ‌ترکمنستان و قزاقستان از آن سهم دارند؛ دریایی که بین بسیاری از ایرانی‌ها به دریای خزر معروف است.

اگر از نام این دریا بگذریم و به مشکلاتش بپردازیم باید گفت که آلودگی دریای مازندران امروز به قدری زیاد است که نگرانی‌های کارشناسان محیط زیست از صدای اعتراض آنها قابل درک است. به طوری که به دلیل آلودگی‌های زیاد این دریاچه انقراض انواع آبزیان آن از سال 1990 شروع شده و امروزه تعداد زیادی از انواع آبزیان این دریا از بین رفته‌اند. گفته می‌شود سالانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی از کشورهای حاشیه دریای مازندران وارد این دریا می‌شود که بقای جانداران آن را تهدید می‌کند.

اما بخش اعظمی از آلودگی دریای مازندران متعلق به جریان آب از رودخانه ولگا و سایر رودخانه‌های غرب از جمهوری آذربایجان به این دریاست. آلودگی در سواحل باکو و قزاقستان آنقدر زیاد است که تقریبا هیچ نژادی از آبزیان در این مناطق وجود ندارد که بتوان از نظر منابع غذایی و فعالیت‌های ماهیگیری بتوان روی آنها حساب کرد.

همچنین نشت مکرر و زیاد نفت به نواحی ساحلی در آذربایجان و قزاقستان از عمل فتوسنتز و تبخیر منابع گیاهی دریایی جلوگیری می‌کند و یکی از دلایل عمده بسیار مهم برای طغیان سطح آب دریای خزر در اواسط سال 1994 جریان 588 میلیون مترمکعب از مواد زائد و پسماندهای بالغ بر 40 کارخانه و پالایشگاه در باکو به سمت دریای خزر بوده است.

به گفته کارشناسان محیط زیست، آلودگی دریای مازندران به دو دسته تقسیم می‌شود؛ نخست آلودگی‌ای که از مناطق شهری و از طریق رودخانه‌های اطراف به این دریا وارد می‌شود، ضمن این که منشأ این آلودگی از فاضلاب انسانی است که از آن طریق میکروب‌ها وارد دریا شده و آب آن را آلوده می‌کند. دسته دوم کودها و سموم کشاورزی است که از طریق کوهستان‌ها و زمین‌های کشاورزی اطراف وارد دریای مازندران می‌شود. ورود این مواد غذایی مانند نیترات و فسفات موجب غنی‌شدن آب دریا می‌شود و در نتیجه با شکوفایی پلنگتونی و ایجاد کردن پدیده کشند قرمز، زمینه‌ساز مرگ ماهی‌ها می‌شود.