انتخابات الکترونیک

ایده استفاده از ماشین های شمارشگر در خصوص آرائ مردم ایده جدیدی نیست ، از زمانی که نسل اول ماشین های محاسبه گر وارد عرصه فناوری شد، فکر استفاده از آنها در سیستم های عمومی نیز مطرح شد

کد خبر: ۴۹۱۵۹

؛ اما برای نخستین بار این تجربه در دهه 70رخ داد، در آن سالها به دلیل این که باید آرائ ماخوذه از شهروندان توسط انسان خوانده و شمارش می شد (همانند اتفاقی که هنوز هم در کشور ما رایج است ) زمان طولانی بین اخذ رای و اعلام نتایج فاصله می افتاد.
این زمان طولانی ضمن این که باعث مشغول شدن ذهن افراد بسیاری از جامعه و فلج ماندن بسیاری از فعالیت ها می شد، نیروی زیادی را نیز از تعداد بالایی از شهروندان که وظیفه شمارش و جمع بندی آرا را به عهده داشتند، می گرفت.
در دهه 70 که نسلهای پیشرفته تر رایانه ها وارد بازار شده بود، دو ایده متفاوت برای رای گیری الکترونیک مطرح شد. نخست استفاده از کارتهای پانچ بود.
براساس این طرح برای هر رای دهنده به تعداد داوطلبانی که باید به آنها رای داده شود، کارتهای پانچ شده ای وجود داشت که نام نامزد مشخص بوده ، رای دهنده یکی از این کارتها را درون پاکت می گذاشت و به صندوق می انداخت. سپس کارت توسط دستگاه پانچ خوان ، خوانده و شمارش می شد.
اما از این روش به چند دلیل استقبال نشد. هزینه بالای تهیه کارتهای پانچ بخصوص جایی که تعداد نامزدها بیش از دو یا سه نفر باشد، اصلا مقرون به صرفه نبود و اگر چه دقت شمارش به طرز چشمگیری افزایش می یابد، هنوز مساله اصلی که زمان و هزینه بود، حل نشده باقی می ماند. روش دوم که مورد استفاده وسیع قرار گرفت ، در واقع گامی بسیار بلند به سوی e-votingواقعی بود.
در این روش (که یک بار و در انتخابات ریاست جمهوری سال 1372 در ایران نیز آزمایش شد). برگه های سنتی اخذ رای تغییر شکل دادند و داوطلبان همانند متقاضیان ورود به دانشگاه ملزم به استفاده از مداد نرم شدند. تشابه این روش رای گیری با کنکور سراسری بیش از استفاده از مداد نرم بود.
در این روش در برگه های رای نام نامزدهای انتخاباتی به همراه تصویر کوچکی از آنها نقش بسته بود و در زیر نام هر یک مربعی وجود داشت که رای دهنده باید آن را پر می کرد. برگه های پر شده همان شب در اختیار اسکنرهای نوری برگه خوان قرار می گرفت و نتیجه نهایی براساس شمارش برگه ها به صورت دیجیتال اعلام می شد، این روش مزیت عمده ای که نسبت به روش پانچ ها داشت غیر از کم کردن زمان ، این بود که هزینه ها را نیز تا حد بالایی کاهش می داد و از آن مهمتر در انتخاباتی که تعدد نامزدها وجود داشت نیز قابل اجرا بود، به عنوان مثال اگر قرار بود شهروندان از میان 3000 نامزد، 200 نفر را انتخاب کنند تغییری در ظاهر برگه ها رخ می داد و فرمی مانند فرم انتخاب رشته در اختیار رای دهندگان قرار می گرفت.
پیش از آن نیز یک کد عددی چند رقمی به هر نامزد انتخابی داده می شد. بدین ترتیب رای دهنده کافی بود در مقابل هر ردیف مربع های ارقام کد شخص مورد نظر را سیاه کند (همانند انتخاب رشته کنکور سراسری) و امیدوار باشد حداکثر چند ساعت پس از پایان اخذ رای نتیجه نهایی شمارش آرائ در آن حوزه انتخاباتی اعلام شود.
اما امروزه در خصوص انتخابات الکترونیک گامهای بلندتری برداشته شده است. یکی از آنها که در چندین کشور مختلف از برزیل گرفته تا برخی ایالت های امریکای شمالی مورد بهره برداری قرار گرفته ، استفاده از کیوسک هایی نظیر باجه های خودپرداز بانکهای گوناگون است .در این روش که به طور چشمگیری حتی نسبت به روشهای قبلی باعث کاهش زمان ، هزینه و نیروهای لازم در رای گیری می شود، باجه هایی در نظر گرفته شده است که با قرار گرفتن در پشت آن یک صفحه مونیتور (معمولا با قابلیت فینگرتاچ) به چشم می خورد.
اگر کشور شما از کارتهای شناسایی الکترونیکی استفاده کند، تنها کافی است کارت خود را به دستگاه بدهید تا دستگاه براساس بانک اطلاعاتی که از طریق شبکه های رایانه ای به آن متصل است ، صلاحیت رای دادن شما را اعلام کند (بررسی مسائلی نظیر سن ، محکومیت کیفری و...) سپس فهرستی از نامزدها به همراه توضیحی مختصر و حتی تصویری کوچک از هر یک روی مونیتور ظاهر می شود.
شما کافی است تصویر یا نام نامزد مورد نظر خود را لمس کنید و در این صورت رایانه این دستگاه در همان لحظه رای شما را محاسبه می کند. با استفاده از این روش ضمن حذف نیروی زیادی که باید صرف اخذ رای شود، هزینه کاغذ و... مرحله اخذ رای نیز از بررسی دو دو گذشت از آن فاصله زمانی بین پایان رای گیری و اعلام نتایج تحلیل نهایی برداشت می شود.
به محض آن که زمان اخذ رای به پایان برسد، کافی است یک کلید فشرده شود تا نتایج نهایی روی نمایشگرها ظاهر شود. بنابر این نه صندوق در کار خواهد بود نه برگه رایی و... اما این امر نیز هنوز با e - voting نهایی فاصله دارد؛ طرحی که چند سالی است بررسی ها روی آن اتخاذ شده است و یکی از اجزای دولت الکترونیک آینده به شمار خواهد آمد.
در این پدیده نه تنها زمان و هزینه های قبلی حذف می شود، بلکه هزینه های مراجعه به باجه های اخذ رای و هزینه دستگاه های رای گیر نیز حذف خواهند شد. در این روش هر شهروند براساس ستاره و کد ملی خود و کلمه عبوری که مختص وی صادر می شود، از منزل خود به سایت اینترنتی انتخابات مراجعه خواهد کرد و پس از کلیک کردن نام نامزد مورد نظر خود، انتخابش را تایید و ظرف چند دقیقه در سرنوشت سیاسی خود مشارکت می کند!
در این روش بخصوص افراد تبعه یک کشور که خارج از مرزهای جغرافیایی آن نیز زندگی می کنند، می توانند مشارکت کنند. این روش مراحل آزمایشی خود را سپری می کند، اما آنچه تمام روشهای رای گیری الکترونیک و بخصوص رای گیری اینترنتی را تهدید می کند، مساله امنیتی این روشهاست.
آیا هکرها نخواهند توانست سایتهای انتخاباتی را مورد حمله کنند؛ آیا امکان جعل امضاهای الکترونیک وجود ندارد؛ آیا امکان آن که آرای دیگران را تصرف کرد، وجود نخواهد داشت؛
اینها مسائلی است که باید به آن پاسخ داده شود تا e-voting به پدیده ای جهانی تبدیل شود!