روش جدید؛ تبعید5 دقیقه ای

با جدا کردن او از دیگران جلوی رفتار ناهنجار او را گرفته اید و در نتیجه دیگر خطری متوجه کودکتان و یا دیگران نیست.
در ضمن چون این روش تنبیه محسوب نمی شود و در نتیجه آن را نمی توان پاداش منفی محسوب کرد اخراج 5 دقیقه ای بدون هیچ گونه ملامت ، سرزنش ، دعوا و... فقط ترک صحنه و بی اعتنایی است.
متاسفانه اکثر پدر و مادرها این روش را به طور ناصحیح اجرا می کنند و نتیجه لازم و مطلوب از آن نمی گیرند. مثلا آنها هنگام اخراج کودک می گویند: صد بار بهت گفته بودم خواهرت را کتک نزنی. تو گوش نکردی. حالا هم از اتاق بیرونت می کنم.
این گونه استفاده از روش اخراج یا تبعید موقت ، آن را به نوعی تنبیه منفی با همه معایبی که دارد تبدیل خواهد کرد.
هنگام به کار بردن این روش باید کاملا آرامش و خونسردی و سرعت عمل را حفظ کرد، نه این که 10 بار به کودک تذکر بدهید که این کار را نکن و در آخر او را اخراج کنید.
هدف اصلی جدا کردن کودک و قطع رفتار نامطلوب است پس دیگر موعظه نکنید. همین تنهایی برای او کافی است. وقتی او را در اتاقش گذاشتید، کاری به کارش نداشته باشید، اجازه ندهید با ترفندهای کودکانه اش توجه شما را جلب کند؛ زیرا همین توجه باعث تشدید رفتار او می شود.
بعد از 5 دقیقه او را بدون هیچ گونه توضیح و تفسیری صدا کنید. از گفتن این عبارت جدا بپرهیزید: حالا می تونی از اتاق خارج بشی و یا حالا اجازه داری با برادرت بازی کنی.
نگویید که چه کاری می تواند انجام دهد و انجام ندهد. خیلی ساده فقط بگویید که 5 دقیقه تمام شد. روش اخراج موقت به خاطر انعطاف پذیری فوق العاده ، در بسیاری از موارد قابل اجراست. البته اگر اتاق یا جایی برای مجزا کردن آنها داشته باشید.
تصور کنید وقتی بین بچه ها دعوا می شود چه روی می دهد؛ آنها گریه کنان به طرف مادر یا پدرشان می روند و هر کدام از دیگری گله می کند. مادر یا پدر بیچاره در این صحنه جنگ باید نقش یک قاضی را به عهده بگیرد که هر تصمیم با نگرانی و دلخوری یکی از آنها روبه رو خواهد شد و این حادثه بارها و بارها بدون این که تغییر در روابط بچه ها به وجود بیاید تکرار می شود.
با استفاده از روش اخراج موقت ، دیگر لازم نیست نقش قاضی و مامور اجرا را بازی کنید. فقط به آنها بگویید متوجه شده اید آنها نمی توانند با هم بازی کنند. پس بهتر است هر کدام به اتاق جداگانه ای رفته و 5 دقیقه در آنجا بمانند.
اگر یکی از آنها اعتراض کرد که او اصلا تقصیری نداشته ، بگویید اصلا مهم نیست که چه کسی شروع کرده موضوع این است که آنها چون نمی توانند با یکدیگر بازی کنند باید 5دقیقه تنها باشند.
این سیستم برای پدر و مادرهای کم حوصله ای که طاقت تحمل رفتارهای بیش از حد بچه گانه و گاه آزاردهنده کودکان را ندارند بسیار سودمند است ؛ زیرا بدون فشار روانی و براحتی می توانند آن را به کار گیرند.
روش اخراج موقت در طیف سنی 3 تا 12 سال قابل اجراست. البته با آشنا شدن کودک به این روش بهتر به آن عادت می کند و مسلما نتایج بهتری به دست خواهد آمد. بعد از مدتی شما خواهید دید که خود کودک تشخیص می دهد که چه زمان احتیاج به یک اخراج موقت دارد.


در برابر کودکتان نه گفتن را بیاموزید

مشکلی که پدر و مادرها هنگام اجرای این روش با بچه های کوچک دارند مقاومت و مخالفت آنها برای رفتن به اتاق دیگر است.
البته اگر بدقت این موضوع را بررسی کنیم علت آن به خود والدین برمی گردد که بیش از حد در برابر کودک تسلیم شده اند و در واقع اختیار گفتن نه را از دست داده اند.
اگر کودک مقاومت کرد او را بغل کرده و به اتاقی دیگر ببرید و به جیغ و دادها و یا لگدهای او اعتنا نکنید. 5دقیقه او را تنها بگذارید. فراموش نکنید هیچ گونه عکس العمل تند، نصیحت ، داد و فریاد و... نباید نشان دهید. فقط 5 دقیقه اخراج!
بر حسب میزان خودسری و لجاجت کودک ، ممکن است چندین روز یا چندین هفته طول بکشد تا کودک به بیهوده بودن مقاومت هایش پی ببرد.


چگونه خارج از خانه از این روش استفاده کنیم؛

مشخص است که اخراج موقت به راحتی و به آسانی در خانه قابل اجراست ، اما با کمی ابتکار می توانید با شرایط دیگر تطبیق دهید ؛ مثلا اگر به پیک نیک ، گردش یا سینما می روید و عجله چندانی هم ندارید، میتوانید خودرو را نگه دارید و بچه ها را از ماشین بیرون آورید و آنها را 5 دقیقه در محلهای جداگانه قرار دهید.
مطمئن باشید اگر بچه ها برای رسیدن به پیک نیک ، مهمانی و... عجله داشته باشند این موثرترین تنبیه برای آنهاست تا دوباره مرتکب اشتباه نشوند.


اخراج برعکس مخصوص کودکان زیر 3 سال

درباره کودکان کمتر از 3 سال و بچه هایی که رشد زبانی آنها محدود و ناقص است روش دیگری توصیه می شود ؛ اخراج برعکس البته بعضی از والدین بذله گو و شوخ طبع آن را تعطیلات ما در حمام می نامند.
به عبارت دیگر به جای اخراج کودک و جدا کردن او از دیگران ، مادر یا پدر از کودک جدا می شود.
وقتی کودک با رفتار ناهنجار شما را به ستوه آورد، او را به اتاقش نفرستید بلکه خودتان به جایی که نتواند به شما دسترسی پیدا کند پناهنده شوید.
یک مجله یا کتاب بردارید به آشپزخانه ، حمام و یا اتاق خوابتان بروید و در را قفل کنید. به هیچ بهانه ای هم در را قبل از 5 دقیقه باز نکنید. باید در برابر جیغ و دادها، لگدزدن ها و گریه های او مقاومت کنید و تسلیم نشوید.
اگر واقعا می خواهید او را نسبت به کار اشتباهش متنبه کنید کمی صبر داشته باشید و احساساتی نشوید ؛ زیرا تسلیم شما او را در ادامه رفتار نامطلوب جری تر می کند.
مطمئن باشید که به این ترتیب کودک با مشکلات و ناراحتی های بیشتری روبه رو خواهد شد. وقتی کودک آرام و اوضاع عادی شد در را باز کنید.
با این کار شما به آرامش و به رفتار مطلوب او جایزه می دهید. اگر کودک دوباره کارش را شروع کرد شما هم دوباره به اتاقتان برگردید. هرگز از این روشها به عنوان یک تهدید و یا تنبیه منفی استفاده نکنید و نگویید: خیلی خوب ، حالا که این کار را کردی مامان قهر می کند و می ره تو حموم و در را می بنده ، بلکه با قیافه ای آرام و بدون هیچ گونه تهدید و سرزنش به اتاق رفته و در را ببندید.


راهکاری برای مواقع اضطراری

یک روش بازدارنده فیزیکی نیز برای جلوگیری از رفتارهای خطرناک کودکان وجود دارد. البته این روش بجز در موارد اضطراری فاقد ارزش است.
زمانی که روش اخراج موقت به اندازه کافی امن و جوابگو نباشد باید به این روش رو آورد. مثلا اگر کودک شما بخواهد مداد نوک تیزی را به چشم دوستش فرو کند دیگر فرصتی برای تامل وجود ندارد.
هر چه زودتر مداد را از دستش بیرون بیاورید. دستش را بگیرید و با صدایی محکم و آمرانه بگویید: مداد برای نوشتن و نقاشی کردن است نه برای زدن دیگران ، یا مثلا وقتی کودک 4 ساله شما با مشت و لگد خواهر کوچکترش را می زند، مسلم است که باید از روش فوری تری استفاده کرد. او را بغل کنید و نگذارید دست و پایش را حرکت دهد تا وقتی که آرام شود.


اشاره آخر

در چند جمله باید گفت به کودکتان در تشخیص روش درست کمک کنید. تشخیص این که چه کاری درست و چه کاری نادرست است.
فرصت فکر کردن و تصمیم گرفتن به او بدهید و همیشه ابتکار عمل را به دست داشته باشید تا بتوانید از بهترین و مناسب ترین روش استفاده کنید. زمان و نحوه استفاده از تمام روشهای تربیتی تابع ابتکار، قوه تشخیص و شناخت شما از اوضاع محیطی و شرایط روحی و روانی فرزندتان است.

بهاره صفوی