در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
سالمندی،سالمرگی نیست؛زندگی باید کرد
زندگی چند مرحله دارد. وقتی که بچه هستی دیر می گذرد و انگار زمان کش می آید و تو به آرزویت یعنی بزرگ بودن نمی رسی. بعد که نوجوان هستی انگار روی خود لحظات سوار می شوی و گذشت آن را حس نمی کنی.
از جوانی به بعد زمان بسرعت می گذرد و تو را به واقعیت سالمندی نزدیک می کند. هنگام سالمندی باز زمان کش می آید و انگار هرگز به آخر نمی رسد. در این ساعتهای کشدار چه خواهیم کرد؛ آیا خسته می شویم.
همان طور که زهرا خانم و اکبرآقا خسته شده اند؛ آنها به قول خودشان آردشان را بیخته اند و الکشان را آویخته اند و فکر می کنند دیگر توی این دنیا کاری ندارند.
زهرا خانم ، حصیر کوچکش را جلوی در خانه قدیمی اش می اندازد و آدمها را می شمارد که سوار بر لحظات می گذرند. گاهی آشنایی می بیند و گاهی دوستی.
دقایقی کنارش خاطرات را ورق می زند اما پاتوق اکبرآقا سرکوچه است ، جایی که می تواند با بقیه دوستانش که از روزگار جوانی به جا مانده اند در گذشته اش زندگی کند. آینده برای او جلوی چشمانش است و اعتقاد دارد آینده او آنقدر چشم انداز دوری نیست که بشود درباره اش خیالپردازی کرد.
تنها کافی است 3 دهه بگذرد تا این تصاویر چشم انداز غالب کشور ما شود. کشوری که اکنون از نظر جمعیت جوان در بالاترین سکوها ایستاده است آن روز در سالمندی از بقیه پیشی خواهد گرفت.
آیا جوانانی که امروز پاسخ نیازهای خود را نمی گیرند در 3 دهه آینده نیز حسرت سالمندی دیگران را خواهند برد؛ حقیقت این است که سالانه 5/2 درصد به افراد 65ساله و بیشتر افزوده می شود و این رشد جمعیت مدیون بهبود شرایط تغذیه و بهداشت است؛ شرایطی که عواقبی نیز به همراه خواهد داشت.
تنهایی عصر ارتباطات آمار و ارقام موجود حاکی از افزایش متوسط طول عمر در ایران در 3دهه گذشته است و این مسیر کماکان ادامه دارد.
پژوهشگران اعتقاد دارند با پیشرفت جامعه ، رشد فناوری و کاهش تماس با دیگران احتمال بروز عوامل روانی نامطلوب در سالمندان افزایش می یابد. وجود چندین عامل خطرآفرین روانی -اجتماعی مانند فقدان نقشهای اجتماعی ، فقدان استقلال ، مرگ دوستان و بستگان ، کاهش سلامت و افزایش انزوا، محدودیت های مالی و کاهش عملکرد شناختی ، فرد سالمند را نسبت به اختلالات روانی آسیب پذیر می کند.
بعلاوه این افراد سالمند دگرگونی های گوناگون حاصل از پیری را در ساختمان و عمل اعضای مختلف بدن تجربه می کنند. تغییرات یاد شده سلامت جسمی و روحی آنان را تحت تاثیر قرار می دهد.
از سوی دیگر اهمیت دادن جامعه به جوانان این احساس را در سالمندان به وجود می آورد که آنها سربار هستند و جامعه به وجود آنان نیازی ندارد و این موضوع آنها را به سمت انزوا و گوشه گیری می کشاند.
چنان که مشاهده می شود در شهری مثل تهران - که پایتخت سرزمین پهناور ماست - هنوز باشگاه ورزشی مخصوص سالمندان راه اندازی نشده است و تخصیص هر بودجه و امکانات رفاهی (به گفته دست اندرکاران امور کانون های سالمندی ) به کندی و با امساک صورت می گیرد و این دیدگاه است که سالمندان را به حاشیه می راند.
براساس نتایج یک تحقیق روان شناختی احساس تنهایی یکی از رنجبارترین مشکلات دوران سالمندی است که 25 تا 50 درصد کل جمعیت بالای 65 سال را تحت تاثیر قرار می دهد.
احساس تنهایی موجب تشدید ناخوشی های جسمی شده ، سلامت روانی فرد را به خطر انداخته و خطر خودکشی را افزایش می دهد. نتایج پژوهش مریم شریعتی درباره سالمندان نشان می دهد میان اشتغال به کار و احساس تنهایی ارتباط معنی داری وجود دارد به شکلی که بیشترین درصد احساس تنهایی ( 4/48 درصد) میان سالمندان بیکار و کمترین درصد (7/6)در افراد شاغل بوده است.
این بدان معنی است که اشتغال به کار و احساس تنهایی ارتباط معکوس دارند که به عقیده پژوهشگر، این ارتباط از آنجا ناشی می شود که از دست دادن شغل باعث کاهش ارتباطات فرد با دیگران می شود؛ همچنین درآمد کمتر سالمند نیز احساس تنهایی او را افزایش می دهد، زیرا باعث کاهش رفت و آمدها و ارتباطات وی با دیگران می شود.
نتایج این پژوهش نشان می دهد میان تعاملات اجتماعی ، شرکت در فعالیت های اجتماعی ، برخورداری از حمایت عاطفی شبکه های اجتماعی غیررسمی (فرزندان ، فامیل ، دوستان ، همسایگان) و احساس تنهایی ارتباط وجود دارد.
این پژوهش درآمد کم ، نداشتن مسکن ، سطح تحصیلات پایین و عدم اشتغال در دوران سالمندی را زمینه ساز احساس تنهایی میان سالمندان و عواقب ناشی از آن می داند. بهره وری قشر خاکستری قشر خاکستری اصطلاحی در هرم جمعیتی است که سالمندان در آن قسمت از هرم قرار دارند.
سالمندانی که هر سال افزایش می یابند و نه تنها از سیستم های حمایتی جامعه توقع دارند بلکه باتوجه به نیروی قابل استفاده ای که در خود سراغ دارند براین باورند که دولت می تواند از آنان توقع بهره وری داشته باشند.
در این دیدگاه است که سالمندی فعال واقعیت پیدا می کند و در کشورهای صنعتی خلا کمبود جوان را در تولید کار، سالمندان جبران می کنند.
باید دانست افزایش جمعیت سالمند غیرفعال فشاری بر سیستم مستمری به شمار می رود و اگر بخواهیم سالمند فعال داشته باشیم ، می باید در تطبیق نیروی کار سالمند با روشهای جدید مدیریت سنی ، آموزش مادام العمر را دنبال کنیم.
اگر چنین کردیم آن وقت جلوی خروج پیش از موعد نیروی فعال گرفته می شود. سازمان جهانی بهداشت مفهوم سالمندی فعال را چنین بیان کرده است: «سالها به زندگی افزوده شده اند، اکنون ما باید زندگی را به سالها بیفزاییم.»
افراد سالمند تندرست ، خانواده و جامعه سرمایه مفید هستند. پتانسیل نهفته ای میان آنان وجود دارد که مشارکت آنان در امور عام المنفعه و انجمن های داوطلبانه و... علاوه بررفع نیازهای جامعه می تواند در تندرستی و رفع نیازهای اجتماعی ثمر بخش باشند و جامعه شناسان کشورهای توسعه یافته از این پتانسیل تحت سیستم سالمندی فعال بهره می گیرند.
چنان که در برنامه داوطلبان سالخورده و بازنشسته انگلستان 6000 نفر عضو هستند که با فعالیت هایی چون باغبانی برای سالمندان ضعیف و رنجور به منظور همکاری در تولیدات ناخالص تا کم اهمیت ترین کارها مثل گوش فرا دادن به روخوانی بچه ها در مدارس ، مشارکت می کنند.
متاسفانه این روند در کشور ما با توجه به فرهنگ امروزی جوانان و فاصله میان نسلها و غیرتولیدی دانستن نیروی سالمندی ضعیف شده است. اکرم شاهرخی ، رئیس فرهنگسرای سالمند که یکی از بانیان شکل گیری کانون های سالمندی است هدف از این کانون ها را کشیدن سالمندان به عرصه جامعه می داند؛ فرآیندی که می تواند به سلامت و شادابی جهاندیدگان منجر شود.
به اعتقاد وی مسوولان برای برنامه ریزی درباره سالمندان نباید آنها را به صورت یک جمعیت غیرفعال نگاه و برای آنها برنامه ریزی کنند؛ البته برنامه ریزی برای بهره گیری از سالمندان و افزایش شادابی و فعالیت آنها به یک پروسه چندین دهه ای نیاز دارد؛ فرآیندی که هم اکنون جوانان را به شکل سالمندانی بالقوه می بیند که در هر قدم نزدیک شدن به دوره سالمندی نیازهای خاصی دارند و از امروز با ورزش ، تغذیه مناسب و کسب اطلاعات و آموزش های کافی چشم انداز سالمندی خود را رقم می زنند.
ماندانا ملاعلی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
