از ثبت جهانی تا رونق گردشگری

یونسکو، بازوی علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل متحد سال 1972، کنوانسیونی برای شناسایی، حفاظت و معرفی میراث فرهنگی و طبیعی بشر در گوشه و‌کنار جهان را تصویب کرد. نقش یونسکو در امور گردشگری به‌تدریج و از زمان عهده‌داری وظیفه مهم حمایت از توسعه فرهنگی در مرکز وظایف آن قرار گرفت. تا‌کنون‌180‌کشور دنیا کنوانسیون میراث جهانی را امضا‌ کرده‌اند و نزدیک به 800 محوطه فرهنگی و طبیعی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

ایران با تاریخ عظیم و پشتوانه غنی فرهنگی که دارد، 15 اثر را در فهرست یونسکو برای جهانیان ثبت کرده است. برخی از این آثار به‌ ترتیب تاریخ ثبت در فهرست یونسکو عبارتند از: چغازنبیل، تخت جمشید، میدان‌ نقش‌ جهان، تخت سلیمان، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، ارگ بم و منظر فرهنگی آن، سنگ‌نوشته بیستون (کتیبه بیستون)، مجموعه کلیساهای تاریخی قره‌کلیسا، سازه‌های آبی شوشتر، بازار تاریخی تبریز، خانقاه و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی و باغ‌های ایرانی.‌ با این تفاسیر سوال اینجاست که آیا بستر گردشگری در کنار این آثار جهانی فراهم است؟ آیا نگاه مسئولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که برای ثبت جهانی این آثار تلاش می‌کنند، با سیاست‌های گردشگری همسو است؟‌ مسلما افزایش تعداد آثار جهانی به‌عنوان ظرفیت برای رونق گردشگری محسوب می‌شود، ولی وقتی اثری ثبت جهانی شد، باید برای آن برنامه ورود گردشگر و بستر فراهم کرد.‌ متاسفانه در طول این سال‌ها پس از ثبت جهانی یک اثر تاریخی، تلاش شفافی برای جذب گردشگران خارجی به آن منطقه انجام نشده است. تجربه نشان داده‌ که ما از فضای آثار جهانی خود برای رونق گردشگری کمتر استفاده کرده‌ایم و ظاهرا این اتفاق، اثری در گردشگری ما ندارد.