سوریه بهای مواضع سیاسی‌اش را می‌پردازد

آمیزه‌ای از متخلفان از قانون در کشور داریم. تعداد آنان در ابتدای بحران به 64 هزار نفر می‌رسید که دستگیر نشده بودند، البته این تعداد پس از آغاز حوادث سوریه به گونه‌ای رو به کاهش نهاد. بخش دیگر به تندروهای مذهبی موجود در سوریه مربوط می‌شود. تعداد آنها زیاد نیست اما بسیار خطرناکند. القاعده و تشکیلاتی که فکر مشابه القاعده دارند، در این جمع حضور دارند. البته درصد شرکت‌کنندگان در عملیات کشتار از ابتدای بحران تا به امروز متفاوت است. امروز تندروها بیشترین تعداد را تشکیل می‌دهند.

من همواره در بحران‌ها به طور کلی بر اوضاع داخلی تاکید می‌کنم. دخالت خارجی به معنای واقعی بدون مساعدت عوامل داخلی امکان‌پذیر نیست. شما نیز در ایران از سال‌ها پیش در معرض تلاش‌های مختلف جهت مداخله قرار دارید ولی مانع واقعی که جلو موفقیت این دخالت را می‌گیرد، استحکام اوضاع داخلی است. بنابراین اوضاع داخلی نقش اساسی در جلوگیری از دخالت خارجی ایفا می‌کند. امروزه پس از گذشت 15 ماه از آغاز رویدادهای سوریه، دخالت‌های خارجی از جمله تزریق پول و ارسال سلاح، علنی و آشکار شده است. البته در این بین، عوامل کمکی هم وجود دارد که مهم‌ترین آنها ناآگاهی و کمرنگ شدن اخلاق و اصول است. در نتیجه این عوامل به شخص اجازه می‌دهد تا به مزدوری تبدیل شود که حاضر است فقط بخاطر پول، هر کاری علیه هموطنانش انجام دهد.

مادامی که ملت‌ها از مواضع خود و حمایت از مقاومت دست نکشیده‌اند، مقاومت ادامه خواهد یافت. تا وقتی ملت‌ها از مقاومت حمایت می‌کنند ناگزیر به حمایت‌مان از مقاومت ادامه خواهیم داد. نمی‌توانیم از حمایت از مقاومت دست برداریم مگر این‌که ملت‌ها از آن دست کشیده و در نتیجه از حقوق خود چشم‌پوشی کنند. این موضوع از بدیهیات است. ما اساسا سیاست‌مان را بر جهتگیری مردم بنیان نهاده‌ایم نه بر اساس جهتگیری غرب یا جهتگیری خارجی. مردم نیز در موضوع مقاومت اولا در فلسطین و ثانیا در مناطق دیگر همچنان استوار مانده‌اند.

آنها این موضوع را مطرح می‌کنند تا نشان بدهند که ارتش وارداتی است و فرزند این میهن و این ملت نیست. آنها می‌خواهند بگویند ارتش مزدوری است که شاید بیشتر به باندهای جنایتکار شبیه است تا ارتش. وقتی می‌گویید ارتش باید بدانید که افراد این ارتش فرزندان این میهن هستند. اگر به ارتش دستور بدهید برادران خود را بکشد این کار را نمی‌کند. ارتش شورش خواهد کرد، اما برادرانش را نمی‌کشد و این از بدیهیات است. این‌که چه کسانی دست به این اعمال می‌زنند همان طوری که عرض کردم همین نیروهای موجود، مخلوطی از نیروها که بخشی از آنها مزدور شده‌اند و در زمان معین به آنها پول داده می‌شود و از آنها می‌خواهند دست به کشتار بزنند تا از قطعنامه‌ای خاص یا منازعه‌ای خاص به منظور تغییر موازنه در درون شورای امنیت سازمان ملل حمایت کنند.

مسئولیت طبیعی ما به عنوان دولت این است که از همه شهروندان در تمام خاک سوریه محافظت کنیم؛ البته این به آن معنا نیست که نیروهای امنیتی یا پلیس در تمام گوشه و کنار کشور حضور یابند، عملا چنین چیزی ممکن نیست، ولی شما وظیفه دارید هر تروریست را در هر گوشه‌ای از کشور باشد، نابودش کنید. وقتی یک تروریست را نابود می‌کنید جان ده‌ها بلکه صدها و شاید هزاران شهروند را نجات داده‌اید، زیرا تروریست از جایی به جایی دیگر نقل مکان می‌کند و در اماکن مختلف به مردم حمله می‌کند. ما نیز همین کار را انجام داده‌ایم. از ماه‌ها پیش وقتی تروریسم به اوج رسید و بخصوص پس از کشتار الحوله تصمیم گرفته‌ایم بدون گذشت در نابودی تروریست‌ها شدت عمل به خرج دهیم؛ چرا که طبق قانون اساسی این وظیفه ماست.

اگر در باره الگوبرداری صحبت کنیم، برای موفقیت یک الگو با همان روش به‌ناچار باید کل ملت را نسخه برداری کنیم و تاریخ، آداب و رسوم و مسیر وقایع را نسخه برداری کنیم که این البته از لحاظ عملی محال است. هیچ الگویی برای حل بحران در جایی قابل انطباق نیست، صرف نظر از این‌که آنچه در لیبی انجام شد، الگویی برای راه‌حل نیست؛ چرا که لیبی را به وضعیتی بسیار بدتر دچار ساخت و اکنون همه شاهد هستیم چگونه ملت لیبی بهای آن را می‌پردازد. لذا این الگو، الگو نیست. در هر حال از نظر ما در سوریه اصل کلی این است که هیچ الگوی غیر سوری و غیر ملی را نمی‌پذیریم؛ چه از سوی کشورهای بزرگ تحمیل شود چه از سوی کشورهای دوست یا غیره مطرح گردد، هیچکس به اندازه ما سوری‌ها نمی‌داند چگونه مشکل سوریه را حل کند. لذا هر الگویی از خارج، صرف نظر از محتوای آن، مردود است.

همه نقش، از آن ملت است. همان گونه که عرض کردم وقتی درباره دولت، نهادها و ارتش صحبت می‌کنید نمی‌توانید از ملت جدایش کنید. اگر مردم یا اکثریت مردم موضع دیگری داشتند، دولت یا ارتش یا هر نهاد دیگر نمی‌توانست موضع مغایر اتخاذ کند. دولت نمی‌تواند رو در روی ملت بایستد یا از آن جدا شود زیرا بلافاصله سرنگون می‌گردد. این مهم در راهپیمایی‌های مختلف میلیونی، در اوقات مختلف و به طور خود جوش، در خیابان‌ها به نمایش گذاشته شد. همین پایداری مردم باعث شد کل کشور، بیش از دولت یا نهادهای آن پایدار بماند.

در اکثر موارد، حمایت‌ها به گونه‌ای ناآشکار ارسال می‌شد، وقتی به طور آشکار ارسال می‌شود از افراد مقیم در کشورهای دیگر می‌آید نه مستقیما از خود دولت‌ها، بنابراین شما دلیل مادی در اختیار ندارید تا روی میز بگذارید و بگویید این مدرک دلالت بر دخالت فلان کشور دارد. ولی نشانه‌هایی که شما اشاره می‌کنید مربوط به مواضع سیاسی آن کشورهاست. ارتباط مستقیم میان مواضع آن کشورها و رویدادهای میدانی سوریه کاملا روشن است، خصوصا این‌که برخی کشورها رسما اعلام کرده‌اند که حمایت خواهند کرد و برای آن نیروها به نحوی سلاح و تجهیزات ارسال خواهند کرد. لذا ارتباط روشن است. خود آنها در باره خودشان صحبت کرده‌اند، چرا ما سخن بگوییم، این موضوع روشن شده، خود آن کشورها گفته‌اند ما از افراد مسلح حمایت خواهیم کرد، نیازی نیست به دنبال دلیل و مدرک باشیم تا بگوییم این کشورها، چه کشورهای غربی یا کشورهای منطقه، از افراد مسلح حمایت می‌کنند.

طی بیش از یک دهه، من در همه کنفرانس‌های سران کشورهای عربی حضور داشتم، اتحادیه عرب اجازه نداشت در قبال مسائل کشورهای عربی نقش مثبت ایفا کند. همه طرح‌هایی که ارائه می‌شد برخلاف مصلحت اعراب بود. کنفرانس‌های سران عرب از نظر ما اغلب صحنه کشمکش بود. این اتحادیه از سوی برخی کشورهای شناخته شده که همواره مجری نقشه‌های خارجی در جهان عرب بوده‌اند، اجازه نداشت نقشی را ایفا کند. اکنون نیز همان کشورها به این اتحادیه اجازه دادند نقشی برخلاف مصلحت کشورهای عربی ایفا کند همان گونه که در لیبی اتفاق افتاد. اتحادیه عرب پوشش بمباران لیبی را صادر کرد، شاید سوریه تنها کشوری بود که علنا با این تصمیم مخالفت ورزید، لذا ما می‌بایست بهای این موضع را می‌پرداختیم. از این رو بلافاصله پس از آن تصمیم، از طریق اتحادیه عرب به سوی حمله به سوریه روی آوردند و واقعیت اتحادیه عرب در گذشته و حال همین بوده است.

بگذارید بگویم برخی کشورهای غربی که اخیرا به ناچار با اعزام ناظران غربی موافقت کردند، فرض می‌کردند که ناظران می‌آیند تا همان واقعیتی را ببینند که برخی مسئولان غربی رؤیای آن یا خیال آن را در سر می‌پرورانند، یعنی دولت، مردم را می‌کشد و در نتیجه خیلی ساده از این هیأت ناظران خواسته می‌شود که رسما بگوید دولت سوریه مردم را می‌کشد، برای همین همزمان با ورود ناظران به این موضوع دامن می‌زدند.

بله طرح خوبی است و ما از سر حسن نیت با این طرح موافقت کردیم، مخصوصا بند مربوط به توقف خشونت‌ها که البته از نظر ما به معنای توقف عملیات مجرمانه گروه‌های تروریستی و پایان ارسال پول و سلاح از سوی کشورهای حامی آنهاست. طرح (عنان) همچنان برای حال و آینده کارایی دارد.

کاملا برعکس، کشورهایی که داعیه حمایت از طرح عنان را دارند از این عنوان به طور جعلی و نادرست استفاده می‌کنند. آنها به نفع خود می‌دانند که طرح عنان شکست بخورد تا سوریه را متهم کنند که طرح را به شکست کشانده است و این‌که سوریه ادامه خشونت‌ها را به مصلحت خود می‌داند. این منطقی نیست، ما نخستین دولتی هستیم که اعتقاد داریم توقف خشونت‌ها در سوریه به مصلحت آن است.

همان طوری که گفتم،آنها به مصلحت خود می‌دانند که طرح شکست بخورد تا گفته شود سوریه باعث شکست آن شده و این سخن را به شورای امنیت ببرند تا قطعنامه‌هایی علیه سوریه صادر کنند، البته بعضی‌ها به قطعنامه شورای امنیت بسنده نمی‌کنند، بعضی‌ها حمله نظامی به سبک لیبی می‌خواهند؛ ولی به نظر می‌رسد تلاش آنها تا این لحظه ناکام مانده است. آنها می‌خواهند به وسیله شکست طرح کوفی عنان خشونت‌ها ادامه یابد.

هیچ گونه اطلاعاتی در مورد طرح‌ها نداریم، همان طوری که گفتم برخی کشورها تلاش دارند موضوع را به سوی حمله نظامی بکشانند، ولی این منطقه به دلیل اهمیت جغرافیای سیاسی و بافت اجتماعی‌اش مانند نقطه تلاقی گسل‌های زلزله است. اگر این گسل دستخوش بازی‌هایی شود، زلزله به سمت و سوهای مختلف و دوردست منتقل می‌شود. به اعتقاد من این موضوع بسیار فراتر از محاسبات بعضی‌هاست، لذا فکر نمی‌کنم با داشتن کمی عقل به سوی عمل نظامی کشیده شوند.

اگر برای مثال مورد عراق را در نظر بگیریم، آنچه در عراق اتفاق افتاد نیز زلزله است، ما همچنان بهای بی‌ثباتی در عراق را می‌پردازیم. سوریه و ایران بیش از سایر کشورها نسبت به حمایت از عراق و ثبات این کشور پس از تجاوز آمریکا اهتمام داشته‌اند، زیرا بی‌ثباتی در عراق زیان‌آور خواهد بود. نابسامانی اوضاع عراق به نابسامانی اوضاع خواه در ایران خواه در سوریه یا کشورهای همجوار منجر می‌شود. همین امر در مورد سوریه نیز صدق پیدا می‌کند. ما در مدیترانه، خلیج (فارس) و دریای سیاه بافت اجتماعی مشابه یکدیگر داریم، کشورهایی که برای حمله به منطقه نقشه می‌کشند، برای تجزیه آن برنامه دارند. اگر یکی از این کشورها تجزیه شود، پیامد دومینو خواهد داشت که به هر سمت و سو می‌رود و نمی‌توان آن را به شرق یا غرب یا حتی شمال و جنوب محدود کرد.

ما به این مواضع واقع‌‌بینانه از کشوری مهم در منطقه همچون ایران و از کشورهای مهم (در سطح بین‌المللی) مانند چین و روسیه ارج فراوان می‌نهیم. دولت‌های آگاه و خردمند در سیاست‌های خود از هر تلاشی در جهت حفظ ثبات سوریه دریغ نمی‌ورزند. نقش ایران مهم است، زیرا ملت ایران در همین منطقه زندگی می‌کند و بهتر از کشورهای دوردست، ‌شرایط منطقه را درک می‌کند. در نتیجه در شرایط تحریم و محاصره رسانه‌ای که در جهت ممانعت از انتقال تصویر واقعی رویدادهای داخلی، علیه سوریه اعمال می‌شود، ایران قادر است تصویر صحیحی منتقل کند؛ البته علاوه بر اینها ایران در محافل سیاسی نقش حمایت از سوریه را نیز ایفا می‌کند، لذا موضع ایران و مواضع چین و روسیه در حفظ ثبات نقش بنیادین دارد.

این هم جوکی است که به‌کرات می‌شنویم تا نشان بدهند که در ارتش شکاف ایجاد شده است، در نتیجه ارتشی وجود ندارد و ما برای دفاع از خودمان از کشورهای دیگر و نیروهای دیگر کمک می‌گیریم. آنها همچنین مدعی شدند که راهپیمایانی که برای حمایت از دولت به خیابان‌ها آمدند و شمار آنان در سوریه به میلیون‌ها نفر رسید، افرادی ایرانی یا افرادی از حزب‌الله بودند؟! البته این حرف‌ها ارزش پاسخگویی ندارد.

به آنها گفتیم که ایران بدون تردید و دودلی در کنار ما و مسائل ملی، عربی و اسلامی‌مان ایستاد، حال چگونه به اصول‌مان پشت پا بزنیم و با چه عنوانی روابط با ایران را قطع کنیم؟ این امر در یک صورت می‌تواند اتفاق بیفتد و آن این است که ایران بر ضد منافع ما و البته بر ضد منافع خودش و بر ضد مقاومت وملت فلسطین بایستد و علیه ما و فلسطینی‌ها موضع بگیرد و غرب جایگزین آن شود آنگاه روابط با ایران را قطع می‌کنیم، ولی چنین چیزی اتفاق نیفتاده است.

انتخابات یا نامزدی برای انتخابات بیانگر تمایل شخصی یک مسئول نیست بلکه باید نشان‌دهنده تمایل مردم باشد، وقتی مسئول احساس می‌کند ملت به او علاقه‌مند است یا مردم از او حمایت می‌کنند تا مسئولیت را برعهده بگیرد آنگاه کاندیدا می‌شود. فعلا سخن‌گفتن دو سال قبل از آن مرحله زود‌هنگام است، ولی من همان اصل کلی که اکنون درباره‌اش صحبت کردم در آن زمان اجرا می‌کنم.

من از جهانی به جهانی دیگر منتقل نشده‌ام، جهان سیاست، جهان سوریه است. هر منزلی در سوریه با سیاست زندگی می‌کند زیرا سیاست نان و نمک زندگی است و بر تمام امور روزمره ما از خدمات گرفته تا خوراک و همه چیز تأثیر می‌گذارد، خصوصا این‌که ما از ده‌ها سال پیش در تحریم به‌سر می‌بریم که بر حسب مورد افزایش یا کاهش می‌یابد. ولی در عرصه سیاسی از عرصه سیاسی کوچک‌تر به عرصه سیاسی بزرگ‌تر منتقل می‌شویم، لذا نمی‌توان آن را انتقال نامید و بیشتر به گسترش دایره اهتمام سیاسی می‌ماند.