مسابقه قرآنی 1446

خداوند در آغاز سوره سوگندهای بیدارکننده‌ای را ذکر می‌کند و بعد، سخن از پاره‌ای ضعف‌های نوع انسان همچون کفر و بخل و دنیاپرستی به میان می‌آورد و سرانجام با اشاره کوتاه و گویایی به مساله معاد و احاطه علمی خداوند به بندگان، سوره را پایان می‌دهد. خداوند به نَفَس اسب‏های زیر پای جهادگران سوگند یاد می‏کند. اسبان مجاهدانی که چنان با سرعت به سوی میدان نبرد حرکت می‌کنند که از اثر برخورد سُم آنها به سنگ‌های بیابان جرقه‌هایی ایجاد می‌گردد.

«صُبْحاً» کنایه از غافلگیر کردن دشمن و پنهان کردن زمان هجوم است. رسم عرب این بود که شبانه نزدیک منطقه دشمن رفته و کمین می‌کردند تا صبح به طور ناگهانی به دشمن هجوم ببرند و صفوف دشمن را از هم بشکافند. از قسم‌های این آیات روشن می‌شود که جهاد و دفاع از نظر خدا آن چنان عظمتی دارد که حتی نفس‌های اسب‌های مجاهدان شایسته سوگند است و همچنین جرقه‌های ناشی از برخورد سُمشان به سنگ، و حتی گرد و غباری که در فضا پخش می‌کنند. آری گرد وغبار صحنه جهاد هم پر ارزش و باعظمت است. در انسان دو نوع عامل حرکت وجود دارد: یکی عقل و یکی غریزه. این دو اگر در مسیر بندگی خدا و تربیت اولیای خدا قرار گیرد، انسان شایسته تعریف و تقدیر می‌شود ولی اگر در مسیر هوس‌ها و طاغوت‏ها و وسوسه‏ها قرار گیرد، مورد سرزنش الهی قرار می‌گیرد.

قرآن از مال دنیا به «خیر» تعبیر کرده است: «لِحُبِّ‌الْخَیْرِ» تا بفهماند مال باید از راه خیر به‌دست آید و در راه خیر با نیت خیر و با شیوه خیر مصرف گردد. علاقه به مال، امری فطری است، آنچه مذموم است علاقه افراطی است که انسان از یک سو دست به هر نوع درآمدی می‏زند و از سوی دیگر حقوق واجب الهی را نمی‏پردازد. تمام مشکل اینجاست که انسان ناسپاس و بخیل مال را از هدف اصلیش بازداشته، و در مسیر خودخواهی و خودکامگی به کار می‌گیرد.

یاد قیامت، عامل هشدار به ناسپاسان و مال پرستان است. روز قیامت اسرار درونی کشف و حسابرسی خواهد شد. خداوند بر افکار و اعمال ما آگاهی کامل دارد. «خبیر» به معنای آگاهی از ظاهر و باطن است. مسلما خداوند در دنیا نیز به امور مردم آگاه است، امّا در قیامت، این خبیر بودن برای همه ظاهر می‏شود. یادمان نرود چون خداوند خبیر است، حسابرسی او نیز دقیق است و اشکالی به آن راه ندارد.