در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
در شرایط کنونی جنگ میان کشورها به جنگ در دنیای سایبر تبدیل شده است. در این نوع جنگ، آن چیزی که باید تصرف شود اطلاعات است. برای دسترسی به اطلاعات نیز راهها و روشهای بسیاری وجود دارد که هر کشوری باید برای حفاظت از اطلاعات خود این راهها را ببندد تا دشمن نتواند براحتی در این جنگ پیروز شود.
همانطور که میدانید تا چند سال قبل، اطلاعات بسیاری از سازمانها، وزارتخانهها، شرکتها و حتی اشخاص، در مراکز داده مستقر در کشورهای دیگر اعم از آمریکا، کانادا، آلمان و ... ذخیره میشد که انجام این کار مشابه آن است که شما هنگام جنگ در سنگر و خاکریز خودتان مخفی شوید، اما دشمن همه این مکانها را با دوربینهای مداربسته تحت کنترل خود داشته باشد و از حرفها، نقشهها و تاکتیکهای شما باخبر باشد در چنین شرایطی افزایش امنیت اطلاعات، افزایش سرعت ارتباطات و کاهش هزینهها از جمله مهمترین دلایل برای تعریف یک پروژه ملی به شمار میروند که این پروژه عظیم، چیزی نیست جز شبکه ملی اطلاعات که به اشتباه بسیاری از کاربران از آن با عنوان اینترنت ملی یاد میکنند.
با توجه به حساسیت این پروژه و بازخوردهای آن در جامعه، گفتوگویی داشتیم با دکتر محمدعلی فرقانی، معاون وزیر و رئیس هیأتمدیره شرکت ارتباطات زیرساخت تا کمی بیشتر با جزییات این پروژه آشنا شوید.
شبکه ملی اطلاعات و اینترنتی ملی چه تفاوتی با هم دارد؟
اینترنت ملی، تعبیر درستی نیست. هویت و ویژگی اصلی اینترنت، جهانی بودن آن است. شاید عبارت اینترانت ملی صحیحتر باشد. ریشه اصلی و اهداف اصلی هر سه تعبیر اینترنت ملی (جدای از غلط یا درست بودن آن)، اینترانت ملی و شبکه ملی اطلاعات تقریباً یکی است و آن عبارت است از ارائه خدمات فناوری اطلاعات در گستره کشور بدون اتصال غیرضروری این شبکه به شبکه جهانی اینترنت به منظور افزایش سرعت دسترسی، افزایش امنیت اطلاعات و کاهش هزینههای کاربران و از سوی دیگر انتقال اطلاعات با اهمیت داخلی میزبانی شده در خارج از کشور، به داخل کشور است.
آیا شبکه ملی اطلاعات، پیشزمینهای برای اینترنت ملی است؟
همانطور که پیشتر بیان شد اینترنت ملی، تعبیر درستی نیست. شبکه ملی اطلاعات هویت مستقل با اهداف برشمردهای دارد که شاید بتوان گفت با پیادهسازی این مدل در سایر کشورهای اسلامی و اتصال این شبکه به یکدیگر، دورنمای ایجاد اینترنت کشورهای اسلامی قابل ترسیم باشد.
یعنی هر دو شبکه ملی اطلاعات و اینترنت جهانی به موازات یکدیگر برای کاربران فعال خواهد بود؟
بله، یکی از خدماتی که در بسته شبکه ملی اطلاعات به کاربران ارائه خواهد شد، اینترنت است.
از چه زمانی و توسط چه افرادی راهاندازی شبکه ملی اطلاعات مطرح شد؟
با رشد نیازمندیهای خدمات الکترونیک و ارزش افزوده، این سرویسها به لحاظ صرفهجویی در مصرف انرژی، زمان و... جایگاه خاصی در توسعه کشور یافته است. ارائه این خدمات در فضای اینترنت انجام میگیرد که نگرانیهای مختلف بخصوص در حوزه امنیت و هزینه سرویس اینترنت، متولیان این سرویسها را بر آن داشت تا با ایجاد شبکهای با ویژگیهای ملی اطلاعات بتوانند ضمن پاسخگویی به نیاز آحاد مردم، نگرانیهای اینترنت را نیز از بین ببرند.
در حال حاضر کدام سازمانها در اجرای این شبکه سهیم هستند و بخش اعظم اجرای کار به عهده کدامیک است؟
شبکه ملی اطلاعات در حال حاضر در فاز ایجاد است، لذا عمدهترین سازمانها و دستگاههای درگیر در این خصوص، مجموعه سازمانها و شرکتهای زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است. در این مجموعه نیز شرکت ارتباطات زیرساخت با توجه به ماموریت و مسوولیت خود که ایجاد زیرساختهای شبکههای ارتباطی است، سهم بیشتری را به خود اختصاص داده است. غیر از شرکت ارتباطات زیرساخت، سازمان فناوری اطلاعات در خصوص سیاستگذاری شبکه ملی اطلاعات، مدیریت آدرسهای این شبکه و... فعالیت دارد. همچنین سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نیز در خصوص تعرفهگذاری سرویسهای این شبکه نسبت به حسن ارائه آنها نظارت خواهد داشت.
شبکه ملی اطلاعات چه مزایایی را برای کاربران عمومی و کاربران حقوقی و سازمانها در بر خواهد داشت؟
این شبکه اهداف اصلی هر دو قشر را فراهم میسازد. کاربران این شبکه اعم از حقوقی یا عمومی نیاز دارند در فضایی امن و با سرعت و دسترسی مناسب با یکدیگر تبادل اطلاعات داشته باشند، همانطور که ملاحظه میکنید همان اهداف ایجاد شبکه ملی اطلاعات است. علاوه بر اینکه هزینههای دریافت خدماتشان نیز کاهش مییابد که این موضوع بر ضریب نفوذ استفادهکنندگان از این خدمات میافزاید و برای کاربران، سازمانها و دستگاههای حقوقی حتی در جایگاه یک ارائهکننده خدمات ارزش افزوده بیشتری فراهم میکند.
به طور کلی این شبکه قادر است همه اطلاعات و سرویسهای مورد نیاز کاربران را در اختیار آنها قرار دهد.
آیا با اینترنت ملی، دسترسی به شبکه اینترنت جهانی قطع میشود؟
تعاملات و تبادلات بین المللی چه در سطح کاربر خانگی تا بالاترین سطح حقوقی و حقیقی اقتضا میکند به شبکه اینترنت جهانی متصل باشیم. چه بسا میتوانیم با افزایش و غنیسازی محتوای سایتهای داخلی ارائهکننده فرهنگ برتر اسلامی برای جهانیان باشیم. اتصال به اینترنت یکی از خدماتی است که در شبکه ملی اطلاعات ارائه میشود.
یعنی به هیچوجه قطع ارتباط با اینترنت جهانی مطرح نیست و مطرح نخواهد شد؟
خیر، به هیچ وجه.
در سیستمهای فیلترینگ اغلب فهرستهای سیاه کاربرد دارد. آیا با راهاندازی اینترنت ملی، تنها دسترسی به سایتهای موجود در فهرست سفید از شبکه جهانی اینترنت مجاز خواهد بود؟
سیاستهای پالایش متناسب با قوانین موجود، تنظیم و اعمال میشود که طراحی و ایجاد شبکه جدید با تعاریف ارائهشده تاثیری بر آن ندارد. در شبکه ملی اطلاعات امکان دسترسی به تمامی سایتها بجز سایتهای غیرمجاز وجود دارد و دسترسی به سایتهای مجاز و شناخته شده با سرعت بالا امکان پذیرخواهد بود.
با وجود مشکلاتی که هنگام اعلام نتایج عمره مفرده، درخواست انصراف از یارانهها و اعلام نتایج کنکور مشاهده میشود ـ که اغلب به دلیل ترافیک بالای درخواستهای ارسال شده از طرف کاربران است ـ آیا شبکه ملی اطلاعات میتواند پاسخگوی نیازهای کاربران بدون چنین مشکلاتی باشد؟
قطعاً باعث تغییرات بسیاری خواهد شد. عمدهترین گلوگاهی که باعث بروز چنین مواردی میشود، محدودیت پهنای باند در بخش ارائهکننده سرویس است که به دلیل هزینههای بستر اینترنت، افزایش این پهنای باند شاید صرفه اقتصادی نداشته باشد. با راهاندازی شبکه ملی اطلاعات این مشکل، با افزایش به صرفه پهنای باند در دو سوی سرویسدهنده و سرویسگیرنده و اختصاصی بودن بستر شبکه ملی اطلاعات برای کاربران داخل کشور به کلی رفع میشود.
در حال حاضر موارد مشابه شبکه ملی اطلاعات حاضر در کدام کشورها پیاده شده است و آیا ایران برای انجام این کار از تجربیات و متخصصان این کشورها بهرهمند میشود؟
تقریباً در بیشتر کشورها این مفهوم جداسازی شبکههای اختصاصی و حساس از شبکه جهانی وجود دارد، ولی میزان و گستره آن متفاوت است. به این معنی که اطلاعات حساس اجتماعی، اقتصادی و... کشور، در شبکه اختصاصی تبادل شده و دسترسی به آنها از طریق اینترنت امکانپذیر نیست.
تعریف و طراحی شبکه ملی اطلاعات در کشور و بنا به تکلیف قانونی (ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه) انجام شده و به صورت بومی نیز اجرا و پیادهسازی میشود.
در بسیاری از مصاحبهها و گزارشها، هرجا صحبت از شبکه ملی اطلاعات است، صحبتهایی هم از موتور جستجوی بومی مطرح میشود. کمی در اینباره توضیح دهید.
موتورهای جستجو، ابزار مورد استفاده عموم کاربران اینترنتی است که عموماً یک کاربر در یک روز دهها بار از آنها استفاده میکند. در یک حساب ساده با در نظر گرفتن ضریب نفوذ کاربران کشور میتوان پهنای باندی را که روزانه صرف اتصال کاربران داخلی به این سایتها میشود (در حال حاضر همه خارجی است) را محاسبه کرد البته به ازای آن، هزینههای صرف شده برای تهیه این پهنای باند نیز قابل تامل است. از سوی دیگر این ارتباطات و اتصال به موتورهای جستجوی خارجی زمینههای سوءاستفادههایی را فراهم میکند که میتوان به رفتارسنجی کاربران داخل کشور با برداشت آماری از جستجوهای انجام شده، همچنین مدیریت کاربران با پیشنهادهایی که در صفحات اولیه این موتورها به کاربران ارائه میشود، اشاره کرد.
لذا تولید موتور جستجوی بومی علاوه بر پاسخ به نیاز بحق کاربران داخل کشور، علاوه بر جلوگیری از هزینههای اضافی، امکان سوءاستفاده را نیز کاهش میدهد.
هر چند موتورهای جستجوی داخلی باید توانمندیهایی مشابه و حتی برتر از موتورهای مشابه خارجی داشته باشند. در نهایت اینکه موتورهای جستجوی بومی یکی از المانهای قابل استفاده در شبکه اینترنت و شبکه ملی اطلاعات است. در ضمن گستره جستجوی این موتورها فقط محتوا و منابع داخلی نیست، بلکه تمامی منابع موجود را مورد استفاده قرار میدهد.
این موتورهای جستجو الگوریتمها و روشهای منحصر به فردی را در خود جای داده است که در مواردی نیز با همین رفتارسنجیها موجب شده نتایج درخواستی کاربران به بهترین شکل و در سریعترین زمان در اختیارشان قرار گیرد. به نظر شما رقابت در این عرصه بیهوده نیست؟ همچنان که میبینیم بسیاری از شرکتهای بزرگ همچون مایکروسافت نتوانسته اند در رقابت با گوگل پیروز شوند.
ما در این عرصه به دنبال رقابت در بازار جهانی نیستیم بلکه به دنبال رفع نیازهای خودمان و صیانت از اطلاعات و فرهنگمان هستیم.
زیرساختها، فناوریها، ابزارها و حتی فرهنگسازی مورد نیاز برای راهاندازی و اجرای شبکه ملی اطلاعات چیست؟
زیرساختهای این شبکه با شبکههای دیگر دیتا تفاوت ماهیتی ندارد. این زیرساختها که در بخش حاکمیت عمدتاً در شرکت ارتباطات زیرساخت پیگیری میشود، عبارت است از: شبکه فیبر کشوری، شبکه انتقال و شبکه دیتا در حوزه جابهجایی اطلاعات و در بخش ارائه سرویس و ذخیره اطلاعات این زیرساختها شامل مراکز داده (اعم از دولتی مانند مرکز داده ملی یا غیردولتی) است.
اخیرا شاهد آلودهشدن برخی سرورهای وزارت نفت به نوعی از بدافزارها بودیم. با یکپارچهشدن شبکهها و راهاندازی شبکه ملی اطلاعات، امکان انتشار سریع چنین بدافزارهایی در کل شبکه وجود ندارد؟
یکی از دلایل آلودهشدن سرورهای وزارت نفت، اتصال این شبکه به شبکه جهانی اینترنت بوده و اصولاً هدف حمله صورت گرفته نیز این سرورها بودند. با ایجاد شبکه ملی اطلاعات از یکسو حجم این حملات کاهش مییابد و از سوی دیگر با توجه به اختصاصی بودن شبکه ملی اطلاعات برای مجموعه اطلاعات و کاربران داخلی، آسیبپذیری سرورها و اطلاعات داخل کشور کاهش مییابد.
در پاسخ به یکی از سوالات عنوان کردید ارتباط با شبکه جهانی قطع نمیشود و از سویی آلودگی سرورهای وزارت نفت را نیز ناشی از اتصال به شبکه جهانی اینترنت میدانید. در صورتی که این اتصال قطع نشود باز هم امکان آلودهشدن وجود دارد و به دلیل یکپارچهشدن شبکه، این امکان که کل شبکه آلوده شود بیشتر نخواهد شد؟!
اتصال به اینترنت از طریق درگاههای خاص و با اتخاذ تدابیر و تمهیدات لازم و رعایت مسائل ایمنی انجام میپذیرد.
تاکنون این پروژه چقدر پیشرفت داشته و طبق زمانبندی صورت گرفته تا چه مدت دیگر به طور کامل به اجرا درخواهد آمد؟
اقدامات زیادی در این خصوص صورت گرفته و تعاریف و طراحیهایی انجام شده است. در رابطه با اجرا در زمینه زیرساختهای شبکه، داده، محتوا، کاربری، قوانین ومقررات، امنیت، خدمات و... پروژههای متعددی پیاده و اجرا شده است و به یاری خدا مرحله اول شبکه ملی اطلاعات در سال جاری به بهرهبرداری میرسد.
امیر عصاری
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: