حضور در قلب تمدن مایا

نام این منطقه هم داستان جالبی دارد. قضیه از این قرار است که در سال 1848 میلادی شهری تاریخی در اعماق جنگل‌های منطقه تیکال کشف شد که با بررسی‌های باستان‌شناسان، تاریخ آن به سال‌های 250 تا 900 میلادی و تمدن مایاها برمی‌گشت. در ادامه تحقیقات مشخص شد شهر تیکال، پایتخت امپراتوری قدرتمند مایاها بود و به همین دلیل نیز امروزه معبدها و بناهای تاریخی بسیاری در این پارک دیده می‌شود که هر یک در نوع خود از جاذبه‌های بسیار مهم گردشگری در منطقه آمریکای مرکزی به حساب می‌آید.

نزدیک به 570 کیلومترمربع این منطقه حفاظت شده، شناسایی شده که به نام پارک ملی تیکال شناخته می‌شود. ارزش آثار باستانی این منطقه به حدی بالاست که یکی از مهم‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی نیز امروزه در این منطقه برپاست و محققان و باستان‌شناسان بسیاری در آن به‌‌بررسی و حفاری منطقه می‌پردازند تا آنچه برشهر کهن تیکال گذشته را برای جهانیان و بویژه علاقه‌مندان به تاریخ روشن کنند.

سردرهای بسیار زیبا از چوب و سنگ و سنگ‌های یادبود حکاکی شده از دوره اوج تمدن مایا که تعداد آنها در این منطقه فراوان است، چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند. وجود این معبدهای بزرگ در این شهر باستانی نشان از شهری مقدس می‌دهد که امروزه نیز آرامش خود را حفظ کرده است. سال 1979 میلادی این مجموعه بزرگ در فهرست سایت های تاریخی سازمان میراث فرهنگی جهانی، یونسکو به ثبت رسیده است.

در این منطقه حفاظت شده گونه‌های بسیار متفاوتی از گیاهان، درختان، جانوران و پرندگان نیز دیده می‌شود و البته در جنگل‌های این منطقه. جانوران خزنده و دوزیستان نیز وجود دارند که طی بررسی‌های انجام شده مشخص شد این دوزیستان در تعداد بالای 91 گونه مختلف در این مکان زندگی می کنند که همین رقم تنوع حیاتی این مکان شگفتی منطقه را نشان می‌دهد. در بخشی از این منطقه دریاچه و آبگیر کوچکی وجود داشته است که در حال حاضر خشک شده و به همین دلیل نیز موجودات دوزیست آن نیز در سطح منطقه نایاب شده‌اند،. این دوزیستان گونه‌های مختلفی از قورباغه‌ها، وزغ‌ها، سوسمارهای آبی، سمندر، مار و... هستند. ابتدای گردش در این منطقه همواره توصیه می‌شود به هیچ وجه به قورباغه‌ها و وزغ‌های این منطقه دست نزنند، چرا که برخی از آنها بشدت سمی هستند و در بهترین حالت ناراحتی‌های پوستی به وجود می‌آورند.

از نکات قابل توجه این است که درختان و گیاهانی که در این پارک وجود دارند، در بخش اطراف معبدها دارای تنوع بیشتری هستند و گونه‌های گیاهی مختلفی اطراف معابد دیده می‌شوند که چشم‌انداز بسیار زیبایی برای معبدها و دیگر ساختمان‌های این شهر تاریخی به‌وجود آورده‌اند.در جنگل‌های این منطقه، درختان انجیر سمی بسیاری نیز دیده می‌شوند، چون دانه‌های آنها که روی زمین می‌ریزد بسیار زود جوانه‌زده و ریشه می‌کنند و رشدشان بسیار سریع است. البته در نقطه مقابل در این نوع درختان پوسیدگی ریشه امری مرسوم است و همین مساله نیز باعث خشک شدن زودهنگام این گیاهان می‌شود. یکی از درختان زیبای این منطقه که با توجه به بستر مناسب رشد در این محیط، بسیار تنومند و بزرگ می‌شود نیز گل ابریشم یا همان درخت پنبه هندی است. این درخت در مناطق گرمسیری رشد می‌کند و در زمان شکوفه دادن از گل‌های بسیار زیبایی برخودار می‌شود که در رنگ‌های صورتی و سفید نظر هر بیننده‌ای را به خود جذب می‌کند. میوه این درخت نیز بزرگ، سخت و کپسولی شکل است و پس از رسیدن، به شکل گلوله‌ای از رشته‌های پنبه درمی‌آید. مردمان شهر تیکال از این درخت بهره فراوانی می‌برند و از پنبه و دانه‌های روغنی‌اش برای تهیه غذا و دارو استفاده می‌کنند.

در جنگل‌های تیکال حجم عظیمی از گیاه ذرت نیز وجود دارد. ذرت به‌عنوان یکی از محبوب‌ترین گیاهان نزد قوم مایا به حساب می‌آمده و این قوم در بیشتر غذاهایشان از آن استفاده می‌کردند، به دلیل همین امر نیز برای ساکنان پیشین این منطقه، گیاهی مقدس به حساب می‌آمده.

می‌توان گفت این منطقه ، بهشتی برای پرندگان است، چراکه به خاطر وجود درختان و تنوع بالای گیاهان، جانوران و پرندگان بسیاری در این پارک زندگی می‌کنند که به طور آزادانه به حیات خود ادامه می‌دهند و سازمان محیط زیست جهانی نیز بر کنترل جمعیت این موجودات نظارت دارد. بررسی‌های انجام شده روی پرندگان این منطقه نشان می‌دهد، گونه‌های مختلف پرنده‌های این پارک به 410 گونه می‌رسد که در نوع خود رقم شگفت‌انگیزی است.

احمد محمدحسینی