فرهنگ، نقشه راه می‌خواهد

مدیریت هنری در ایران بیشتر متکی به افراد است. یعنی با تغییر مدیران فرهنگی برنامه‌ها نیز عوض می‌شود و شاهد اعمال سلیقه هستیم و طرح‌ها و برنامه‌ها ناتمام می‌ماند، نظر شما دراین باره چیست؟

طبیعی است که با تغییر هر مدیری، اتفاقات جدیدی در هر مجموعه به وجود ‌آید؛ امکان دارد مدیری جای مدیر قبلی بیاید که تواناتر باشد و عملکرد بهتری داشته باشد یا برعکس. اعمال سلیقه هم که شما به آن اشاره کردید،
به این علت است که ما چشم‌انداز نداریم. به همین خاطر در خانه هنرمندان ایران، اولین کاری که من به محض ورود انجام دادم، تشکیل تیمی‌ بود که به نگارش چشم‌انداز 5 ساله بپردازند تا در شورای عالی خانه هنرمندان تصویب شود. چون دوره مدیریت هر مدیرعامل درخانه هنرمندان ایران، 2 سال است. پس از نگارش سند چشم‌انداز می‌بایست برنامه‌هایی متناسب با آن برای رسیدن به هدف تدوین و اجرا شود.

من معتقدم مدیر نباید اینقدر دستش باز باشد که همه چیز را به هم بزند. بلکه باید در کیفیت اجرا، موثرتر و بهتر عمل کند؛ اما چون در کشور ما چنین سندی وجود ندارد، مدیر وقتی می‌آید، بلاتکلیف است. درعین حال، مشکل این نیست که مدیران سلیقه‌ای رفتار می‌کنند. مدیران چاره‌‌ای جز این ندارند. مثلا شما به من بگویید فلانی سلیقه‌ای برخورد نکن. من هم به شما می‌گویم چطور باید رفتار کنم؟ براساس چه هدفی باید کار کنم؟ در حالی که اگر هدفی برای مدیران فرهنگی هنری وجود داشته باشد، مدیران هم نمی‌توانند تخطی کرده و سلیقه‌ای برخورد کنند. مهم‌تر این‌که معیاری برای سنجش عملکرد هر مدیر وجود دارد که همان تلاش و برنامه‌ریزی هر مدیر برای رسیدن به هدف است، اما واقعا امروز چطور می‌توان یک مدیر فرهنگی را مورد قضاوت قرار داد و گفت که او در طول مدیریت خود، عملکرد درستی داشته است. امروز ملاک مدیریت این شده است که اگر همه را راضی و خوشحال نگه دارید، به عنوان مدیر خوب از شما یاد می‌شود. اما به محض این که یک مدیر بخواهد قانونمند عمل کند طبعا این مساله موجب ناراحتی عده‌ای می‌شود.

امروزه از واژه صحیح‌تری به نام «مهندسی فرهنگ» استفاده می‌شود. برون داد مهندسی فرهنگ به طور خلاصه نقشه‌ای کلان خواهد بود که راهبردهای اساسی و راهکارهای کاربردی برای اصلاح و ارتقای فرهنگ را ترسیم می‌کند و برای دستیابی به نتیجه فرآیند کار مداخلات فردی و سازمانی را باید مشخص کرد، به نظر من بزرگ‌ترین آسیب، نبودن نقشه راه است.

مهندسی فرهنگ به فرموده رهبر معظم انقلاب یک ضرورت انکارناپذیر و از مهم‌ترین تکالیف ما در کشور است.

به نظر می‌رسد باید یک بازنگری در حوزه‌های فرهنگی به دور از گرایش‌های سیاسی صورت گیرد و همان‌طور که اشاره کردم، کمیته‌ای درباره کلیت فرهنگ به تصمیم‌گیری بپردازد. این باعث می‌شود تا از موازی‌کاری نهادهای فرهنگی نیز جلوگیری شود.

از نظر من، هیچ ارگانی رقیب ارگان دیگر نیست. همه داریم در حوزه فرهنگی هنری در ایران زندگی می‌کنیم و رقابت معنایی ندارد. ما باید در جهت کامل‌کردن یکدیگر بکوشیم. به عنوان مثال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌‌کاری را انجام دهد که ارگان دیگری مثل شهرداری کاملش کند. این ارگان‌ها درواقع تکه‌های پازل هستند که در یک تابلو قرار گرفته‌اند، واقعیت این است که این پازل زمانی معنا می‌دهد که تمام این تکه‌ها درکنار یکدیگر فعالیت کنند.

به نظر من بخش خصوصی یکی از حوزه‌هایی است که اتفاقا می‌تواند موثر باشد. ما به اشتباه فکر می‌کنیم ورود بخش خصوصی یعنی ضدیت با بخش دولتی! این تعبیر در هیچ جای دنیا چنین معنایی نمی‌دهد. بخش خصوصی در واقع شامل NGO یا سازمان‌های مردم نهاد است که در سطح کشور به کمک بخش دولتی می‌آیند. به بیان ساده‌تر، بخش خصوصی به کمک مرتفع ساختن ناهنجاری‌های جامعه می‌آید و می‌تواند کنار بخش دولتی در توسعه فرهنگی یک کشور نقش اساسی داشته باشد.

در حد و توان و اختیارمان هر کاری را که لازم باشد. انجام می‌دهیم. در عین حال در سال 91، بحث گسترش سالن‌های تئاتر و همین طور بحث گسترش سالن‌های تمرین برای اجرای تئاتر را نیز داریم. ضمن این که به حمایت جدی از گروه‌های تئاتری می‌پردازیم و برای جذب اسپانسر نیز تلاش می‌کنیم.

همچنین در نظر داریم امسال یک جشنواره نمایشنامه‌خوانی برگزار کنیم تا از این رهگذر به تولیدات ادبی توجه بیشتری داشته باشیم. به هرحال ما برنامه‌های زیادی در این عرصه داریم، اما واقعیت این است که ما فقط بخش کوچکی هستیم و طبعا در اندازه و توان خود می‌توانیم به رونق تئاتر کمک کنیم و در این مسیر ضرورت دارد که حتما یک حرکت جمعی انجام دهیم.