مشهورشوید تا بیشترزندگی کنید!

آقای مارموت 3 دهه سرگرم تحقیق درباره تفاوت ها در میزان طول عمر مردم بوده است. در دهه 1960 او به مطالعه گروهی از کارمندان دولت در لندن پرداخت. این مطالعه نشان داد سلامت این گروه ارتباط تنگاتنگی با رتبه اداری آنها دارد.
در واقع هر چه رتبه آنها بالاتر بود از سلامت بیشتری برخوردار بودند. سایر مطالعات به وجود الگوهای مشابهی در سایر گروههای اجتماعی از جمله در میان دانشگاهیان و برندگان اسکار اشاره می کند.
برای مثال کسانی که دارای درجه دکترا هستند از کسانی که فوق لیسانس دارند بیشتر زندگی می کنند. عمر کسانی که فوق لیسانس دارند بیشتر از کسانی است که لیسانس دارند و به همین ترتیب عمر کسانی که لیسانس دارند از کسانی که زود مدرسه را ترک کرده اند بیشتر است.
سرمایکل مارموت معتقد است که همین روند در مورد کلیه گروه های اجتماعی از سیاستمداران گرفته تا کسانی که در فقر زندگی می کنند صادق است. او بر این باور است که سلامت و طول عمر ما تا حدود زیادی از منزلت اجتماعی ما تاثیر می پذیرد.
مارموت می گوید: اگر نتایج تحقیقات 25ساله مرا بخواهید، باید بگویم بین افراد فقیر که سطح زندگی بسیار بدی دارند و افرادی که سطح زندگی بالایی دارند حداقل 20سال فاصله وجود دارد و این دو گروه از نظر سلامت و وضعیت اجتماعی تفاوتهای فاحشی با هم دارند.
نکته مهم این است که وضعیت اجتماعی به تنهایی (نه فقط به دلیل موقعیت پولی بیشتر) و جدای از آموزش ، تغذیه ، کیفیت مراقبتهای بهداشتی ، عادات بد یا ژن های خوب ، در حد زیادی تعیین کننده سطح سلامت انسانهاست.
زیست شناسان ، نورولوژیست ها، اقتصاددانان روان شناسان و سایر گروههای علمی سعی دارند دقیقا ارتباط بین منزلت اجتماعی و طول عمر را مشخص کنند.
مارموت که در این تابستان اولین کتاب خود را در این زمینه و بعد از 25سال تحقیق منتشر کرده معتقد است موقعیت اجتماعی حتی از ژنتیک ، تغذیه یا سیگار کشیدن در افزایش طول عمر موثرتر است. او معتقد است رمز این مساله در اثرات روانی نابرابری نهفته است.
موقعیت هر فرد در اجتماع روی قدرت کنترل او بر زندگی اش تاثیر بسیار زیادی دارد. ضمن این که موقعیت اجتماعی فرصتهایی را برای فرد به وجود می آورد که برای دیگران به وجود نمی آید. موقعیت های شغلی ، مالی و اجتماعی جدیدتر و بهتر، فرد را سرزنده و با انرژی نگه می دارد و این احساس خوشایند ناشی از شرایط بهتر، عمیقا روی سلامت او تاثیر می گذارد.
به عبارتی در افرادی که در پایین ترین طبقات اجتماعی به سر می برند احتمال مرگ و میر 3بار بیشتر از افرادی است که در بالاترین طبقات اجتماعی قرار دارند. یکی از توجیهاتی که در این زمینه می توان داشت این است که افرادی که در پایین ترین طبقات قرار دارند، عادات ناسالمتری هم دارند مثلا بیشتر سیگار می کشند، ورزش نمی کنند و غذاهای مقوی و سالم مصرف نمی کنند.
اما در این بررسی ها مشخص شد میزان ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب بین این دو گروه تفاوت کمی دارد و هر دو تقریبا به یک اندازه مستعد ابتلا به آن هستند. البته به دلیل شرایط بد زندگی در یک فرد سیگاری که در طبقات پایین جامعه زندگی می کند امکان ابتلا به بیماری قلبی بیشتر است ؛ زیرا او عوامل نامساعد دیگری را نیز در اطراف خود دارد (مثل آلودگی آب و هوا، غذای ناسالم و...).
یکی از مسائلی که در این زمینه مطرح شده و بسیار بر آن تاکید شده است ، وجود استرس یا تنش است. استرس دایمی ، مزمن و طولانی مدت روی قدرت کنترل شرایط زندگی تاثیر دارد. کنترل کم و پایین بر زندگی به موقعیت اجتماعی مربوط است.
وقتی شرایط اجتماعی فرد ثابت نیست و دایم تغییر می کند و احتمال به هم خوردن آن هر لحظه وجود دارد و امنیت اجتماعی و شغلی فرد تامین نیست ، او مدام استرس دارد که بر سر زندگی اش چه خواهد آمد و طبیعی است که نمی تواند کنترل مطلوبی روی زندگی خود داشته باشد. همین مساله باعث بروز استرس بیشتر می شود. استرس باعث افزایش سرعت ضربان قلب ، ترشح هورمون آدرنالین ، گلوکز و سایر پاسخهای عصبی می شود تا بدن بتواند تا حدی بر استرس غلبه کند.
اما اگر این استرس طولانی مدت باشد، سیستم قلبی - عروقی و ایمنی تحت تاثیر قرار می گیرد و فرد مستعد مبتلا به بیماری های مختلفی مثل عفونت ها، دیابت (مرض قند)، فشار خون بالا، حمله قلبی و مغزی ، آسم و رفتارهای تهاجمی می شود. البته توجه داشته باشید بالا بودن منزلت اجتماعی در شرایطی که سلسله مراتب اجتماعی و شغلی مورد نظر، ثابت نباشد بسیار استرس زاست.
بنابراین آنچه اهمیت دارد ثابت بودن شرایط اجتماعی و وجود امنیت اجتماعی و شغلی است. پروفسور اسپااولسکی که زیست شناس و عصب شناس دانشگاه استانفورد است ، روی میمون ها بررسی هایی انجام داد که مشخص می کرد هرچه استرس وارد شده به حیوانات کمتر باشد، امکان بروز بیماری کمتر است.


واقعیت در درک انسان ها از خود نهفته استمخالفان چه نظری دارند؛

علاوه بر شرایط مختلفی که مطرح شد، آنچه مارموت بعد از 25سال تحقیق روی آن تاکید می کند، آن است که قرار نیست همه ژولیوس سزار یا رئیس جمهور یک کشور باشند تا سالمتر بوده و بیشتر عمر کنند.
آنچه بیشتر از خود موقعیت اجتماعی اهمیت دارد، آن است که فرد خود را چگونه می بیند، از خود چه تصوری دارد، چقدر از وجود خود راضی و خشنود است و دیگران درباره او چه فکر می کنند. این مساله بسیار مهم است ، زیرا رضایت فرد از خود آرامشی عمیق و پایدار به او می دهد.
ضمن این که موقعیت اجتماعی براساس محل و شرایط زندگی افراد متفاوت است و فردی که منطقی است و قدرت درک بالایی دارد، خیلی خوب می داند موقعیت اجتماعی برتر از نظر او با فردی که در کشور دیگر یا شهری دیگر زندگی می کند باید تفاوت داشته باشد. هوش اجتماعی و شعور اجتماعی در این میان بسیار مهم است.
بسیاری از آدمها در شرایط بسیار خوب اجتماعی قرار دارند، اما به دلیل عدم رضایت از خود و زیاده خواهی ، در شرایط روحی و جسمی نامطلوبی به سر می برند.


مخالفان چه نظری دارند؛

مخالفان که سردسته آنها را اقتصاددانان تشکیل می دهند، بسیار با این مساله مخالف هستند و معتقد هیچ چیز جز پول ، تحصیلات و مسائل و منافع مادی نمی تواند بر سلامت انسان تاثیر بگذارد.
پروفسور دیتون ، اقتصاددان دانشگاه پرینستون ، معتقد است رابطه بین پرستیژ اجتماعی و سلامت کاملا مبهم است و هنوز قدرت و شدت آن مشخص نیست.
او معتقد است هیچ چیز به اندازه تحصیلات ، شغل و درآمد مالی روی سلامت انسان ها موثر نیست. او به مساله ژنها نیز اشاره می کند و می گوید بسیاری از بیماری ها اصلا در نژاد سیاه پوست اتفاق نمی افتد. در حالی که سفیدپوستان حتی با شرایط بهتر اجتماعی به آن بیماری ها مبتلا می شوند.
طبق نظر دیتون ، سلامت فرد بیشتر روی وضعیت اجتماعی او تاثیر دارد تا وضعیت اجتماعی روی سلامت ، زیرا علت اصلی از کارافتادگی و از دست دادن شغل در بسیاری از افراد آن است که آنها به بیماری مبتلا می شوند و شغل خود را از دست می دهند. او معتقد است اگر شما در کشوری مثل امریکا بیمار شوید، در بدترین موقعیت اجتماعی قرار می گیرید!
به هر حال این واقعیت وجود دارد که برندگان جوایز بین المللی و مطرح ، طول عمر بیشتری دارند. شاید تشویق ها و تقدیرهای سایرین و احساس دوست داشته شدن توسط مردم ، رضایت فردی و خشنودی درونی عامل اصلی این امر باشد و شاید درآمد بسیار خوب این افراد به بهبود سلامت آنها کمک کرده است.
به نظر من شاید مهمترین عامل سلامت و شادابی این افراد هدفمندبودن زندگی ، داشتن دیدگاهی پرمعنا نسبت به حیات و سودمندبودن برای مردم است . وقتی فردی جایزه نوبل می برد، درست است که از نظر مالی و اجتماعی در وضعیت بهتری قرار می گیرد، اما اگر هدفش کمک به انسان ها و پیشبرد آگاهی بشر نباشد، این جایزه جز یک مجسمه کوچک چیز دیگری به همراه ندارد.
فکر می کنید فردی حاضر است 30سال از عمر خود را تنها برای دریافت یک جایزه صرف کند؛ یا احساس موثربودن او در این جهان پهناور است که او را امیدوار و پرتلاش نگه می دارد. شما چطور فکر می کنید؛

مترجم: فرشته آل علی