یکی از سریالهایی که در این روزها علاوه بر شبکه 2 از شبکه آیفیلم مجدد پخش میشود، «عمارت فرنگی» ساخته محمدرضا ورزی است.
طبق معمول کارهای این کارگردان، این سریال نیز درونمایه تاریخی دارد، البته این که چه میزان از نظر کارگردانی و جنبههای هنری و صحت و صدق تاریخی این سریال معتبر است، بحثی است که پرداختن به آن در این مطلب نمیگنجد.
قبل از هر جنبه دیگر باید سراغ ایده اصلی تیتراژ برویم. ایده اصلی تیتراژ از نظر محتوایی، خیلی جدید و ناب نیست. ایدهای است که سالهای متمادی در سریالهای مختلف از آن استفاده شده است. یعنی این مساله که سعی میکند فضای سریال و داستانی را که در آن اتفاق میافتد و شخصیتهایی که در آن حضور دارند به تصویر بکشد تا مخاطب با دیدن تصاویر به فضا و زمان و بستر روایت داستان پیببرد. اگر بخواهیم ایده اصلی را همین مساله در نظر بگیریم، باید بگوییم تیتراژ سریال عمارت فرنگی در این کار موفق بوده است و تقریبا از عمده اقشار و اصنافی که در فیلم نقش دارند، در تیتراژ دیده میشوند؛ از مردم عادی تا لوتیها، نیروی پلیس، قشر ثروتمند و... .
فضاهایی هم که در پس زمینه تصاویر قرار دارند، کاملا فضای تاریخی سریال را القا میکنند.
تکنیکی که برای نمایش این تصاویر به کار رفته، بهرغم جدید نبودنش با فضای سریال همگام شده و آن هم این است که تصاویر به صورت کولاژ روی هم قرار گرفتهاند و یک تصویر جامع ساختهاند که با حرکت دوربین میان آن و تغییر فوکوس، عمق و حجم پیدا کردهاند که میتوان گفت برای چنین سریال و فضایی، تکنیک خوب و مناسبی است.
نکته دیگری که در اجرای تیتراژ باید به آن اشاره کرد، رنگ تیتراژ است. این که عنصر رنگی در تیتراژ تقریبا حذف شده و شکلی یکدست و هارمونیک به آن داده، چون متاسفانه در سریال، بخصوص که یک سریال تاریخی است، تصحیح رنگ خوبی انجام نگرفته و اگر قرار بود عینا همان تصاویر در تیتراژ استفاده شود، هارمونی رنگی برقرار نمیشد.
فونتی که در تیتراژ استفاده شده معقول و مقبول است و با فضای تصویری و روایی سریال در تناسب است. همچنین موسیقی آن که ریتمی نسبتا سنگین دارد، با آن فضاهایی که کمی مارش و موسیقی ارکسترال میطلبد، هماهنگ شده و تا حدودی میتواند آن حس را به مخاطب منتقل کند.
در آخر باید گفت تیتراژ عمارت فرنگی خوب و قابل قبول است، اما در دو قیاس باید نکاتی دیگر را اضافه کرد؛ یکی در قیاس با خود سریال که باید گفت سطح تیتراژ به مراتب بالاتر از سطح سریال است و قیاس دوم، قیاس با سریالهای ماندگار این ژانر مانند هزاردستان است که در این قیاس باید گفت هنوز تیتراژ این تیپ سریالها نتوانستهاند به چنان درجهای دست یابند.
حمیدرضا رفعتنژاد
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم