لایه نفتی پارس جنوبی فراموش شد

پس از اجرای طرح‌های توسعه‌ای این میدان مورد توجه قرار گرفت و اقدامات اکتشافی و مطالعاتی گسترده‌ای پیرامون آن انجام شد.

یکی از نتایج این اقدامات اکتشاف لایه‌های نفتی در این میدان گازی بود که بر شگفتی پارس جنوبی افزود.

پارس جنوبی که به عنوان بزرگ‌ترین میدان مستقل گازی جهان شناخته شده هشت درصد گاز جهان را در خود جای داده است، اما پس از سال‌ها فعالیت در این میدان کارشناسان بر آن شدند تا درباره وجود نفت در این میدان نیز به مطالعه بپردازند.

طی 10 سال گذشته این مطالعات به نتیجه رسید و لایه‌های نفتی پارس جنوبی نیز کشف شد. نفت پارس جنوبی 7.5 میلیارد بشکه برآورد شده است که در صورت ضریب بازیافت 20 درصدی که بهترین ضریب برای میادین نفتی ایران محسوب می‌شود از مجموع ذخایر موجود 1.5 میلیارد بشکه آن قابل برداشت است.

لایه نفتی پارس جنوبی به دلیل حجم ذخایر قابل توجه آن از اهمیت فوق‌العاده اقتصادی و استراتژیک برخوردار است، زیرا ویژگی خاص میدان پارس جنوبی که همزمان نفت و گاز را در دریا در دل دارد از دید متخصصان نفتی موضوعی قابل اهمیت است.

از این رو توسعه لایه‌های نفتی پارس جنوبی نیز در دستور کار دولت و وزارت نفت قرار گرفت. در سال‌های اخیر طرح‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای گسترده‌ای برای این لایه نفتی طراحی شده و به اجرا در آمده، اما متاسفانه ایران تاکنون نتوانسته به تولید از این میدان نفتی بپردازد که دلیل عمده آن را کمبود اعتبارات عنوان می‌کند.

این در حالی است که کشور قطر به عنوان شریک ایران در این میدان به سرعت سرسام‌آوری در حال برداشت است.

لایه نفتی پارس جنوبی به چهار میدان A1، A2، B و C تقسیم شده که کارشناسان می‌گویند این لایه نفتی در بخش A1 مشترک با قطر است در سه میدان دیگر اشتراکی وجود ندارد و تماما در آب‌های متعلق به ایران واقع شده است.

اکنون با وجود گذشت چند سال از حضور شرکت‌ پتروی ایران در میدان A1 پارس جنوبی هنوز عملا موفقیتی به دست نیامده است.

در سال 85 قراردادی برای بهره‌برداری از لایه نفتی پارس جنوبی به منظور برداشت روزانه 35 هزار بشکه نفت منعقد شد اما تاکنون اقدامی صورت نگرفته است.

نزدیک به یک سال است که قطر از میدان A1 که در قطر «شاهین» نام دارد، در حال برداشت است و تاکنون به اندازه یک سال با توان روزانه 400 هزار بشکه (مجموعا 146 میلیون بشکه)‌ برداشت می‌کند.

این در حالی است که تا دو سال آینده که ایران قصد برداشت از آن را دارد قطر در حدود 750 میلیون بشکه برداشت کرده یعنی نیمی از ذخایر قابل برداشت نفت موجود در میدان پارس جنوبی تا زمان شروع بهره‌برداری ایران از آن خارج شده است.

مسوولان نفتی در توجیه تاخیر در توسعه لایه نفتی میدان پارس جنوبی کمبود منابع مالی را به میان می‌کشند و از سویی معتقدند این لایه فقط در میدان A1 مشترک بوده و در سایر میادین این لایه نفتی اشتراکی بین ایران و قطر وجود ندارد و خوش‌بینانه می‌گویند از آنجا که ساختار نفت و گاز متفاوت است و سیالیت و امکان مهاجرت نفت کمتر از گاز است بعید به نظر می‌رسد که در سایر لایه‌ها نیز مشترک باشد.

از این منظر بین بسیاری از متخصصان درباره مشترک بودن تمام لایه‌های نفتی پارس جنوبی بین ایران و قطر اختلاف‌نظر وجود دارد.

علی وکیلی، مدیرعامل پیشین شرکت نفت و گاز پارس تاکید داشت که لایه نفتی پارس جنوبی کاملا در آب‌های سرزمینی ایران واقع شده و یک لایه نفتی مستعمل است که هیچ ارتباطی به لایه گازی ندارد.

ایران در لایه نفتی پارس جنوبی چهار سال پیش شش حلقه چاه حفاری کرده است، اما با وجود این هنوز در تولید نفت از آن موفق نبوده است.

اهمیت پارس جنوبی چه از نظر وجود ذخایر گازی و چه از نظر وجود ذخایر نفتی بر هیچ کس پوشیده نیست و از آنجا که این میدان در اشتراک مرزی با قطر قرار دارد با وجود اولویت‌های توسعه‌ای داده شده به آن تاکنون نتوانسته‌ به جبران عقب‌ماندگی در برداشت از ذخایر آن بپردازد.

قطر هم‌اکنون روزانه 400 میلیون مترمکعب گاز از پارس جنوبی و 400 هزار بشکه نفت تولید می‌کند، در حالی که ایران در برداشت نفت صفر و برداشت گاز روزانه حدود 200 میلیون مترمکعب گاز تولید می‌کند که فاصله بسیاری میان این دو وجود دارد.

پیش از این عبدالمحمد دلپریش مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت گفته بود که اوایل سال 91، عملیات برداشت از میدان نفتی پارس جنوبی آغاز می‌شود، اما در این زمینه نیز هنوز ابهاماتی وجود دارد.

به نظر می‌رسد مسوولان بسیار دیر پی به اهمیت لایه نفتی پارس جنوبی برده‌اند یا از آن غفلت ورزیده‌اند چراکه ناکارآمدی تصمیم‌گیری در این باره باعث شده بهره‌برداری 35 هزار بشکه‌ای نفت از میدان در حوزه نفت مشترکی که شریک ایران با در اختیار داشتن 70 درصد از مساحت میدان، 450 هزار بشکه در روز از آن نفت تولید می‌کند تاکنون هفت سال طول کشیده و در خوش‌بینانه‌ترین حالت تا پایان آن حداقل 9 سال زمان نیاز دارد.

زیبا اسماعیلی -‌ گروه اقتصاد