در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
جدایی هرات از خاک ایران
دوازدهم اسفند 1232 خورشیدی، روزی تلخ در تاریخ ایران است. در این روز با فشار انگلستان، ایران جدایی هرات و به تبع آن افغانستان را پذیرفت. هرات از دوران باستان جزئی از خراسان بود. در دوره اسلامی خراسان بزرگ 4 بخش یا 4 ربع داشت و نیشابور، هرات، بلخ و مرو، مرکز هر یک از این بخشها بودند. با روی کار آمدن دولت قاجار و ضعفی که ایران در نتیجه جنگهای ایران و روس گرفتار آن شد، بتدریج بخشهای وسیعی از خراسان ازجمله مرو، سمرقند و بخارا بهوسیله روسیه تزاری از خاک ایران جدا شد.
در این زمان هرات و افغانستان به این علت اهمیت داشت که حد فاصل منطقه نفوذ روسیه تزاری و مستعمرات انگلستان در هند قرار گرفته بود. روسها در صورت استیلا بر افغانستان، یک قدم به هند نزدیکتر میشدند و انگلیسیها این امر را خطری جدی برای خود میدانستند.
در این بین، دولت مرکزی ایران اشراف چندانی بر افغانستان نداشت و نمیتوانست از حملههای گاه و بیگاه برخی قبایل افغانستان به کاروانهای بازرگانی هند جلوگیری کند.
در نتیجه اسباب بهانهجویی و مداخله انگلیسیها از هر جهت فراهم بود. در زمان محمدشاه قاجار قشون ایران به فتح هرات کوشید، اما ناکام ماند. در دوران ناصرالدینشاه نیز این کار تکرار شد، اما انگلیسیها با تسخیر بنادر و جزایر جنوب ایران، حکومت مرکزی را تحت فشار قرار دادند و آخرالامر قاجارها ناگزیر شدند به جدایی هرات از خاک ایران رضایت دهند و استقلال افغانستان را به رسمیت بشناسند. این کار مطابق عهدنامهای که در پاریس به امضا رسید و به قرارداد پاریس معروف شد به انجام رسید.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
