استرس‌ها را مهار کنید

امروزه نقش رفتار بر سلامت به گونه‌ای روز افزون مورد توجه قرار گرفته است. در صورت انتخاب شیوه و سبک زندگی مناسب که موجب ارتقای سلامت شود، مرگ و میرهای ناشی از این عوامل تا اندازه‌ای چشمگیر کاهش خواهد یافت. بیماری‌های روان‌تنی امروزه جان بسیاری از ساکنان کره زمین را می‌گیرد. نقش استرس و سبک زندگی به عنوان یک عامل مهم و موثر همراه عوامل دیگر در تمامی اختلالات دیده می‌شود. از نظر متخصصان اساس همه بیماری‌های روان‌تنی تاثیر مسائل روانی و مشکلات شخصیتی و حتی سبک زندگی بر جسم است. مهم‌ترین و شایع‌ترین بیماری روان‌تنی که به‌طور متوسط حدود 30 تا 40 درصد مرگ و میرها را در جهان شامل می‌شود، اختلال گرفتگی عروق کرونر قلب (اختلال در عروق تغذیه‌ای قلب) است. سبک زندگی در کنار عوامل دیگر بخصوص عوامل موثر بر بیماری‌های قلبی مثل چاقی، مواد موجود در رژیم غذایی مانند نمک، چربی‌ها و کلسترول، عدم تحرک جسمی، سابقه فشار خون بالا و مواردی از این قبیل بر از بین رفتن سلامت روانی موثر قلمداد می‌شود.

در ایران حدود 38 درصد مرگ و میرها به دلیل مشکلات عروق کرونر قلب است. این آمار نسبت به بسیاری از کشورهای دنیا از حد نرمال بیشتر است.

در اغلب موارد علائم این بیماری‌ها در نقاطی از بدن که پیش از این دچار آسیب‌دیدگی یا ضعف بوده‌اند، نمایان می‌شود. برای مثال، علائم ناشی از یک فشار روحی شدید می‌تواند در محل یک شکستگی قدیمی و بهبود یافته استخوان دوباره درد ایجاد کند. اغلب مردم این نوع دردها را به عنوان درد‌های عصبی می‌شناسند. در بیشتر موارد در ناحیه‌ای که دچار درد عصبی است هیچ‌گونه ناهنجاری جسمی یافت نمی‌شود و هیچ‌گونه ارتباط مشخصی بین جراحت قبلی و آثار بیماری جدید وجود ندارد. مساله کلیدی دیگری که در مورد این‌گونه بیماری‌ها باید به آن توجه داشت، این است که مسائل و مشکلات مشابه می‌توانند در افراد مختلف عکس‌العمل‌های متفاوتی ایجاد کنند. برای مثال، مرگ مادر در خانواده‌ای می‌تواند فرزندی را دچار افسردگی کند، اضطراب را برای فرزند دیگر به همراه داشته باشد و در فرزند سوم هیچ‌گونه تاثیری بر جای نگذارد. این در حالی است که هر سه فرزند به مادر خود علاقه‌مند بوده‌اند و به او عشق می‌ورزیدند.

اگر شخصی از تنگی نفس رنج می‌برد اما در بررسی‌های بالینی هیچ‌گونه نشانه‌ای از بیماری دستگاه تنفسی در وی یافت نمی‌شود، می‌توان علت بروز بیماری را در اضطراب‌ها و فشار‌های روحی‌اش جستجو کرد. در این‌گونه موارد اضطراب و فشار‌های روحی طی سالیان متوالی روی هم انباشته شده‌اند و در نهایت آثار خود را به صورت یک بیماری جسمی آشکار کرده‌اند. به جرات می‌توان گفت اغلب بیماری‌هایی که به این شکل بروز می‌کنند در اصطلاح پزشکی بیماری‌های روان‌تنی نام گرفته‌اند، در خاطرات گذشته و احساسات نهفته در روان ناآگاه بیمار ریشه دارند؛ احساسات و خاطراتی که روان آگاه به علل و دلایل گوناگون از جمله احساس گناه آنها را سرکوب کرده و در ظاهر به دست فراموشی سپرده است.

در مواقعی که معاینات و آزمایش‌های پزشکی در یافتن علت بیماری به جایی نمی‌رسد، پذیرش ریشه‌های غیرجسمی بیماری توسط بیماران با مقاومت کمتری روبه‌رو خواهد شد. هنگامی که بیمار این حقیقت را می‌پذیرد که بیماری او جنبه روان‌تنی دارد در واقع نخستین گام را در جهت بهبود و درمان خویش برداشته است. بدون پذیرش این حقیقت از سوی بیمار دستیابی به بهبود به هیچ عنوان امکان‌پذیر نخواهد بود. نکته دوم پس از قبول و پذیرش علت اصلی مشکل مراجعه به روانپزشک متخصص یا روان درمانگر یا مشاور مورد اعتماد است. اعتماد به شخص درمانگر نکته مهمی است که در بهبود بیماران اهمیت بسزایی دارد. درمانگر شخصی است که بیمار بتواند با اعتماد کامل مشکلات خود را در مراحل اولیه درمان با وی در میان بگذارد و به‌درستی راهنمایی‌های او اعتماد کامل
داشته باشد.

طب روان‌تنی یکی از روش‌های درمانی مشکلات و بیماری‌های روان‌تنی است. طب روان‌تنی و رویکردهای درمانی مبتنی بر آن می‌کوشد تا شکاف دیرینه و ژرف نادیده گرفتن ابعاد مختلف تعامل جسم و روح را در درمان اختلالات جسمانی پرکند.

روان کاوی و علم روان‌تنی از دیگر روش‌های کمک‌کننده است. در این روش از دارودرمانی و روان‌درمانی به‌طور همزمان استفاده می‌شود. موضوع مهم در روان‌درمانی بیماری‌های روان‌تنی این نکته است که به بیمار کمک شود این موضوعات و معضلات نهفته در بیماری خویش را درک و لمس کند و زبان جسم خویش را فرا بگیرد و متوجه باشد جسم او از طریق نشان دادن بیماری می‌خواهد کدام ناراحتی یا مشکلش را بیان کند، سپس به طریقی آگاهانه به بدنش بیاموزد خواسته‌ها و نیازهایش را به زبان دیگری بیان کند و از طریق دیگری نیازهایش را برآورده نماید.

دارودرمانی و روان‌درمانی فردی و گروهی از جمله روش‌های موفق در درمان این بیماری‌هاست.