سوریه در سال 2011

 
ناآرامی های سوریه از شهر "درعا " در جنوب سوریه در پی کشته شدن شماری از جوانان معترض آغاز شد و پس از مدتی به برخی دیگر از شهرهای این کشور از جمله جسر الشغور و ادلب (شمال غرب) و حماه و حمص (در مرکز) سرایت کرد.

"جسر الشغور" در اواخر خرداد ماه یکی از پر تنش ترین مناطق سوریه بود و بیش از 123 نظامی و نیروهای امنیتی سوریه در یک روز و در جریان تصرف مقر آنان در این شهر کشته شدند و ارتش سوریه به دنبال این موضوع وارد منطقه شد و افراد مسلح به سوی ترکیه فرار کردند.

شهر حماه نیز به دنبال جسر الشغور بسیار ملتهب بود اما اوضاع در این شهر بسرعت و در اوایل تابستان با بیرون راندن افراد مسلح از سوی ارتش سوریه آرام شد و امروز بیش از همه، حمص شاهد تنش و درگیری است.

دستگیری شمار زیادی از افراد مسلح در جریان این ناآرامی ها نشان داد که کشورهای همسایه سوریه به ویژه ترکیه، با همراهی برخی کشورهای عربی عمدتا حوزه خلیج فارس از مدافعان این افراد هستند و برخی از افراد دستگیر شده نیز در اعترافات خود به این موضوع اشاره کرده اند.

در این ارتباط یکی از فرماندهان منشعب از ارتش سوریه نیز از دادن وعده های کمک از سوی برخی مخالفان سوریه مانند عبدالحلیم خدام و برهان غلیون خبر داد.

"حسین هرموش" گفت که با این افراد در تماس بوده است و وعده هایی برای کمک های مالی دادند ولی به هیچ یک عمل نکردند.

وی همچنین به دریافت کمک های مالی و تسلیحاتی از جنبش اخوان المسلمین برای ایجاد ناآرامی در سوریه اعتراف کرد.

در همین ارتباط ترکیه به عنوان اولین ضربه به سوریه ضمن قطع روابط اقتصادی خود، گروه های مخالف غیر ملی را که در داخل سوریه از پایگاه مردمی برخوردار نبوده و حتی مردم آنان را نمی شناسند، مانند اخوان المسلمین و شورای ملی به ریاست "برهان غلیون" پناه داد و امروز شورای مزبور به نام شورای استانبول شناخته می شود.

این امر در نهایت با اعمال مجازات های اقتصادی علیه سوریه توسط آنکارا، توقف تجارت آزاد و کاهش سطح روابط دیپلماتیک همراه شد.

در مقابل این اقدامات ایران و عراق با اعزام هیات های اقتصادی به سوریه به نوعی حمایت خود را از این کشور اعلام کردند.

عراق در این ارتباط با اعزام نزدیک به یکصد نفر از بازرگانان این کشور به حلب پایتخت اقتصادی سوریه و دیدار با همتایان سوری خود توافق هایی را برای افزایش مبادلات تجاری با سوریه انجام داد.

ایران با برگزاری نهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور به ریاست " علی نیکزاد " وزیر راه و شهرسازی حمایت قاطع خود را از اقتصاد سوریه در مقطع کنونی اعلام کرد.

در این سفر همچنین بر ایجاد راهی از ایران به عراق و سوریه برای زوار و همچنین انتقال کالا تاکید شد.

عراق نیز متقابلا اعلام کرد که آماده هر گونه همکاری در این زمینه بوده و اهمیتی به مجازات های اعمال شده از سوی اتحادیه عرب ضد سوریه نمی دهد.

دیگر رویداد سال 2011 میلادی تعلیق عضویت سوریه در اتحادیه، اعمال مجازات های اقتصادی و کاهش سطح روابط برخی کشورهای عربی با سوریه بود.

اما لبنان و پس از آن اردن اعلام کردند که به خاطر ضرر زیادی که متحمل خواهند شد، قادر به اجرای مجازات نیستند و هرگز آن را اجرا نمی کنند.

برخی کشورهای نیز که دارای مناسبات تجاری با سوریه هستند در پشت پرده اعلام کرده اند که از اجرای تحریم های مزبور خودداری خواهند کرد.

لبنان فقط دارای مرز با سوریه، مدیترانه و اسراییل است لذا از دست دادن سوریه به معنای مرگ آن است، اردن نیز روزانه هزاران تن کالا با سوریه مبادله می کند که به علت فقیر بودن این کشور، نمی تواند مجازات های عربی را اجرا کند امری که به معنای شکست تحریم است.

از دیگر تحولات مهم در سال 2011 میلادی در ارتباط با سوریه، امضای پروتکل اعزام ناظران اتحادیه عرب به سوریه بین دمشق و دبیرخانه اتحادیه عرب بود که باعث شد تا هیات های اتحادیه به عنوان ناظر در روزهای اخیر یکی پس از دیگری وارد سوریه شوند اما این ناظران با دو انفجار تروریستی در دمشق در روز جمعه دوم دی ماه و چند ساعت پس از ورود به دمشق مورد استقبال قرار گرفتند.

سوریه نیز بر اساس توافق نامه امضا شده همه گونه تسهیلات را برای این ناظران فراهم کرده و به آنان آزادی کامل برای تردد در مناطق مختلف کشور را با هماهنگی قبلی داده است.

صرف نظر از برخی مشکلات جزیی، بر اساس اعلام برخی از ناظران همکاری دولت سوریه با هیات ناظران بسیار خوب بوده است .

دیگر موردی که سال 2011، سوریه آن را شاهد بود، اختلاف شدید میان مخالفان نظام در سطوح داخلی و خارجی بود، این امر از شورای ملی سوریه در استانبول آغاز شد چرا که اخوان المسلمین اصطلاح عربی را درباره نظام آینده سوریه مورد تاکید قرار داده و چنین امری با مخالفت کردها مواجه شده است.

یکی از علل سکوت مناطق کردنشین در جریان رویدادهای ماه های گذشته در سوریه نیز شاید همین باشد، چرا که آنان می دانند جماعت اخوان المسلمین در صورت روی کارآمدن مشکلاتی با آنان خواهد داشت. کردها 10 درصد از جمعیت 23 میلیونی سوریه را تشکیل می دهند.

همچنین دولت سوریه در ماه های گذشته کار اعطای شناسنامه به کردهای بدون شناسنامه را آغاز کرد و به این دلیل کردها حاضر نیستند تا این امتیاز را از دست بدهند چون در صورت سرنگونی نظام و به قدرت رسیدن اخوان المسلمین تمام امتیازات مزبور از دست کردها رفته و به حاشیه رانده خواهند شد.

همچنین شورای ملی سوریه (مخالفان مقیم خارج) نیز در روزهای اخیر با هیات هماهنگی ملی برای تغییر دمکراتیک سوریه (مخالفان مقیم داخل سوریه ) درباره ترسیم دوران انتقالی شامل رد هر گونه مداخله خارجی در امور داخلی سوریه و سایر موارد توافق کرده بود ولی این امر بسرعت دچار اختلاف شد.

در سال 2011 میلادی شماری از مردم سوریه اعم از غیرنظامی، نیروهای ارتش، امنیتی و پلیس توسط افراد مسلح کشته و یا مجروح شدند.

بر اساس اعلام منابع رسمی سوریه آمار کشته های نظامی در این کشور در جریان تحولات 10 ماه گذشته بیش از 2 هزار نفر است.

در جریان این تحولات همچنین بناهای زیادی ویران، بانک ها و مراکز دولتی و خصوصی غارت و برخی افراد ربوده شدند که از آن جمله می توان به 7 مهندس ایرانی نیروگاه برق 'جندر' در شهر حمص در مرکز سوریه اشاره کرد.

تلاش سفارت جمهوری اسلامی ایران و سوریه نیز با تشکیل یک تیم کاری برای یافتن این عده همچنان ادامه دارد.

این در حالی است که عده ای معتقدند، هدف از چنین اقدامی فشار بر جمهوری اسلامی ایران به منظور توقف طرح های عمرانی در سوریه و در راستای خدمت به مردم این کشور است .

در بعد امنیتی نیز نیروهای ارتش، پلیس، حفظ نظم و امنیتی سوریه هزاران فرد آشوبگر، مسلح و قاتل را دستگیر کردند اما افرادی که به خاطر شرکت در تظاهرات ضد نظام دستگیر شده و شرکتی در قتل یا قاچاق سلاح نداشتند پس از مدتی آزاد شدند که رقم این افراد که در چند مرحله آزاد شدند بیش از 3 هزار نفر است.

در بعد خارجی نیز در سال 2011 ، ایران، چین، روسیه، ونزوئلا، برزیل، عراق و شمار دیگری از کشورهای جهان حمایت قاطع خود را از سوریه و روند اصلاحات در آن اعلام و به دنیا ثابت کردند که سوریه تنها نبوده و مانند لیبی نیست که سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هر وقت اراده کند آن را مورد حمله قرار دهد.

این حمایت خارجی با راهپیمایی های گسترده داخلی در حمایت از "بشار اسد" رییس جمهوری سوریه، روند اصلاحات به رهبری وی و مخالفت با هر گونه مداخله خارجی در امور داخلی این کشور نیز همراه شد و این راهپیمایی ها در شهرهای مختلف سوریه تا پایان سال گذشته ادامه یافت.

در چنین اوضاع و احوالی نیز روسیه شماری از ناوهای هواپیمابر و جنگی خود را به سوریه اعزام کرد.

اگر چه گفته شد هدف از چنین اقدامی تعمیر کشتی های سوری در طرطوس یا در چارچوب آموزش های نظامی است، اما در واقع برای قدرت نمایی در برابر ناوگان ناتو به ویژه آمریکا در این منطقه حساس است که خبر حضور ناوهای آن در مدیترانه چندی قبل از آن منتشر شده بود.

در بعد نظامی هم شماری از نیروهای ارتش سوریه با انشعاب از ارتش و خیانت به وطن، به صف مخالفان پیوستند که از آن جمله می توان به سرهنگ "ریاض الاسعد" اشاره کرد که اکنون فرمانده " ارتش سوریه آزاد" است.

بشار اسد رییس جمهوری سوریه نیز در مصاحبه تلویزیونی در همین ارتباط گفت، فرار چند سرباز یا انشعاب چند نظامی در همه دنیا اتفاق می افتد و موضوع عجیبی نیست.

در همین حال ارتش سوریه در 10 ماه گذشته با قدرت تمام به وظیفه خود برای دفاع از کشور عمل کرده امری که در رزمایش های اخیر هوایی، زمینی، دریایی و موشکی ارتش نمود یافت و ارتش سوریه توانست دو مانور در فاصله حدود یک ماهه در بین هر سه نیروی هوایی ، دریایی و زمینی خود برگزار کند.

حمایت و پایداری سوریه در برابر تحولات و ناآرامی های سیاسی این کشور همچنین موجب نقش بر آب شدن اظهار نظر "ایهود باراک" وزیر جنگ رژیم صهیونیستی شد که در زمان آغاز آن پیش بینی کرده بود که نظام اسد فقط چند هفته دیگر دوام خواهد آورد. (ایرنا)