با هم باشیم

آیا این‌که نهاد یا سازمانی این شعار را در یکی از وظایف خودش تحدید و تخصیص و کاربردی کند کار درستی انجام داده است؟ آیا «شهر ما، خانه ماست» یعنی «آشغال نریزید» یا یعنی تمام قواعد و ضوابطی که در خانواده و بین اعضای آن حاکم است، در روابط شهروندان باید ساری و جاری باشد؟ این شعار با توسع و گستردگی محتوایی که داشت و مصداق دقیق «خیرالکلام ما قل و دل» بود، می‌توانست به بهبود روابط اجتماعی افراد و نهادها کمک کند. می‌توانست روابط انسان‌ها را در سطح اجتماع بهبود ببخشد و به کاهش نابهنجاری‌ها و اصلاح‌ رفتارها بینجامد. می‌توانست روابط بین فردی افراد را تسهیل کند و در نهایت به رضایتمندی از زندگی فردی،‌ خانوادگی و اجتماعی کمک نماید. متاسفانه این عادت ناروا شیوع پیدا کرده است که با استفاده ناصحیح از هر چیز آن را به نازل‌ترین سطح تقلیل می‌دهیم و سطحی‌ترین استفاده را از آن می‌کنیم.

شهر ما، خانه ماست، یعنی اجتماع به مثابه یک خانواده است و همه افراد جامعه به نوعی اعضای خانواده محسوب می‌شوند و روابط انسانی و عاطفی که بین اعضای خانواده رواج دارد، باید بین افراد یک روستا، یک شهر، یک کشور رواج داشته باشد، یعنی «بنی‌آدم اعضای یک پیکرند/ که در آفرینش زیک گوهرند/ چو عضوی به درد آورد روزگار/ دگر عضوها را نماند قرار.»

«شهر ما، خانه ماست» یعنی سیاست مدن منطبق با سیاست منزل است، یعنی ایثارگری‌ها و فداکاری‌ها و ازخودگذشتگی‌هایی که بین اعضای خانواده وجود دارد، باید به سطح اجتماع نیز تسری پیدا کند و هر کس، دیگری را در رفتارهای مرتبط به یکدیگر، بر خود مقدم بداند. یعنی همان‌گونه که پدر، فرزندان و برادر و خواهر خود را فریب نمی‌دهد، اعضای جامعه نیز نباید در پی فریب هم برآیند. یعنی کاهش نابهنجاری‌های اجتماعی، یعنی ترویج ارزش‌ها و هنجارهایی که به سلامت روابط و در پی آن رضایتمندی از زندگی اجتماعی کمک می‌کند. یعنی منزل یا خانه یا خانواده در کنار روابط پاک و درست، در کنار رعایت ارزش‌ها و هنجارهای خانوادگی در کنار رعایت حقوق و انتظارات دیگران و انجام وظایف نسبت به هم، یعنی در کنار رعایت احترام متقابل، یعنی در حاشیه وابستگی متقابل نقش‌ها در درون خانواده، به پاکی و پاکیزگی فضا و محیط فیزیکی خانه نیز توجه داشتن. نه این‌که «شهر ما، خانه ماست» یعنی آشغال نریزید، یعنی برگ‌ها را جمع کنید، یعنی نظافت را رعایت کنید.

یادمان باشد، خانه با اعضایش معنا پیدا می‌کند نه با رفت و روب کردن. خانه یعنی این‌که هر فرد خانواده در جای خودش ایفای نقش کند، نه این‌که همه تلاش کنند که سطل آشغال سرجایش باشد.

به هر حال یادمان باشد از ظرفیت‌ها به اندازه خودشان استفاده کنیم و در حد نیازبخشی‌مان آنها را تقلیل ندهیم.

شهر ما، خانه ماست یعنی همه مردم اعضای یک خانواده هستند. همین و بس.

علی بارانی