هوا فضای ایران پَر پرواز دارد

هدف از تشکیل اتحادیه صنایع هوافضایی چیست؟

اتحادیه صنایع هوایی و فضایی ایران توسط شرکت‌های خصوصی شکل گرفته و این تشکل در اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران ثبت شده که با 26 شرکت شروع شده و الان به 129 شرکت عضو رسیده، تعداد زیادی هم متقاضی هستند که پرونده‌هایشان در حال تکمیل و عضویت در اتحادیه است.

هدف اصلی اتحادیه حمایت از بخش خصوصی و شرکت‌های عضو اتحادیه است. ساماندهی، برنامه‌ریزی و تقویت بخش خصوصی نیز از اهداف اتحادیه است تا بتوانیم توسط این تشکل برای بخش دولتی بازویی باشیم و کم‌کم در راستای اصل 44 یک​سری از مسوولیت‌ها و اموری که مربوط به این صنف می‌شود را از بخش دولتی به بخش خصوصی منتقل کنیم. ما غیر از حمایت‌هایی که از تک‌تک شرکت‌هایمان انجام می‌دهیم مثل این که مسائل حقوقی داشته باشند مسایل صنفی داشته باشند، حمایت‌های لازم نیز از آنها می‌شود، برایشان پروانه فعالیت صادر می‌‌کنیم (مثل جواز کسبی که دیگر صنف‌ها دارند.) غیر از این حمایت‌های موردی، برای آینده هم برنامه‌ریزی می‌کنیم که کارهای بزرگتری بتواند در بخش خصوصی ورود پیدا کند مثلا کنسرسیومی برای طراحی و ساخت ماهواره‌های سنجش از راه دور و برای طراحی و ساخت ایستگاه‌های زمینی دریافت اطلاعات از ماهواره‌ها تشکیل دادیم. در حال تشکیل کنسرسیوم هواپیماسازی هستیم تا بتوانیم پروژه‌های بزرگ‌تری را انجام دهیم. در قطعه‌سازی هم همین طور. دوره‌های آموزشی برگزار می‌کنیم تا استانداردها و سطح دانش شرکت‌ها را ارتقا دهیم و از ایرانیان مقیم خارج دعوت می‌کنیم که تشریف بیاورند و اطلاعات و دانش شرکت‌های ایرانی را به روز کنند و آنها را در سطح جهانی ارتقا دهند. سعی می‌کنیم غیر از این موارد، وارد موضوعات جدیدتری هم بشویم. مثلا پارک فناوری هوایی که کلنگ‌زنی آن در جریان دومین نمایشگاه ملی صنعت هوافضایی ایران انجام گرفت از فعالیت‌هایی بود که با بخش دولتی مکرر آن را پیگیری می‌کردیم و نهایتا موفق شدیم در زمینی که متعلق به دولت است کلنگ بزنیم و بخش خصوصی به زودی در آن مستقر خواهد شد.

در نمایشگاه هوایی مقابل پارک ارم در تهران فضایی است که هواپیماهای مستعمل و غیرفعال در آنجا پارک شده‌اند. در کنار آن نمایشگاه یک زمین خالی وجود دارد که قرار است پارک فناوری هوایی در آنجا احداث گردد تا زمان ساخته شدن مجموعه جدید جهت اسکان و استقرار شرکت‌ها می‌توان از سوله آماده 600 متری که هم‌اینک آماده بهره‌برداری است استفاده کرد تا بخش تحقیق و توسعه یکسری از شرکت‌ها بتوانند سریع‌تر مستقر شوند، در حقیقت در حال حاضر نیاز به ایجاد ساختمان نیست. ان‌شاءالله بهره‌برداری این کار با سرعت شروع می‌شود و بخش تحقیق و توسعه این شرکت‌ها که جزو شرکت‌های دانش‌بنیان تلقی می‌شوند با قوانینی که مجلس تصویب کرده و دولت به زیرمجموعه‌هایش ابلاغ می‌کند از معافیت‌های مالیاتی برخوردار می‌شوند. به این ترتیب این شرکت‌ها از مزایای دیگری که طبق قانون به شرکت‌های دانش‌بنیان تعلق می‌گیرد بهره‌مند می‌شوند و این کمک بسیار بزرگی به شرکت‌های خصوصی است.

ان‌شاءالله سعی می‌کنیم بخش طراحی و نمونه‌سازی ایجاد کنیم تا با بودجه‌هایی که دولت در این زمینه دارد بتوانیم حمایت بگیریم و این مرکز را تاسیس کنیم که دانشجویان و اساتید و صاحبان فکر و اندیشه در حوزه هوا فضا بتوانند طرح‌هایشان را در آن مرکز ثبت کنند، نمونه‌سازی کنند، برای این نمونه‌ها بازاریابی کنند و برای آن محصولی که بیشتر مورد استقبال قرار می‌گیرد تولید انبوه کنند. به این ترتیب هم ایده‌ها و استعدادها رشد می‌کنند و شکوفا می‌شوند هم بازار مصرف به جای وارد کردن اقلام موردنیازش می‌تواند از محصولات داخلی بیشتری بهره‌مند شود که این سبب رونق کار می‌شود.

شما درباره تجهیز کارگاه و انجام پروژه‌های ساخت صحبت کردید و من درباره پروژه سهفا شنیده‌ام و یک مقدار نگرانم. به نظر می‌رسد که اتحادیه هوافضا قصد دخول به ساخت‌وساز و تولید را دارد. آیا در آن صورت از وظایف خودش که قانونگذاری و حمایت‌های حقوقی از شرکت‌های عضو است، دور نخواهد شد؟

بنده در صنعت و زیرساخت‌های صنعتی شرکت‌های هوایی و فضایی تفاوت زیادی قائل نمی‌شوم. فکر می‌کنم هوافضا با هم می‌توانند فعالیت کنند، نباید اینها را از هم جدا کرد. به عنوان مثال بسیاری از قطعات ماهواره‌هایی که در ایران ساخته شده و در فضا قرار داده شده، در مجموعه‌های هوایی ساخته شده است. سرمایه‌گذاری‌هایی که از 15 ـ 10 سال قبل از انقلاب و 30 سال بعد از انقلاب توسط بخش دولتی انجام شده توان عظیمی را در ایران ایجاد کرده که بخش خصوصی نمی‌تواند این سرمایه‌گذاری‌ها را تکرار کند و بهتر است کشور از امکانات و توانمندی‌ها و زیرساخت‌ها استفاده بهینه کند و به اینها کار سفارش دهد. یکی از ویژگی‌های پارک نزدیکی‌اش به همین زیرساخت‌هاست یعنی هم به پنها و هم به سها نزدیک است و شرکت‌های خصوصی می‌توانند طرح‌ها و نقشه‌هایشان را ببرند و با استانداردهایی که در نقشه مشخص می‌شود به ارتباط با صنعت شرکت‌های پنها و سها تحویل دهند آنها هم قطعه را می‌سازند و تحویل می‌دهند و کار راه می‌افتد. کارهایی که در شرکت، خودشان می‌توانند انجام می‌دهند و آنهایی که نمی‌توانند را به این قبیل مراکز صنعتی می‌دهند تا از ساختارهای موجود حداکثر استفاده شود و کار از نظر اقتصادی توجیه داشته باشد.

به عنوان مثال زمانی که خود من هواپیمای کشاورزی را می‌ساختم، نقشه‌های فرم‌دهی لبه حمله بال را تهیه می‌کردیم در پنها فرم می‌دادیم، اما برای عملیات آبکاری، اینجا امکانات نبود و وانت می‌گرفتیم از اینجا به اصفهان می‌فرستادیم در آنجا رویش عملیات انجام می‌شد و برمی‌گشت می‌آمد. یعنی یک مبلغ جزئی برای حمل و نقلش صرف می‌کردیم ولی آن قطعات یکجا با امکانات پنها و سها انجام می‌شد.

اتفاقا این از آن صنعت‌ها و رشته‌هایی است که ارزش افزوده بسیار بالایی دارد و بنابراین نمی‌خواهد تیراژ محصول فضایی بالا باشد. با تیراژ کم یعنی یک فروند و دو فروند به نقطه سر به سر می‌رسد. در هواپیما برای رسیدن به نقطه سر به سر باید 300 فروند تولید کنید. در خودرو ممکن است با ساختن چند صد هزار دستگاه به نقطه سر به سر برسید. اگر بازار ما محدود و تعداد محصول و فروش‌مان کم باشد بهتر است به صنایعی بپردازیم که نقطه سر به سرش خیلی زود قابل دسترس است و سرمایه‌گذاری و ورود به آن صنعت‌ها توجیه پیدا می‌کند. ماهواره یکی از همان​هاست که بسیار جذاب، اقتصادی و سودآور است.بنابراین برنامه‌ریزی می‌کنیم و توانش هم وجود دارد. باید از این توان بخش خصوصی استفاده کنیم. ما به دولت پیشنهاد کردیم دولت هم استقبال کرده و ما با سازمان فضایی ایران تفاهم​نامه‌ای امضا کرده‌ایم که نشان دهنده تایید و حمایت این سازمان از بخش خصوصی است و برای ما حق ایجاد می‌کند که پیگیری‌اش کنیم.

بزودی بخش‌هایی را برای طراحی و ساخت ایستگاه‌های زمینی و همچنین برای طراحی و ساخت مشترک ماهواره به بخش خصوصی می‌سپارند که دولت و بخش خصوصی با هم ماهواره بفرستند به فضا که خیلی ارزان‌تر خواهد بود و ایمان داریم که با انگیزه‌ها و قدرت ابتکاری که در بخش خصوصی هست می توانیم به صنعت ساخت ماهواره‌ در ایران کمک کنیم. بخصوص در ساخت ماهواره سنجش از دور که در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور بسیار مهم است و اطلاعات زنده و به روز را بدون سانسور از ماهواره‌ها دریافت می‌کند. چون عکس‌های ماهواره‌ای که از خارج خریداری می‌شود همه سانسور شده ولی وقتی خودمان مستقیما تصاویر را از ماهواره خودمان دریافت می‌کنیم اطلاعات بسیار زیادی دریافت می‌شود که در برنامه‌ریزی‌ها برای خطوط آب، برق، فاضلاب، گاز، نفت، جاده‌هایی که قرار است تاسیس شود، دکل‌های برق، کشاورزی، محیط زیست، سلامت مزارع، آمارگیری از حجم آب‌های پشت سد و اندازه‌گیری برف زمستانی و خیلی موارد دیگر استفاده می‌شود.

بله. واقعا همین‌طور است و به همین دلیل ورود به صنعت هوایی به خاطر ارزش افزوده بالایی که دارد رسیدن به نقطه سر به سر را در تیراژ‌های پایین مقدور می‌کند . کشورهای هوشمند زمانی که با مشکلات اقتصادی برخورد می‌کنند بیشتر به سمت این فناوری‌ها و صنایع می‌روند و روی اینها سرمایه‌گذاری می‌کنند و کارهایی را که با ارزش افزوده خیلی کم انجام می‌شود به کشورهایی می‌سپارند که نیروی انسانی ارزان دارند. آنها تلاش می‌کنند بیشتر به فناوری های مدرن ورود پیدا ‌کنند که ارزش افزوده بالا دارند. این کار در بسیاری مواقع می‌‌تواند سبب برون‌رفت از مشکلات اقتصادی ‌شود.