ال‌ان‌جی، جایگزینی برای نفت

در این پیش‌بینی‌ها سهم گاز طبیعی در سبد مصرفی انرژی جهان تا سال 2035 از 21 درصد به 25 درصد افزایش خواهد یافت. به شیوه‌های مختلفی می‌توان از گاز طبیعی به عنوان سوخت فسیلی ارزان و پاک استفاده کرد. یکی از شیوه‌های مهم که دارای تکنولوژی پیچیده‌ای نیز هست استفاده از ال‌ان‌جی است.

در این روش با قرار دادن گاز طبیعی در فشار اتمسفر تا دمای 260 درجه منفی فارنهایت آن را می‌توان سرد کرد تا به حالت مایع تبدیل شود. ال‌ان‌جی شامل بیش از 95 درصد متان و درصد کمی اتان و پروپان و سایر هیدروکربورهای سنگین است که ماده‌ای بی‌بو، بی‌رنگ و غیرسمی است.

با آزمایشات انجام شده روی ال‌ان‌جی ایمن بودن این سوخت تایید می‌شود، زیرا در محیط و فضای باز حالت انفجاری ندارد. این نوع گاز از نظر ارزش حرارتی مشابه سوخت دیزل (گازوئیل) عمل می‌کند.

ال‌ان‌جی‌سازی یکی از روش‌های اقتصادی کردن گازطبیعی است که در فرآیند پیچیده تکنولوژیکی حاصل می‌شود و صرفه اقتصادی بالایی دارد. قیمت این حامل انرژی بر پایه نفت محاسبه می‌شود و حمل آن توسط کشتی‌های مخصوص ال‌ان‌جی‌بر صورت می‌گیرد. ال‌ان‌جی را می‌توان تا دورترین نقطه با کشتی حمل کرد و امروزه یکی از راه‌های صادرات گاز به‌شمار می‌رود که برخی از کشورهای تولیدکننده گاز در حال حاضر از این روش پرسود اقتصادی بهره می‌گیرند.

ایران نیز در این زمینه 3 پروژه ایران ال‌ان‌جی، پرشین ال‌ان‌جی و پارس ال‌ان‌جی را از سال‌ها پیش تعریف، طراحی و به اجرا گذاشت،‌ اما این پروژه‌ها ابتدا نیمه‌ ‌راه متوقف شدند و در حال حاضر تنها پروژه فعال ایران ال‌ان‌جی است که با کمبود منابع مالی مواجه است.

پیش از این گفته می‌شد که اولین محموله ایران ال‌ان‌جی سال 91 صادر خواهد شد، اما این امر چندان واقعی به نظر نمی‌رسد و شاید پروسه اجرای این طرح طولانی‌تر از طراحی اولیه باشد.

در حال حاضر منابع گاز خلیج‌فارس فرصت بسیار خوب و استراتژیکی را برای تولید و صادرات ال‌ان‌جی فراهم کرده است از این رو توسعه فازهای میدان مشترک پارس‌جنوبی بویژه طراحی فاز 11 برای تولید ال‌ان‌جی از اهداف صنعت نفت ایران در این حوزه تعریف شده است. با این حال قطر به‌عنوان شریک ایران در این میدان سهم قابل توجهی را به صنعت ال‌ان‌جی اختصاص داده و سالانه ده‌ها میلیارد دلار درآمد از این ناحیه کسب می‌کند.

به اعتقاد کارشناسان، ال‌ان‌جی می‌تواند در آینده جایگزین نفت شود، زیرا درآمدزایی این صنعت در مقایسه با فروش نفت‌خام یکسان خواهد بود و به دلیل نیاز روزافزون جهان به انرژی بویژه گاز این محصول اهمیت و نقش بسزایی در اقتصاد آینده جهان خواهد داشت.

در حال حاضر بزرگ‌ترین تولیدکنندگان ال‌ان‌جی الجزایر، قطر، کانادا و استرالیا هستند که سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این زمینه انجام داده‌اند و هم‌اکنون سهم قابل توجهی از بازارهای ال‌ان‌جی جهان را از آن خود کرده‌اند.

با توجه به شرایط ویژه و ژئواستراتژیک ایران در میان 2 بازار بزرگ چین و اروپا و از سویی دیگر هند که در آینده به بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گاز در آسیا تبدیل خواهد شد، انتقال گاز با خط لوله یکی از راه‌های تجارت گاز به شمار می‌آید، ‌اما ال‌ان‌جی و خط لوله در بازارهای گازی جهان 2 بازوی اصلی تجارت ‌ محسوب می‌شوند و نبود یکی باعث از دست رفتن بخشی از بازارهای هدف برای تولیدکنندگان می‌شود، چرا که برای مسیرهای طولانی،‌ احداث خط لوله و ایستگاه‌های تقویت فشار صرفه اقتصادی نداشته و باید به فکر مایع‌سازی و انتقال آن با کشتی یا هر وسیله
دیگری بود.

ایران هم با هدف حضور در بازارهای تجارت جهانی گاز باید به فکر تنوع‌سازی و افزایش انعطاف‌پذیری باشد و در واقع برای ورود به این بازار جنس خود را جور کند. از این رو تولید ال‌ان‌جی بی‌تردید یکی از راه‌های فروش و دستیابی به این بازارهاست.

هم‌اکنون رقیب ایران در خلیج فارس با استفاده از تمام امکانات اقدام به تولید 60 میلیون تن ال‌ان‌اجی در سال می‌کند که در آینده نزدیک این میزان تولید از 81 میلیون تن در سال فراتر می‌رود.

تحلیلگران انرژی با ارزیابی برنامه‌های توسعه‌ای قطر در تولید ال‌ان‌جی می‌گویند این کشور توانسته به بازارهای مناطق آسیا، اروپا و آمریکای شمالی ورود کند و یکی از بازیگران اصلی گاز جهانی شود به طوری که از سال 2007 تاکنون توانسته برخی از رقبای خود را کنار بزند.

بازارهای چین، هند، لهستان، امارات، اسپانیا، عمان، ژاپن و آمریکا در تسخیر ال‌ان‌جی قطر قرار دارند.

بدیهی است که ایران می‌تواند با تسریع بخشیدن به پروژه ال‌ان‌جی سهم قابل توجهی را در بازار از آن  خود کند.

اما حکایت‌ها از وضعیت تنها پروژه ال‌ان‌جی ایران به گونه‌ای دیگر است به طوری که با گذشت چند سال، این پروژه فقط از 52 درصد پیشرفت برخوردار است و این در حالی است که طبق وعده تا پایان سال جاری این میزان به 75 درصد خواهد رسید.

هدف از اجرای این پروژه، تولید سالانه 5‌/‌10 میلیون‌تن ال‌ان‌جی است که پیش‌بینی می‌شود با بهره‌برداری از این پروژه روزانه بیش از 20 میلیون دلار درآمد ارزی نصیب کشور شود.

گفته می‌شود سال 91، سال شروع تولید ال‌ان‌جی خواهد بود به طوری که با راه‌اندازی خط یک 4‌/‌5 میلیون تن و خط دوم 6 ماه پس از راه‌اندازی خط اول، 4‌/‌5 میلیون تن دیگر تولید خواهد داشت.

تاکنون 5‌/‌1 میلیارد دلار در این پروژه هزینه شده و 6‌/‌1‌میلیارد دلار دیگر نیاز خواهد داشت و پیش‌بینی می‌شود تقاضای ال‌ان‌جی مصرف‌کنندگان بزرگ یعنی ژاپن، انگلیس، هند و کره جنوبی تا پایان سال جاری میلادی 12‌درصد افزایش می‌یابد.

از این‌رو به اعتقاد تحلیلگران، بازارهای جنوب آسیا از‌جمله هند، چین، ژاپن و کره جنوبی مناسب‌ترین بازار برای صادرات ال‌ان‌جی ایران خواهند بود، زیرا در حال حاضر این کشورها در تعامل خوبی با ایران در بازارهای نفت نیز قرار دارند و به نظر می‌رسد جستجوی مشتری در این زمینه برای ایران چندان دشوار نباشد.

همچنین کارشناسان بین‌المللی انرژی می‌گویند بازارهای نوظهور در آمریکای لاتین مانند برزیل و شیلی نیز می‌تواند به تقویت کوتاه‌مدت بازارهای ال‌ان‌جی کمک کند.

تحلیلگران پیش‌بینی کرده‌اند که تقاضای ال‌ان‌جی تا سال 2015 به 310 میلیون تن و تا سال 2020 به 420‌میلیون تن افزایش یابد.

با توجه به وضعیت رو به رشد ال‌ان‌جی، ایران نیز می‌تواند با بهره‌گیری از این فرصت روند سرمایه‌گذاری در پروژه 3قلوی ال‌ان‌جی را سرعت ببخشد تا در کسب سهم از بازارهای جهانی تجارت گاز عقب نماند. هرچند تاکنون فرصت زیادی در این زمینه از دست رفته است.