سالهاست گروههای تحقیقاتی در گوشه و کنار جهان به بررسی احتمال تاثیر استفاده طولانیمدت از تلفن همراه بر مکانیسم مغزی و شکلگیری تومورهای سرطانی پرداختهاند و نکته جالب اینکه نتایج به دست آمده در بسیاری از موارد در تضاد با هم هستند. علت این همه اختلاف در نتایج تحقیقات و بررسی بر موضوعی مشترک را چه میدانید؟
پاسخ به این پرسش را باید در چند نکته اساسی جستجو کرد. هر چه به جلو میرویم به ابزار دقیقتری برای بررسی نظریههای مطرح شده دست پیدا میکنیم که با استفاده از آنها نتایج تحقیقاتمان به حقیقت نزدیکتر خواهد شد. گذشته از آن، استفاده از تعداد بیشتری از داوطلبان در چنین مطالعاتی، ضریب اطمینان خاطر پیدا کردن از نتایج نهایی آن را افزایش میدهد و به همین دلیل است که ما در این پروژه از تعداد زیادی داوطلبان برای پاسخگویی به یکسری از پرسشها دعوت کردهایم.
نتایج تحقیقات اخیر، شما را در زمره کدام دسته از محققان قرار میدهد؛ موافقان یا مخالفان تاثیرگذاری استفاده طولانیمدت از تلفن همراه بر مغز و احتمال شکلگیری تومورهای سرطانی؟
فعلا نمیتوانیم در این خصوص با قاطعیتی که ممکن است بسیاری تصور میکنند صحبت کنیم، اما حداقل میتوان این دستاورد را به مردم جهان ارائه کنیم که هیچگونه ارتباطی میان استفاده طولانیمدت از تلفن همراه و شکلگیری تومورهای سرطانی در مغز به دست نیاوردهایم. این به معنای مخالفت جدی با اثرگذاری استفاده طولانیمدت از تلفن همراه بر سیستم عصبی و مغز نیست.
همانطور که گفته شد در گذشته نیز تحقیقات مشابه زیادی انجام شده است، اما در سایتهای خبری از متفاوت بودن پروژه مطالعاتی اخیر شما خبر دادهاند. درباره وجه تمایز مطالعه اخیر با سایر تحقیقات بگویید.
همانطور که گفتم در چنین مطالعاتی هر چه تعداد داوطلبان شرکتکننده بیشتر باشد، شانس نزدیکتر بودن نتایج به دست آمده به واقعیت بیشتر خواهد بود. به همین منظور مطالعه اخیر را با حضور 385 هزار و 403 نفر که همواره از تلفن همراه استفاده میکنند انجام دادهایم. اما نکته مهمتر این است بازه زمانی که این افراد با ما همکاری داشتهاند در نوع خود طولانی، چیزی نزدیک به 18 سال بوده است. بدون شک در این بازه زمانی نتایجی به دست میآید که به واقعیت بسیار نزدیک است.
آیا آمار تقریبی تعداد استفادهکنندگان از تلفن همراه در سراسر جهان را دارید؟
این روزها تقریبا بسیاری از مردم جهان از تلفن همراه استفاده میکنند تا نیازهای روزمره خود را تامین کنند. البته شمار دقیقی در این خصوص در دست نیست، اما تخمین زده میشود بیش از 5 میلیارد نفر در سراسر جهان از این فناوری همهگیر استفاده میکنند. البته این رقم مربوط به نتایج تحقیقاتی است که سال 2010 صورت گرفته است و قطعا در حال حاضر افزایش قابل توجهی یافته است. نکته مهم ادامه این روند افزایشی است که به شکلگیری نگرانیهایی درخصوص تاثیر استفاده طولانی مدت از آن بر مکانیسم مغز و سیستم عصبی منجر شده است.
آیا اطلاع کاملی از مطالعات مشابهی که در سالهای اخیر انجام شده است دارید؟ نظرتان درخصوص آنها چیست؟
اکثر مطالعاتی که در این زمینه صورت گرفته است به نتایج روشن و قاطعی منتهی نشده است. نکته جالب این است که شمار قابل توجهی از این مطالعات با نتایج بیمعنی همراه بودهاند. به همین دلیل مردم و بخصوص استفادهکنندگان از تلفن همراه، همواره در شک و تردید درخصوص اثرگذاری استفاده طولانی مدت از این دستگاه بر عملکرد سیستم عصبی و مغزشان بودهاند. گذشته از آن، در اکثر این مطالعات از افراد محدودی استفاده شده است، حال آن که در مطالعه اخیر که پیش بردهایم از بیش از 385 هزار نفر استفاده کردهایم.
نتایج این مطالعه درحالی منتشر شده است که اخیرا آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان میدانهای الکترومغناطیسی فرکانس رادیویی ناشی از تلفن همراه را طبقهبندی کرده و آنها را تقریبا سرطانزا عنوان کرده است. این در حالی است که در نتایج تحقیقاتی ما که در 18 سال گذشته انجام دادهایم چنین چیزی را نشان نمیدهد.
پس با توجه به این تناقض، چه راه حلی برای دستیابی به نتایج قطعی وجود دارد؟
بدون شک باید این دسته از مطالعات تا زمانی که نتایج تقریبا قطعی به دست آید، همچنان ادامه داشته باشد. در گذشته مطالعات زیادی انجام شده است، اما در بیشتر آنها تعداد شرکتکنندگان کم بوده است. در آینده اگر قرار است مطالعات مشابهی انجام شود نباید چنین اشتباهی تکرار شود.
آیا برنامههای دیگری برای آینده دارید؟
این پروژه در ادامه مطالعهای صورت گرفت که از سال 1982 آغاز و نتایج اولیه آن سال 1995 منتشر شد. درواقع ما بازه زمانی آن را گسترش دادیم. این احتمال وجود دارد که در آینده نیز همچنان ادامه داشته باشد که در این صورت نتایج به دست آمده به واقعیت نزدیکتر خواهد بود.
به عنوان کسی که این مطالعه طولانی را هدایت کرده است، چه پیامی برای مردم سراسر جهان و بخصوص استفاده کنندگان از تلفن همراه دارید؟
شاید این خبر خوشحالکنندهای باشد که بگوییم هیچ ارتباطی میان استفاده طولانی مدت از تلفن همراه و احتمال شکلگیری تومورهای سرطانی در سیستم عصبی و مغزی مشاهده نشده است، اما خبر خوشحالکنندهتر میتواند این باشد که بگوییم استفاده طولانیمدت از تلفن همراه عامل شکلگیری تومورهای سرطانی در مغز نیست. این دو تفاوت زیادی باهم دارند. ارائه خبر خوش دوم صرفا به گذشت زمان و توسعه فناوریهای فعلی بستگی دارد.
دکتر آندرس البوم در یک نگاه
دکتر آندرس البوم به عنوان استاد دانش همهگیرشناسی فعالیت دارد و در عین حال ریاست کمیته همهگیرشناسی و معاون رئیس انستیتو پزشکی زیست محیطی انستیتو کارولینسکای استکهلم در سوئد را به عهده دارد. بیشترین تمرکز تحقیقات وی در سالهای اخیر روی همهگیرشناسی زیست محیطی متمرکز بوده و در این میان توجه خاصی به گسترش سرطان میان جوامع مختلف داشته است.
همزمان با توسعه خیرهکننده فناوری تلفن همراه و مطرح شدن نظریات گوناگون در زمینه ارتباط استفاده از آن با شکلگیری تومورهای سرطانی در مغز، البوم و همکارانش از سالها پیش تحقیقات دامنهداری درخصوص راستیآزمایی این نظریه آغاز کردهاند.
با این حال این موضوع مهم باعث نشده که وی از سایر موضوعات مورد علاقهاش یعنی مطالعه بررسی مشکلات و بیماریهای قلبی و ارتباط آنها با فاکتورهای زیستمحیطی غافل شود.
مترجم: مهدی پیرگزی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم