هدف برنامه نشان دادن دغدغه‌های مردم است

رضا داستانی، تهیه‌کننده برنامه می‌گوید: ساخت این برنامه یکی از راحت‌ترین کارهایی بود که تا به‌حال انجام داده بودیم و پس از درخواست گروه مبنی بر ساخت یک برنامه اقتصادی کلید زده شد. وی در ادامه می‌افزاید: در این برنامه بیشتر به اقتصاد خانواده پرداخته می‌شود. داستانی در ارتباط با فاکتورهای جذب مخاطب در این برنامه می‌گوید: با توجه به این که مردم با این موضوع سر و کار دارند ما از همذات‌پنداری آنها برای جذب مخاطب بهره گرفته‌ایم.

در برنامه، از زندگی روزانه مردم مستندی تهیه می‌شود که با توجه به واقعی بودن بحث و ملموس‌بودن آن می‌توانیم مخاطب را جذب کنیم. وی در ارتباط با آیتم‌هایی که در این برنامه گفت‌وگومحور استفاده می‌شود، می‌افزاید: در این برنامه ما نیمی از زمان پخش را به مستند و نیمی را به گفت‌وگو اختصاص داده‌ایم و کارشناس برنامه بر اساس آن مستند پخش شده و حول آن صحبت می‌کند. وی در رابطه با اولویت انتخاب کارشناس در این برنامه می‌گوید: کارشناسانی که در برنامه دعوت می‌شوند بر مبنای مستندی است که در آن روز پخش می‌شود. وی برنامه حرف حساب را موضوع‌محور عنوان می‌کند و در ادامه می‌گوید: در این برنامه سعی ما بر این بوده است با برداشتی که از زندگی روزمره یک فرد انجام می‌گیرد در ارتباط با موضوعات اقتصادی او صحبت کنیم.

سعید جورکش، کارگردان مستندهای برنامه می‌گوید: در این برنامه از پنجره خانواده‌ها وارد زندگی اقتصادی آنها شده‌ایم، یعنی خانواده بهانه‌ای شده است تا از طریق آن وارد زندگی اقتصادی مردم شویم. در ساخت مستنداتی که انجام می‌دهم سعی می‌کنم حتما همه افراد یک خانواده حضور داشته باشند و نقش آنها را در اقتصاد خانواده‌ها مورد بررسی قرار می‌دهم. اگرچه در پس‌زمینه برنامه مشارکت خانواده معلوم است و دیده می‌شود، اما بیشتر به موارد اقتصادی یک خانواده از جمله مشکلات اقتصادی آنها و... پرداخته می‌شود.

وی با بیان این‌که به طور کلی اقتصاد خرد مد نظر برنامه بوده است، می‌افزاید: موضوعاتی مانند نقش دلالان در اقتصاد کشاورزی، پس‌انداز در جامعه که در آن خانواده‌ای به تصویر کشیده می‌شود که همگی شاغل‌اند و در آن مادر و دختر خانواده اهل پس‌انداز نیستند، اما پدر خانواده این‌گونه اعتقاد ندارد و بشدت صرفه‌جو است و در این میان نقش هر کدام از آنها در اقتصاد خانواده‌شان مورد بررسی قرار می‌گیرد و همه موضوعات تقریبا به این روش کار شده است. مستند‌هایی که در این برنامه به تصویر کشیده می‌شوند آیتم‌های ضبط‌شده‌ای هستند که از قبل طراحی شده‌اند.

جورکش در رابطه با دیگر موضوعاتی که در آینده به آنها می‌پردازد، می‌گوید: موضوعات دیگری از جمله ازدواج، هزینه مهمانی‌ها، توقعات زندگی‌های مردم و به طور کلی انواع و اقسام موضوعاتی که مردم با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و در خانواده و بخصوص اقتصاد آنها دخیل است، پرداخته‌ایم. وی نقش مستند را در گیرایی یک برنامه بسیار پررنگ عنوان می‌کند و می‌‌افزاید: مردم با دیدن زندگی کسانی که زندگی‌شان در این برنامه به تصویر کشیده می‌شود می‌توانند به نکات زیادی پی‌ببرند که در زندگی‌شان بسیار تاثیرگذار است. مثلا در یک برنامه به شخصی پرداخته می‌شود که با این‌که 5 سال از ازدواجش گذشته است هنوز یک بار هم مسافرت نرفته است به این دلیل که معتقد است باید حتما ماشین داشته باشد و مسافرت با اتوبوس را نمی‌پسندد و این باعث نارضایتی همسرش شده است و در برنامه به توقعاتی که باعث رنجش افراد می‌شود، صحبت می‌کنیم.

او می‌گوید: هدف اصلی ما این است آنچه را که دغدغه مردم است پررنگ کنیم و به آنچه بپردازیم که آنها فکر می‌کنند در اقتصادشان نقش دارد. وی با تاکید بر این‌که وضعیت اقتصادی مردم چندان مناسب نیست، می‌گوید: در بخشی از برنامه نیز به یارانه‌ها و تاثیر آن بخصوص در جوامع روستایی پرداخته‌ایم. در مستنداتی که تهیه کردیم به این نتیجه رسیدیم مردم از روند این پرداخت‌ها و میزان یارانه‌ای که به آنها پرداخته می‌شود چندان راضی نیستند و معتقدند این مبالغ کفاف زندگی‌شان را نمی‌دهد.

او در پاسخ به این سوال که جالب‌ترین موضوعی که در خلال ضبط مستند به آن دست یافتید چه بود، می‌گوید: در یکی از برنامه‌ها با یک روستایی مواجه شدم که قادر به پرداخت فیش‌های برق خود نبود و می‌گفت به این دلیل مجبور است که مانند عصر قدیم و انسان‌های اولیه با آتش، خانه خود را روشن نگه دارد و از هیزم استفاده کند. وی روند ضبط برنامه‌اش را این‌گونه عنوان می‌کند: برای ضبط گزارش ابتدا با مردم صحبت می‌کنم و در باره زندگی شان از آنها سوال می‌کنم و بعد آنچه را دغدغه آنهاست پررنگ می‌کنم و به تصویر می‌کشم. وی می‌گوید: در این برنامه به همه نقاط و بخصوص خرده‌فرهنگ‌ها پرداخته می‌شود، اما با توجه به این‌که برنامه‌های زیادی به فرهنگ شهرنشینی پرداخته بودند ما سعی کردیم کمتر به این موضوعات بپردازیم، چون معتقدیم شهری‌ها در مقایسه با روستایی‌ها کمی راحت‌تر زندگی می‌کنند.

البته راحت نه به این معنا که مشکلی نداشته باشند و در رفاه باشند، اما در شهرها اغلب درآمدهای نسبتا خوبی برای افراد وجود دارد، لذا به زندگی شهری زیاد نفوذ نکرده‌ و حاشیه‌های زندگی را مورد توجه قرار دادیم. پس بیشتر روستاهای دورافتاده را مدنظر داشته‌ایم. به عنوان مثال در یکی از برنامه‌ها به روستایی پرداخته‌ایم که به آن پادنا گفته می‌شود و در دامنه کوه دنا قرار دارد و راه دسترسی مناسبی هم ندارد یا در روستای دیگری حتما برای جهیزیه عروس باید 35 وسیله وجود داشته باشد و اگر کمتر باشد مورد تمسخر یا سرزنش دیگران قرار می‌گرفتند، اینها همه مربوط به خرده‌فرهنگ‌هایی است که در برنامه به آنها پرداخته می‌شود. وی میزان تاثیر‌گذاری برنامه را بسیار خوب عنوان می‌کند و می‌گوید با توجه به تماس‌ها و پیامک‌هایی که از مردم دریافت کرده‌ایم متوجه شده‌ایم این برنامه با اقبال مواجه شده و این مقبولیت نیز به دلیل این است که به دل زندگی مردم رفته و حرف دلشان را مطرح کرده‌ایم، حتی بعضی آنقدر تلخ حرف می‌زدند که فکر می‌کردند موضوعی را که می‌گویند در برنامه پخش نمی‌شود، اما بعد از این‌که برنامه روی آنتن می‌رفت خیلی‌ها تماس می‌گرفتند و از این‌که حرفشان در برنامه مطرح شده است، تشکر می‌کردند.

جورکش بر این باور است که بیان حرف دل مردم از نقاط قوت برنامه است و می‌گوید: همین که در زندگی افراد قرار گرفته و حرف‌های ناگفته‌ای را که تاکنون در جایی مطرح نشده است مورد بررسی قرار می‌دهیم باعث شده برنامه بازتاب خوبی میان مردم داشته باشد. خوشبختانه برای حرف و درددل مردم خط قرمزی وجود ندارد.

کیا داوود اسفندیاری، مجری برنامه حرف حساب، دانش‌آموخته مدیریت کارآفرینی در مقطع فوق‌لیسانس است. وی تجربه کار روزنامه‌نگاری دارد. وی سردبیر نشریه شمال و جنوب ـ یک مجله اقتصادی ـ نیز است. اسفندیاری در ارتباط تفاوت حرف حساب با سایر برنامه‌های اقتصادی می‌گوید: بر اساس تماس‌ها و پیام‌هایی که دریافت می‌کنیم، مخاطبان ما معتقدند این برنامه با سایر برنامه‌های اقتصادی متفاوت است و من فکر می‌کنم به این دلیل است که ما خیلی فضا را تخصصی نمی‌کنیم به اصطلاح برنامه خشک نیست، بلکه فضای برنامه به گونه‌ای چالشی است به طوری که باعث دلزدگی مخاطب نشود.

ساختار برنامه ما به شکلی است که مخاطب برنامه را از آن خود می‌داند و ما سعی کرده‌ایم ارتباط ما با مردم دوسویه باشد. او می‌افزاید: وقتی سوال مردم در برنامه مطرح می‌شود این حس همدلی به وجود می‌آید. همین‌طور استفاده از لحنی عامیانه نیز به جذب مخاطب کمک می‌کند. تلاش من نیز این بوده فضایی ایجاد کنم که خیلی جدی و خشک نباشد، چرا که بحث‌های سنگین و دور از فهم عام مردم در این برنامه وجود ندارد و باید فضای گفت‌وگو به گونه‌ای باشد که مردم بخوبی آن را متوجه شوند و در جمع خود بپذیرند.

وی که تجربه اجرای برنامه اقتصادی با شما را نیز در کارنامه خود دارد می‌گوید: حرف حساب در واقع برنامه‌ای است که به زندگی اقتصادی مردم می‌پردازد. طی 3 ماه که اجرای برنامه اقتصادی با شما را به عهده داشتم تجربیات خوبی در این زمینه کسب کردم و می‌دانم با مخاطبم چگونه صحبت کنم.

او در ارتباط با زمان پخش برنامه می‌گوید: قطعا هر برنامه‌سازی مایل است که برنامه‌اش در ساعتی پخش شود که به زمان پایانی شب نزدیک‌تر باشد، چون در آن ساعات برنامه‌ها بیننده بیشتری دارند. اما در این ساعت هم برنامه ما مخاطبان خاص خود را دارد که برای احترام به آنها باید کار خود را با حساسیت خاص و به شکل شایسته‌ای انجام دهیم.او در ارتباط با موضوعات مطرح شده در برنامه می‌گوید: در این برنامه یک موضوع را مشخص می‌کنیم و حول آن به بحث می‌پردازیم مثلا اگر موضوع برنامه ازدواج آسان است در این باره هم مستندی پخش می‌کنیم و هم با یک کارشناس یا یک مقام مسوول در ارتباط با آن صحبت می‌کنیم.

وی می‌افزاید: در این برنامه از مستند‌هایی استفاده می‌شود که در مقایسه با دیگر برنامه‌های اقتصادی خیلی باکیفیت‌تر هستند. استفاده از دکور متفاوت و برخورداری از ریتم خوب همه از شاخصه‌های این برنامه هستند. وی بر این باور است در برنامه به موضوعاتی پرداخته می‌شود که تاکنون کمتر به آنها توجه شده است و در ادامه می‌گوید: موضوعات مورد بررسی در این برنامه به گونه‌ای است که در بطن زندگی مردم وجود دارد و برای خانواده‌ها اهمیت بیشتری دارد، لذا از حیث همذات‌پنداری برنامه بسیار متفاوتی است چون موضوعات آن تخصصی نیست و به اقتصاد کلان نمی‌پردازد.

این برنامه برای همه اقشار مردم جذابیت دارد و فراگیری آن از لحاظ طیف مخاطب با سایر برنامه‌ها بسیار متفاوت است. او در ارتباط با عوامل جذابیت یک برنامه گفت‌وگومحور می‌گوید: یک سری عوامل باعث می‌شوند برنامه جذاب باشد بهره‌گیری از تضاد و چالش در برنامه از جمله این عوامل است که در برنامه ما بخوبی مورد توجه قرار گرفته است، چون بحث یکطرفه و یکسویه نیست و در آن نظرات و آرای مختلف مطرح می‌شود. ریتم مناسب، به کار گیری از مستندهای خوب و با کیفیت و تعامل همه از فاکتورهای جذابیت در یک برنامه هستند. البته به کاربستن نظرات مردم در برنامه نیز از عوامل توفیق یک برنامه است و ما در این برنامه بیشتر به موضوعاتی می‌پردازیم که مخاطبان از طریق ایمیل یا پیامک از ما خواسته‌اند. علاوه بر این تعامل خوب با مخاطب باعث می‌شود ما نیازهایشان را بشناسیم و حرف‌هایشان را بزنیم.