سوغات ایرانی با لهجه چینی

فکرش را بکن داری توی ماسوله قدم می‌زنی و خودت را غرق در خوشبختی می‌بینی، همه این خوشبختی هم به خاطر حس خوب و زیبایی است که وجودت را پر کرده است.

احساس خوبی داری چون در هوای یکی از بکرترین طبیعت‌های ایران نفس می‌کشی و همراه آن، زیبایی کوه‌ها و دامنه‌های سرسبز و مه‌آلود و باطراوتش را سر می‌کشی و مزمزه می‌کنی.

اما این، همه جذابیت این طبیعت تاریخی و بی‌نظیر نیست، حسی تو را به دوردست‌های تاریخ می‌برد؛ حسی که از لابه‌لای کوچه پس‌کوچه‌های مارپیچ روستای تاریخی ماسوله و خانه‌های گلی و زیبای آن که روی هم سوار شده‌اند عبور کرده و بالا می‌رود و پرچم غرورآمیز ایرانی بودنت را با پشتوانه‌ای از غنی‌ترین و تاریخی‌ترین تمدن و فرهنگ‌ها در اوج قله‌های ستبر و مه‌آلود ماسوله به اهتزار در می‌آورد.

می‌اندیشی تحفه‌ای از این سرزمین تاریخی برگیری و کوله‌بار خاطراتت را با سوغات این دیار پربارتر کنی. بهترین سوغات شاید عروسک‌هایی باشند که با پوششی از لباس‌های زیبا و رنگارنگ گیلکی ـ با دامن‌های بلند پرچین و مواج و هفت رنگ، لچک و جلیقه و گردنبندی از سکه‌های نقره‌ای ـ جلوی خانه ماسوله‌ای‌ها بساط شده‌اند.

پیش می‌روی و دست دراز می‌کنی و یکی را بر می‌داری،‌ چشم در چشم عروسک که می‌شوی اما در جا خشکت می‌زند! صورت عروسک برایت غریب است، خیلی غریب! گیلکی نیست، اصلا ایرانی نیست! خیلی شرقی است!... آهان شناختی چینی! چینی... است!... یک عروسک چینی با لباس‌های اصیل ایرانی و گیلکی!!!

زن فروشنده که حالا دیگر متوجه چشمان گرد و بزرگ شده‌ و پر از سوالت شده، می‌گوید: چاره‌ای نداریم، عروسک‌های چینی را ارزان می‌خریم و وقتی لباس سنتی گیلان و ماسوله را به تن آنها می‌پوشانیم، ارزان‌تر و راحت‌تر به مشتری می‌فروشیم. استدلالش درست است اما از حیرت تو کم نمی‌کند.

بیشتر که کنکاش می‌کنی می‌بینی فقط ماسوله نیست، لباس محلی شهرهای مختلف استان گیلان که از نظر رنگ و طرح، نماد هفت رنگ طبیعت گیلان است، این روزها در بیشتر شهرهای گردشگری گیلان، بر تن عروسک‌هایی است که روی آنها نوشته شده صادره از چین! لباس‌هایی که قدمت طرح‌های آنها به اشیای کشف شده در چراغعلی تپه رستم‌آباد (مارلیک) برمی‌گردد. در تکه‌های یافت شده در این اکتشاف، طرحی از بانوی گیلانی وجود دارد که هنوز هم در لباس زنان گیلان خصوصا در کوهپایه‌های شرق گیلان این نشانه‌ها را می‌توان یافت.

این نشانه‌ها شامل بلندی لباس تا مچ پا، طرح جلوی لباس، طرح زیگزاگ در پای دامن و نحوه بستن روسری است.

این لباس که در نوع خود یکی از مهم‌ترین صنایع دستی استان است، این روزها به جای عروسک‌های ایرانی، تن عروسک‌های چینی را می‌پوشاند!

این روزها در بیشتر روستاها و شهرهای گیلان،‌ عروسک‌هایی که به نام عروسک محلی فروخته می‌شوند، پلاستیکی هستند و در کنار آنها عبارت ساخت چین نوشته شده است.

برخی دیگر از این عروسک‌ها نیز توسط زنان روستا با کامواهای رنگی بافته می‌شوند که البته این عروسک‌ها هم اگر چه بافته دست هنرمندان روستاست اما باز هم با کامواهای سنتی که رنگ طبیعی دارند،‌ ساخته نمی‌شوند، نخ این کامواها هم چینی است.

زنان ماسوله‌ای می‌گویند اگر قرار باشد از نخ‌هایی که با رنگ طبیعی رنگ‌آمیزی شده، استفاده کنیم، قیمت عروسک گران تمام می‌شود.

حالا که همین عروسک‌ها را با قیمت سه هزار تومان می‌فروشیم کسی نمی‌خرد، اگر قرار باشد این عروسک‌ها چینی نباشد و دست‌ساز باشد، دیگر کسی به عروسک سنتی ده هزار تومانی بی‌حرکت نگاه هم نمی‌کند.

این بار حیرتم با تاسفی دردناک گره می‌خورد که خدایا آخر و عاقبت این فرهنگ و تمدن چندین هزار ساله چه خواهد شد!

فاطمه مرادزاده ‌‌- گروه ایران