حیوانات دکمه‌ای جنگل

اولین نکته‌ای که در ارتباط با این مجموعه به چشم می‌آید، خلاقیت و ابتکار به کار رفته در طراحی شخصیت‌های آن است. حیوانات مختلف داستان همگی با دکمه‌های کوچک و بزرگ ساخته شده‌اند و این طراحی کلی، تصویری فانتزی از آناتومی و ویژگی‌های ظاهری آنها ایجاد کرده است. می‌توان گفت این حیوانات نه‌تنها بدیع و تازه‌اند، بلکه جذاب و دوست داشتنی نیز هستند. کودکان با جان بخشیدن به اشیای مختلف سعی دارند از آنها به عنوان ابزاری برای بازی و سرگرمی استفاده کنند. در واقع اسباب بازی‌ها وسایلی برای تحریک قوه خیالپردازی کودکان هستند، اما بسیاری از کودکان علاوه بر اسباب بازی‌ها از وسایلی همچون تخت، کمد، لباس یا حتی خوراکی‌هایشان به عنوان وسایلی برای بازی استفاده می‌کنند. ساخت انیمیشن براساس اسباب و لوازم مورد علاقه‌ کودکان نه‌تنها جذابیت فراوانی برای آنها دارد، بلکه براحتی می‌توان چگونگی استفاده‌ صحیح از این وسایل را به کودکان آموخت.

انیمیشن «داستان اسباب‌بازی‌»، نمونه‌ مناسبی برای اثبات این ادعاست. در این انیمیشن با جان بخشیدن به نزدیک‌ترین اشیا به کودکان یعنی اسباب‌بازی‌هایشان بدون دخل و تصرف در واقعیت (اسباب بازی‌ها زمانی که کودکان آنها را نمی‌بینند، زنده می‌شوند) داستانی جذاب از ماجراجویی‌های عروسکی را روایت می‌کند. در مجموعه‌ دکمه‌ها نیز ما با خلاقیتی متفاوت اما نزدیک به نمونه‌ ذکر شده مواجه هستیم. این که حیوانات مختلف جنگل را بتوان با تعدادی دکمه ساخت، در نگاه نخست بدیع و ناب است و می‌تواند محرک خلاقیت در مخاطب باشد، اما کدام مخاطب؟ اگر کودکان را مخاطبان اصلی این مجموعه بدانیم که بدون شک چنین است، نمی‌توان دلیلی برای جذابیت این حیوانات دکمه‌ای در ذهن آنها جست‌وجو کرد، چرا که عنصر اصلی این مجموعه یعنی دکمه‌ها در دنیای کودکان به اندازه‌ اسباب‌بازی‌هایشان ملموس و آشنا نیست، بعلاوه حتی اگر بپذیریم دکمه‌ها به علت رنگ و شکل شاد و زیبایشان توان جذب مخاطب را داشته باشند، زمان مجموعه و نوع پرداخت شخصیت‌های آن، مانع برقراری ارتباط با مخاطب می‌شود. می‌توان گفت دکمه‌ها، انیمیشنی خلاقانه و بدیع است، اما این خلاقیت در خدمت جذابیت و مضمون اثر برای مخاطبان اصلی مجموعه نیست. هرچند این مشکل ریشه در جزئیات دیگری همچون فیلمنامه، شخصیت‌پردازی و چگونگی انیمه شخصیت‌ها نیز دارد.

انیمیشن دکمه‌ها، دنیای زیبا و شادی را برای شخصیت‌ها و همچنین مخاطبان خود خلق کرده است. جنگلی پر از درختان سرسبز که گاهی از برف پوشیده می‌شود و حیوانات متفاوت و زیبای این جنگل، همگی جذاب و چشمنوازند، اما مشکل اصلی اینجاست که ویژگی‌های شخصیتی این حیوانات پرداخت مناسبی ندارند و مانع علاقه مخاطب به آنها می‌شوند. در واقع این شخصیت‌ها ویژگی بارزی برای ثبت شدن و ماندگاری در ذهن مخاطب ندارند. مثلا حیله‌گری روباه یا شیطنت میمون، داستانی باورپذیر نیست و از سوی سازندگان نیز تلاشی برای باورپذیری ویژگی‌ها چه در متن داستان و چه در کاراکترها نشده است. شاید مجموعه در لحظه به علت رنگ و شکل جذابش توجه مخاطب را جلب کند، اما بدون شک آن‌طور که باید و شاید در ذهن او باقی نخواهد ماند.

یکی از ویژگی‌های مثبت انیمیشن دکمه‌ها، ساختار بی‌کلام آن است. از آنجا که این انیمیشن مدت زمان کوتاهی دارد و ساختار داستانی آن ساده و مبتنی بر تعدادی تصویر است، بنابراین استفاده نکردن از کلام در این انیمیشن به جا و مناسب بوده، اما نمی‌توان موسیقی متن مجموعه را مناسب دانست چرا که از ساختاری یکنواخت برخوردار است و تاثیری بر جذابیت تصاویر ندارد. انیمه مجموعه نیز مزید بر علت شده و چنان می‌نماید که تصاویر به صورت اسلوموشن در حال حرکت هستند. موسیقی نیز کاملا آرام و یکنواخت پخش می‌شود، حتی در نماهایی که اتفاق اصلی رخ می‌دهد یا هیجان داستان به اوج خود می‌رسد نیز اتفاق بارزی در فراز و فرودهای موسیقایی رخ نمی‌دهد.

خلاقیت به کار رفته در طراحی شخصیت‌های مجموعه، مانع گستردگی آن نشده است. مثلا طراحی خروس با تعدادی دکمه، کاری سخت به نظر می‌رسد، اما می‌بینیم خروس دکمه‌ای مجموعه با دقت و خلاقیت بسیار، فقط با تغییر شکل معمول چند دکمه، آناتومی طبیعی و ظاهری آشنا دارد. به عنوان مثال می‌توان به نحوه طراحی پاهای خروس اشاره کرد که با قرار گرفتن دکمه‌های گرد و کوچک روی هم علاوه بر ایجاد ارتفاع مناسب پاها، نازکی و ظرافت آنها را نیز به وجود آورده‌اند یا قسمت سینه تا کمر روباه، خرس، میمون و دیگر حیوانات مجموعه با قرار گرفتن دکمه‌های کوچک و بزرگ در کنار هم ایجاد شده است. بنابراین می‌توان گفت در این خلاقیت نه تنها محدودیتی برای طراحی حیوانات مختلف وجود ندارد، بلکه قابلیت بسط و گسترش در ایده‌های مختلفی همچون شهر دکمه‌ای، دریایی با موجودات دکمه‌ای و... را نیز دارد. هرچند همان طور که گفته شد خلاقیت استفاده از دکمه‌ها دور از فضای ذهنی کودکان است، اما به علت تنوع در شکل و رنگ آن و قابلیت معما گونه‌اش می‌تواند به عنوان شیئی محبوب پا به دنیای کودکانه بگذارد.

موضوع دیگری که می‌توان درارتباط با این مجموعه به آن پرداخت، نوع و چگونگی داستان‌پردازی در انیمیشن‌های کوتاه است. همان‌طور که گفته شد دکمه‌ها انیمیشنی است با زمان‌بندی محدود از همین روی امکان روایت داستان به شکل معمول در آن وجود ندارد. در واقع این مجموعه تصویرسازی‌ای است برای یک ایده ساده. براحتی می‌توان دریافت مشکل اصلی مجموعه نیز در همین ایده‌های پرداخت نشده آن است. هر اندازه تصاویر، زیبا و جذاب باشند باز هم نمی‌توانند خلأ موجود در داستان را جبران کنند. با یک مقایسه‌ ساده می‌توان دریافت هر چقدر مجموعه دکمه‌ها در طراحی شخصیت‌های خود مبتکرانه عمل کرده، در خلق موقعیت‌های داستانی برای کاراکترهای خود، تکراری و ضعیف ظاهر شده است، به طوری که ایده‌ها اکثرا فاقد خلاقیت هستند و نمی‌توانند بستری برای بروز شخصیت‌‌ها و به دنبال آن محبوبیت و مقبولیت آنها باشند. ایده‌های مورد استفاده در مجموعه دکمه‌ها علاوه بر نداشتن خلاقیت، فاقد داستان‌‌پردازی مناسب نیز هستند. هر چند از انیمیشن‌‌های کوتاهی همچون دکمه‌ها نمی‌توان انتظار داشت عناصر دراماتیک به صورت کامل و جزء به جزء در همه‌ ایده‌های داستانی آن مورد استفاده قرار بگیرد، اما بی‌توجهی به این عناصر یا به کارگیری نامناسب آنها دلیلی است برای عدم موفقیت کامل مجموعه.

دکمه‌ها، در مجموع انیمیشنی است که پتانسیل بالایی برای موفقیت و محبوبیت دارد، اما مشکلات کوچک اما مهمی نیز دارد که تا امروز مانع مقبولیت گسترده آن نزد مخاطب شده است. مثلا در یکی از قسمت‌های آن به نام میمون بازیگوش می‌بینیم در کلیت کار ایده خوب و مناسبی وجود دارد، اما مشکلاتی همچون چگونگی انیمه کاراکترها یا موسیقی متن آن، مانع دیده شدن ایده خوب این قسمت می‌شود. دقت در پرداخت درست ایده‌های داستانی و مراعات نکات فنی و تکنیکی حرفه فیلمسازی انیمیشن موجب می‌شود مجموعه‌هایی از این قبیل که با وجود اشکالات و کاستی‌ها بالاخره از درصد بالاتری از خلاقیت نسبت به نمونه‌های دیگر برخوردار هستند بتوانند جای خود را میان آثار مشابه و تکراری رایج باز کنند و از این طریق، ذائقه‌ مخاطب خردسال را تغییر داده و او را با تماشای آثار غیرکلیشه‌ای و نو و همچنین تجربه‌های خلاقانه و بدیع در زمینه پویانمایی کودک آشتی دهند.