باغبان کودکان

جبار باغچه‌بان بدون اقتباس از شیوه آموزش ناشنوایان در خارج از کشور و با روش آزمایش و خطا و تجربه، معضل بزرگی را از پیش روی خانواده‌های دارای کودک ناشنوا برداشت. وی موسس نخستین کودکستان (باغچه اطفال) در تبریز بود.

باغچه‌بان اواخر سال ۱۳۰۳ در باغچه اطفال با پذیرش 3 کودک ناشنوا کار تجربی با ناشنوایان را آغاز کرد و پس از ۶ ماه موفق شد به 3 کودک ناشنوا خواندن و نوشتن بیاموزد. پس از انحلال باغچه اطفال، وی به شیراز رفت و تا سال ۱۳۱۱ در کودکستان شیراز مشغول فعالیت فرهنگی بود. باغچه‌بان سال ۱۳۱۱ به تهران بازگشت و نخستین دبستان ناشنوایان را در خیابان ناصرخسرو در خانه‌ای محقر تاسیس کرد و تا ۱۰ سال به عنوان مدیر، معلم و فراش دبستان با ۳۰ نفر دانش‌آموز، دبستان را اداره کرد. وی اواخر نخستین سال تاسیس دبستان، وسیله‌ای به عنوان تلفن گنگ اختراع کرد که کر و لال‌ها با گرفتن میله آن به دندان می‌توانستند از طریق استخوان فک، ارتعاشات صوتی را دریابند.

سال ۱۳۲۸ اساسنامه آموزشگاه کر و لال‌های باغچه‌بان از سوی شورای عالی فرهنگ تصویب شد.

هرچند بعد از سال ۱۳۳۲ به بعد، بر اثر حمایت وزیر فرهنگ وقت و توجه وزارت آموزش و پرورش بخشی از دشواری‌های دبستان تا حدی حل شد، اما با توجه به افزایش روز افزون مراجعان، کمبود جا و نداشتن مدرسه ویژه کار به طور روزافزونی دشوار بود. سال ۱۳۳۴ کلنگ نخستین ساختمان ویژه ناشنوایان در یوسف‌آباد زده شد و سال ۱۳۳۶ این مدرسه با ظرفیت ۱۲۰ دانش‌آموز افتتاح و بهره‌برداری شد.

سال ۱۳۴۱ ساختمان دیگری در ضلع جنوبی آموزشگاه در 4 طبقه با ۲۰ کلاس ضدصوت، کلینیک سنجش شنوایی، سالن اجتماعات، ناهارخوری و کتابخانه آماده بهره‌برداری شد و تعداد دانش‌آموزان به ۲۲۰ نفر رسید. سرانجام سال ۱۳۴۷ دفتر آموزش استثنایی تاسیس و متولی آموزش استثنایی در کشور شد. از سال ۱۳۴۸ معلمان دوره دیده و متخصص ناشنوایان هر ساله حدود ۳۰ نفر بین نواحی آموزشی تهران و شهرستان‌های کشور توزیع می‌شدند. این معلمان در مراکز آموزشی از پیش تاسیس شده مشغول فعالیت شدند.

مدارس ناشنوایان تهران از سال ۱۳۶۳ تحت پوشش مجموعه آموزشی باغچه‌بان قرار گرفتند و در زمان تشکیل سازمان آموزش و پرورش استثنایی حدود ۲۷ باب آموزشگاه خاص ناشنوایان فعالیت داشتند. با تاسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، گام‌های علمی برای تالیف کتب درسی خاص گروه‌های مختلف استثنایی ازجمله ناشنوایان برداشته شد که در مرحله نخست برای نوآموزان پیش‌دبستانی آماده و توزیع شد و مناسب‌سازی کتاب‌های درسی ادامه پیدا کرد.