آدم‌های غمگین خطرناک هستند

پرداختن به مضمون فساد سیاسی و قدرت‌های مربوط به‌ آن چقدر برایتان مهم است که در 4 فیلم آخر خود و از جمله «فاوست» به آن پرداخته‌ا ید؟

فساد و قدرتی که در پس آن ابراز وجود می‌کند، از جمله مسائلی است که جامعه بشری از دیرباز با آن درگیر بوده است. این فساد رنگ،‌ زبان و نژاد مشخصی ندارد و مربوط به زمان خاصی هم نمی‌شود. در همه مکان‌ها و زمان‌ها می‌توان آن را پیدا کرد و درباره‌اش به بحث پرداخت. از مدت‌ها قبل در فکر کارگردانی مجموعه فیلمی بودم که به این موضوع بپردازد و آن را مورد مکاشفه و تحلیل قرار دهد. در آغاز قرار بود این فیلم یک سه‌گانه (تریلوژی) باشد.

مولوش سال 1999 اولین آنها بود که شخصیت اصلی قصه‌اش، آدولف هیتلر بود. شخصیت‌های اصلی 2 فیلم بعدی یعنی تائوروس (2000) و خورشید (2006) هم درباره ولادیمیر لنین و امپراتور هیرو چیدی ژاپن بودند، اما فکر کردم قصه‌ام با این فیلم آخری تمام نمی‌شود و ماجرای دیگری باید پایان‌بخش آن باشد. به همین خاطر به یاد نمایش معروف فاوست افتادم. این نمایش آنچه را که من می‌خواستم جلوی دوربین سینما بیان کنم، به بهترین شکل‌ در خودش داشت. جالب این که فاوست، اولین و تنها فیلم از این چهارگانه است که شخصیت‌محوری آن نه یک آدم واقعی که موجودی خیالی و ساخته و پرداخته ذهن نویسنده‌اش است.

شخصیت‌های اصلی 3 فیلم قبلی که حاکم مطلق کشورهای خود بودند، خودشان را به عنوان نماینده خدا روی زمین معرفی می‌کردند و برای خودشان هویتی فرا انسانی قائل بودند. ولی آنها در پایان به یک کشف نه‌چندان دلنشین دست یافتند؛ آنها هم آدم‌هایی معمولی، مثل بقیه مردم بودند. در فاوست ما عکس این موضوع را داریم. یک آدم معمولی در جلوی چشم ما تبدیل به یک موجود ویژه و غیرمعمول می‌شود.

همچنین برعکس 3 فیلم قبلی که قصه آنها در قرن بیستم اتفاق می‌افتاد، فاوست در قرن نوزدهم به وقوع می‌پیوند‌د. تونل‌های تاریک، میدان‌های مسدود و خیابان‌های باریک، فضاهای اصلی فیلمبرداری هستند. ولی این مکان‌ها را به راحتی می‌توان به زمان حال و این شهرهای بزرگی که آسمانخراش‌های سر به فلک کشیده دارد، تعمیم داد.

برای این که حال و هوای درونی قصه فیلم بهتر به چشم بیاید، صحنه‌پردازی خاصی را مورد استفاده قرار دادم که در آنها اشیا و لوازم هم به شکل ویژه‌ای به نمایش درمی‌آیند. با این کار می‌خواستم روی ترس و زشتی موجود در موقعیت‌ها تاکید کنم. خط اصلی قصه فیلم درباره انسان، تاریخ بشر و موجود تک‌افتاده‌ای است که ترس‌ها، نگرانی‌ها و آرزوهایش به تصویر کشیده می‌شود.

شیطان و تفکرات شیطانی قابل تولید دوباره و بازآفرینی مجدد است و گوته در قصه خود این موضوع و حس درونی مربوط به آن را خیلی خوب مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. فیلم هم همین تلاش را روی پرده سینما دنبال می‌کند. حرف اصلی گوته این است که آدم‌های غمگین می‌توانند خطرناک باشند.

اگر برای فیلم و سینما یک هویت هنری هم قائل باشیم، آن وقت احساس می‌کنیم باید قصه را کامل تعریف و هر دو لایه ظاهر و زیرین ماجرا را حفظ و رعایت کنیم. لنز دوربین همیشه آن چیزی را دیده و ضبط می‌کند که کارگردان فیلم می‌خواهد و حاصل کار، طبیعت ذاتی و درونی هنرمندانه‌ای است که خالق اثر در نظر دارد.

فرآیند فیلمسازی همین است. هر فیلم سینمایی باید توانایی آن را داشته باشد که حرف خود را به زبانی ساده و هنرمندانه به بیننده‌اش منتقل کند. نکته اصلی این است که دیدگاه خیالی فیلمساز، تبدیل به یک اثر ملموس، یعنی فیلم بشود. همین تضاد است که تراژدی واقعی را برای فیلم می‌آفریند. جنبه‌های هنرمندانه کار باعث می‌شود تا شما با یک فیلم خوش‌ساخت روی پرده سینما روبه‌رو شوید. در تمام سال‌های فعالیت فیلمسازی‌ام تلاش کرده‌ام که هر روز چیزهای تازه‌ای یاد بگیرم و به درون آنچه ‌ می‌خواهم بگویم نفوذ کنم. راه و روش فیلمسازی‌ام را هم در جریان همین مسیر پیدا کرده‌ام.

هنوز به این موضوع فکر نکرده‌ام. هیچ وقت عجله‌ای برای ساخت فیلم‌های داستانی‌ام نداشته‌ام. به همین دلیل، شما یک فاصله چند ساله در بین فیلم‌هایی که ساخته‌ام می‌بینید. تازه از کارگردانی یک مستند 6 قسمتی فارغ شده‌ام. هریک از این مستندهای کوتاه، درباره یکی از چهره‌های سرشناس رشته‌های مختلف اجتماعی، هنری و فرهنگی جامعه روسیه است. باید آنها را تدوین و در یک مجموعه جمع‌آوری کنم.

پس از آن شاید درباره فیلم بعدی‌ام تصمیم بگیرم، ولی انتظار نداشته باشید که به سرعت دست به کار ساخت فیلم بلند بعدی‌ام بشوم.