البرزجنوبی سر و سامان می‌گیرد

با این که سال‌هاست از طرح ساماندهی دامنه جنوبی البرز و ارتفاعات شمال تهران به عنوان ریه تنفسی شهر سخن گفته می‌شود، اما البرز جنوبی هنوز درگیر مشکلات و نابسامانی‌هاست، چرا این پروژه‌ تا این اندازه کند پیش می‌رود؟

در طول سال‌های گذشته همواره از طرح جنگل‌کاری در دامنه جنوبی البرز سخن به میان آمده، اما در واقع پس از تاکیدات رهبر معظم انقلاب در سال 85 مبنی بر حراست از دامنه جنوبی البرز، این طرح با جدیت دنبال شده؛ به طوری که دولت نیز در سال 88 مصوبه‌ای برای تعیین ردیف اعتباری ویژه برای احیای مراتع و توسعه جنگل‌کاری دامنه جنوبی البرز داشته و عملا این کار از سال 89 کلید خورده است. در واقع قبل از دستور رهبری و در سال 75 اداره کل منابع طبیعی استان تهران یک طرح در سطح 10 هزار هکتاری را تهیه کرده بود و نزدیک به 90 هکتار نیز کار انجام دادند. ولی به خاطر برخی مشکلات از جمله پیگیری نکردن جدی کار و نبود اعتبار از سال 79 کاملا متوقف شد. البته امروز جنگل‌کاری در ارتفاعات شمال تهران در قالب یک طرح جامع پیگیری می‌شود و سرعت کار نیز مطلوب است؛ به طوری که از ابتدای مطرح شدن بحث حفاظت از دامنه جنوبی البرز تا سال 89 فقط 760 هکتار جنگل‌کاری انجام شده؛ در حالی که سال 89 به تنهایی 500 هکتار جنگل‌کاری و 300 هکتار عملیات احیای مراتع داشته‌ایم.

خوشبحتانه برنامه ما برای سال 90 هم خیلی وسیع است و کار را در 2 فاز دامنه جنوبی البرز در سطح 150 هزار هکتار و ارتفاعات شمال تهران در سطح 50 هزار هکتار پیش می‌بریم و با توجه به اعتبارات خوبی که برای این بخش پیش‌بینی شده و البته با تداوم این وضعیت، پیش‌بینی می‌کنیم که جنگل‌کاری در دامنه جنوبی البرز زودتر از زمان تعیین شده در برنامه پنجم توسعه یعنی در عرض 3 سال به پایان برسد.

شهرداری در همه محافل و جلسات اعلام می‌کند که اگر زمین در اختیارش قرار بگیرد، آماده جنگل‌کاری است و البته ما هم از این موضوع استقبال کرده‌ایم و باز هم می‌گوییم هر دستگاه و هر نهادی حتی مردم، مایل به حضور در این طرح باشند، با آغوش باز آنها را می‌پذیریم. البته به رعایت شروط ما. ما نمی‌گوییم زمین را فقط برای جنگل‌کاری در اختیار متقاضیان قرار می‌دهیم و به هیچ عنوان اجازه تغییر کاربری مناطق را نخواهیم داد، چون بعضی‌ها مایلند وارد عرصه شود و در کنار توسعه فضای سبز، ساخت و ساز هم انجام دهند.

با وجود این، ما برای زمینی 2 هزار هکتاری در حصارک شمیران و فرحزاد طرحی را آماده و آمادگی‌مان برای واگذاری آن به شهرداری برای توسعه جنگل‌کاری را اعلام کرده‌ایم.

ما توافق کرده‌ایم یک فاز را براساس کتابچه طرحی که تصویب شده در اختیار شهرداری قرار بدهیم و اگر شهرداری این تعهد را نپذیرد، مطمئنا ما کار را به آنها تحویل نخواهیم داد.

البته ما معتقدیم شهرداری در این زمینه، حسن‌نیت دارد، چون خوب می‌داند که احداث یک پارک درون‌شهر یا فضای سبز حاشیه بزرگراه‌ها، میلیاردها تومان هزینه دارد. ضمن این که حتما شهرداری می‌داند ارزش حفظ حوزه آبخیز شهرمان چیزی کمتر از احداث پارک‌ و توسعه فضای سبز شهری نیست.

این درحالی است که ما معتقدیم هر درخت خودش یک جنگلبان است و از تصرفات و ساخت و سازهای بی‌رویه جلوگیری می‌کند.

ما در مورد معادن و توسعه راه‌ها حرف‌های زیادی داریم. متاسفانه عده‌ای این‌گونه استنباط می‌کنند که منابع طبیعی، مخالف توسعه است، در صورتی که ما می‌گوییم هر اقدام توسعه‌ای باید یک مطالعه زیست‌محیطی داشته باشد، اما الان این‌گونه نیست و به خاطر نبود این هماهنگی‌ها ما ناچاریم جلوی متخلفان را بگیریم. در مورد معادن موجود در البرز جنوبی و شمال تهران نیز ما با وزارت صنایع و معادن هماهنگی‌هایی کرده‌ایم تا از سال 90 به بعد، به هیچ عنوان هیچ مجوز اکتشاف معدن صادر نشود. البته وضعیت معادنی که از قبل مجوز گرفته‌اند، فرق دارد و نمی‌توان جلوی کارشان را گرفت ولی به هر حال آنها هم باید ساماندهی شوند.

امور مربوط به زمین بسیار پیچیده است. در حال حاضر سازمان جنگل‌ها، اوقاف، سازمان مسکن و شهرسازی، شهرداری، کمیته امداد و ... متولی بخشی از اراضی کشور هستند، حتی زمین‌هایی وجود دارد که همزمان بخشی از این نهادها و سازمان‌ها مدعی آن هستند.

البته بین همه این گروه‌ها یک نوع تقسیم کار به وجود آمد، اما با این حال ما نگران گسترش بی‌رویه حریم شهر هستیم. در حال حاضر دیده می‌شود که مساحت یک شهر مثلا 3 هزار هکتار است، ولی حریم آن 10 هزار هکتار است، اما آیا واقعا چنین چیزی نیاز است؟ الان بیشترین تصرفات و تاخت و تازها در محدوده حریم شهرها اتفاق می‌افتد، چون حریم شهرها از حوزه مسوولیت منابع طبیعی خارج است و نمی‌تواند با تصرفات و تجاوزات مقابله کند. این در حالی است که مسکن و شهرسازی هم به‌زعم این که این اراضی در اختیار منابع طبیعی است، آنها را رها کرده است. این در حالی است که تعیین حریم هم به عهده شورای عالی شهرسازی است که منابع طبیعی استان در این شورا نماینده ندارد.

البته بتازگی رئیس سازمان جنگل‌ها به عنوان معاون وزیر جهاد کشاورزی در این شورا عضو شده که حضور او در این شورا از این به بعد می‌تواند برای منابع طبیعی کمک محسوب شود که به اعتقاد من اصلا باید در مورد حریم شهرها تجدیدنظر شود، چون به هیچ وجه لازم نیست که شهرهای ما به هم وصل شوند و واژه حریم شهرها معنی واقعی‌اش را از دست بدهد.

من بدون تعارف و تعریف و تمجید می‌گویم که دستگاه قضایی حتی جلوتر از منابع طبیعی، اقداماتی را برای حفظ حقوق بیت‌المال انجام می‌دهد و احکام خلع ید و قلع و قمع را بخوبی صادر می‌کند.

البته ما مشکلاتی هم در این بخش داریم، مثلا ما هم‌اکنون حدود 10 هزار پرونده حقوقی داریم که باید رسیدگی به آنها در محاکم تسریع و تکلیف این پرونده‌ها هرچه زودتر مشخص شود. یکی دیگر از مشکلات هم هزینه بالای کارشناسی است؛ به طوری که فقط در سال گذشته در این بخش نزدیک به 700 میلیون تومان هزینه کرده‌ایم و پیش‌بینی می‌کنیم امسال این رقم به 3 میلیارد تومان برسد. اگر ما این هزینه کارشناسی را به محاکم ندهیم، پرونده‌مان در دستگاه قضایی رد می‌شود، پس در این بخش نیازمند کمک هستیم.

این که توانستیم فقط در سال 89، 800 هزار هکتار جنگل‌کاری و احیا در دامنه‌های جنوبی البرز انجام دهیم، نشان‌دهنده ایجاد تحولی بزرگ در البرز جنوبی است. این در حالی است که بودجه ما از محل اعتبارات ملی از 5‌/‌1 میلیارد تومان به 5‌/‌12 میلیارد تومان رسیده که بیش از 600 درصد رشد داشته است که بتازگی رئیس سازمان جنگل‌ها دستور داده علاوه بر 5‌/‌12 میلیارد تومان اعتبار ملی 5 میلیارد تومان دیگر نیز به بودجه ما اضافه شود، در کنار این استاندار تهران نیز با اختصاص 5‌/‌2 میلیارد تومان دیگر موافقت کرده که به این ترتیب، اعتبار ما برای امسال، 20 میلیارد تومان خواهد بود. ما پیش‌بینی می‌کنیم که طی سال 90، حدود 2 هزارهکتار جنگل‌کاری و 2040 هکتار احیای مرتع (بندپاشی، کپه‌کاری)‌ داشته باشیم.