خوتکاها؛ میهمانانی که طعمه شکار می‌شوند

خوتکاهای ابروسفید هرساله به گیلان سفر کرده تا همه از زیبایی این پرنده متحیر شوند اما افسوس که میزبانان با تیر و کمان از این میهمانان موقتی استقبال می‌کند که چه بد اقبالی است.

این گونه از خانواده مرغابی سانان بوده که از اواسط مرداد ماه وارد استان می‌شود و اوایل مهرماه به زیستگاههای زمستان گذرانی خود مهاجرت می‌کند.

 خوتکا ابروسفید گونه‌ای از اردک‌های روی آبچر است

 خوتکا ابروسفید گونه‌ای از اردک‌های روی آبچر است که حدود 38 سانتیمتر طول دارد، این پرنده از اردک سرسبز کوچکتر و از خوتکای معمولی کمی بزرگتر است.

این پرنده نیز مثل خوتکای معمولی و سایر گونه‌های روی آبچر کوچک قادر است خود را با یک جهش ناگهانی و سریع از سطح آب جدا و پرواز کند.

جوجه آوری خوتکا ابروسفید در اغلب نقاط اروپا و آسیای غربی دیده می‌شود، در ایران جوجه آوری آن در نواحی شمال غربی و اطراف دریاچه ارومیه صورت می‌گیرد.

این پرنده مهاجر بوده و در زمستان تمام جمعیت آن به آفریقا مهاجرت می‌کند، در ایران و در فصل زمستان این پرنده در نواحی جنوب غربی دیده می‌شود، در این دوره می‌توان دسته‌های بزرگ این پرنده را مشاهده کرد.

 خوتکا ابروسفید در دوران جوجه آوری خود را به علفزارهای آبی، نیزارهای تالابی و جاهای مشابه که می‌توانند خود را در آن پنهان کنند نزدیک کرده و در چنین جاهای لانه می‌سازند.

تشخیص پرنده نر بالغ خیلی ساده است، این پرنده سر قهوه‌ای رنگ دارد و بالای چشمش ابرویی سفید رنگ دیده می‌شود که تا پشت سر ادامه می‌یابد اما پرنده ماده خیلی شبیه خوتکای معمولی ماده است.

همچنین دو تفاوت اصلی خوتکا ابروسفید نر و ماده در این است که تنوع رنگ در سر خوتکای سر سفید ماده بیشتر از گونه معمولی بوده و این پرنده در زمانی که می‌خواهد روی آبچری کند سرش را خیلی بیشتر از خوتکای معمولی تکان می‌دهد، پرنده نر صدای خشک و خش خش مانند شبیه کنررک و پرنده ماده صدای کوتاه و غار غار تیزی دارد.

مدیرکل محیط زیست استان گیلان در این باره گفت: هزار و 752 قطعه خوتکا ابروسفید که به آن خوتکا پرسفید هم می‌گویند در تالاب‌های استان از جمله تالاب بین‌المللی انزلی، تالاب بین‌المللی پارک ملی بوجاق کیاشهر و تالاب جوکندان تالش سرشماری شد.

امیر عبدوس افزود: این تعداد خوتکا ابرو سفید که از پیش قراولان پرندگان مهاجر به استان هستند در 25 و 26 مرداد ماه سال جاری در 21 تالاب استان توسط کارشناسان و محیط بانان اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان شمارش شده است.

وی اظهارداشت: خوتکا ابروسفید از پرندگان مهاجرعبوری به استان است که از اواسط مردادماه وارد استان می‌شود و تا اوایل مهرماه جمعیت غالب این گونه از استان به سمت عرض‌های جنوبی مهاجرت می‌کند.

مدیرکل محیط زیست گیلان ادامه داد: تعداد اندکی از این گونه در تالاب‌های استان به ویژه انزلی و بوجاق جوجه آوری می‌کنند.

شکارچیان در کمین خوتکا ابروسفید هستند

وی همچنین با اشاره به این‌که با آغاز ورود این گونه پرندگان شکارچیان در کمین آنها هستند، یادآورشد: هیچ گونه مجوز شکار پرندگان از سوی محیط زیست استان صادر نشده و شکار هرگونه پرنده تا آغاز صدور پروانه شکار جرم محسوب می‌شود و پیگرد قانونی دارد.

بدین ترتیب پرندگان از ثروت‌های طبیعی و ملی کشور به شمار می‌روند که متاسفانه تعداد آنها به دلیل تبدیل و تخریب اکوسیستم‌ها بسیار کاهش یافته است.

شکار بی رویه و کثرت تفنگ‌های بادی و تیراندازی سبب شده بسیاری از پرندگان که در گذشته در ایران وجود داشتند اکنون به ندرت مشاهده شوند.

بیشترین گونه پرندگان را گونه‌های متکی به تالاب‌ها تشکیل می‌دهند و تخریب تالاب‌ها تاثیر منفی بر تعداد گونه‌های پرندگان داشته است از این رو نگاه مسوولان به این بخش از طبیعت باید با تدوین برنامه‌های حفاظتی ویژه‌ای تغییر یابد.

در این ارتباط یک کارشناس مسائل زیست محیطی گفت: شکار بی رویه در کاهش اسفبار پرندگان آبچر نقش مهمی دارد.

محمد بخشی زاده افزود: آلودگی و تخریب تالاب‌های ایران نقش موثری در کاهش جمعیت انواع پرندگان داشته که باید به این مهم توجهی ویژه شود.

عقاب دریایی و عقاب ماهیگیر در طبیعت به ندرت دیده می‌شود

وی ادامه داد: پرندگان شکوهمند و پراهمیتی مانند عقاب دریایی، عقاب ماهیگیر و پرندگان آبچر گوناگون که زمانی به وفور مشاهده می‌شدند دیگر وجود نداشته یا به ندرت دیده می‌شوند.

کارشناس مسائل زیست محیطی گفت: پرندگان در استان گیلان به دلیل صید، شکار بی‌ رویه و ورود کودهای شیمیایی به زیستگاههای طبیعی در معرض خطر انقراض هستند.

وی یادآورشد: درگذشته بیش از پنج میلیون پرنده درگیلان وجود داشت که این میزان هم اکنون به حدود سه میلیون قطعه رسیده است.

به هر حال تنوع گیاهی وجانوری استان گیلان بسیار متنوع است و به همین دلیل مورد توجه یونسکو نیز قرار گرفته است،از این تنوع زیستی گیاهی و جانوری در استان می‌توان در برنامه‌‌های اصلاح ژنی در محصولات کشاورزی و منابع طبیعی، شناسایی گیاهان و جانوران در حال انقراض و افزایش پایدار جمعیت‌های گیاهی و جانوری همینطور توسعه گردشگری محلی استفاده کرد.