شلیک، درست وسط هدف

دارو و درمان از نیازهای ثانویه بشری است که پس از پیدا کردن خوراک و پوشاک از مهمترین مشغله های ذهنی او به شمار می آید. بشر اولیه ابتدا گیاهان را به دید منبع تغذیه نگاه می کرد

کد خبر: ۴۲۸۴۵

؛ اما دیری نگذشت که برای هر گیاهی خواص ویژه ای نیز در نظر گرفت و بدون علم به این که چگونه این گیاهان نحیف و لطیف می توانستند مرهم دردهایش باشند از آنها بهره ها گرفت.
حتما داستان پاشنه آشیل را شنیده اید. جالب است بدانید گیاه بومادران یا آشیلا همان مرهمی است که برای درمان پاشنه آشیل استفاده شده بود.
این روزها دارو و داروسازی همگام با پیشرفت فناوری صورت جدیدی به خود گرفته است. دانشمندان می کوشند نه تنها منابع جدیدی برای ساخت داروها بیابند بلکه روشهای بهتری برای مصرف یا فرمولی کردن آنها هم پیدا کنند.
شیوه مصرف دارو تاثیرات روانی بسیار زیادی روی بیماران می گذارد بخصوص بیمارانی که مجبورند روزانه از دارو استفاده کنند و با دردهای ناشی از آن شب و روز دست به گریبانند.
درواقع محققان با این کارها روشهایی را برای گفتمان بهتر با بدن و بشر یافته اند و راه آشتی برقرار کردن میان بیماران و سلامت را کوتاه تر کرده اند. گزارش زیر به روشهای جدید تهیه دارو اشاره دارد.
برخی پژوهشگران نانوپزشکی در حال بررسی استفاده از ذرات نانویی در تولید داروهای ضد تومور هستند. آنها معتقدند این داروها عوارض جانبی کمتری هم دارند.
در روشهای شیمی درمانی مواد شیمیایی سمی برای از میان بردن سلولهای بدخیم سرطان تجویز می شود که بیشتر عوارضی که این مواد در بدن ایجاد می کنند به خود دارو مربوط نیست ، بلکه با نوع حلال دارو ارتباط دارد و چون این داروها گاهی در آب حل نمی شوند از حلالهایی استفاده می شود که عوارض شدیدتری به جا می گذارند.
اما راه حلی که دانشمندان با استفاده از نانو ذرات ارائه می کنند. استفاده از ذرات کروی 130 نانومتری است که در مقایسه با نوع محلول آن باعث کاهش بیشتر اندازه تومور می شوند.
محققان همچنین از نانو ذرات برای ساخت حسگرهای زیستی ، از میان بردن مواد زاید سمی و روکشهای سطحی برای جلوگیری از تشکیل پلاکهای پروتئینی روی وسایل کاشتنی در بدن یا جلوگیری از چسبیدن مواد به پوسته کشتی ها استفاده می کنند.

داروسازی به روش جدید

یکی از دانشجویان داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی تحقیقات خود موفق شد کپسول هایی را در اندازه ها و مقیاس های ملکولی بسازد که هدف از این کار انتقال دارو از طریق سیستم گردش خون بود.
حمید رمضانی درباره ایده اصلی ساخت چنین دارویی می گوید: این ایده از سالها پیش بررسی شده بود و کارهای آزمایشگاهی زیادی از سوی افراد مختلف روی آن صورت گرفت اما در این پروژه بخصوص هدف تهیه دارو به صورتی است که براحتی در آب و سیستم گردش خون بدن قابل تجزیه باشد و هر چه بهتر به وسیله بافت هدف جذب شود.
آب و خون هر کدام خصوصیات و ویژگی های زیستی مخصوص به خود دارند و این که ماده ای بتواند در هر دو قابل حل باشد کمی عجیب به نظر می رسد ؛ اما در این طرح سعی شده از موادی استفاده شود که این خواص دوگانه را داشته باشند.
رمضانی می گوید، در دنیای امروز که عوارض جانبی بعضی داروها خیلی بیشتر از خواص درمانی آنهاست ، استفاده از این روش گامی برای بهبود وضعیت بیماران است و شاید بیشترین عوارضی که چنین کپسول هایی برای بدن به دنبال دارند در حد خواب آلودگی باشد.
همه ما بیماران سرطانی یا مبتلا به دیابت را دیده ایم که به خاطر کثرت استفاده از دارو دچار عوارضی مثل ریزش مو و کم اشتهایی می شوند و این در حالی است که درد حاصل از تزریق های مداوم را هم تحمل کرده اند.
حمید رمضانی اظهار امیدواری می کند که استفاده از این روش برای انتقال دارو در بدن می تواند تا حدودی وضعیت بیماران را بهبود ببخشد. در این پژوهش دارو دقیقا به سلولهای هدف انتقال داده می شود و در حین انتقال در بدن کمترین آسیب را به بافتهای سالم وارد می کند و عوارض جانبی خیلی کمی را به دنبال دارد.
حمید رمضانی می گوید: این طرح تحقیقاتی با راهنمایی علمی پروفسور منصوری ، استاد دانشگاه الینویز امریکا در حال اجراست که با توجه به امکانات و تجهیزات ویژه مورد نیاز. اجرای این طرح داخل کشور به بررسی های بیشتری احتیاج دارد.
از طرفی برخی شرکت های داروسازی به ابداعات جالبی در همین زمینه دست زده اند، از جمله یک شرکت کوچک آلمانی. فناوری جدیدی را در داروسازی توسعه داده است.
به وسیله این روش می توان داروها را از طریق یک مکانیسم فعال به درون سلول منتقل کرد. صاحبان این شرکت امیدوارند با استفاده از این فناوری ضمن افزایش دریافت داروها به وسیله سلولها بتوانند اثربخشی درمانی آنها را بهبود ببخشند یا دوز مورد نیاز را طوری کاهش دهند که عوارض جانبی کمتری دامنگیر بیماران شود.
در این روش از ساختارهای مصنوعی یک ویروس ، تحت عنوان کپسوئید که توانایی اتصال به سلولها را دارد استفاده می شود. محققان این شرکت برای ساخت کپسوئید از پروتئین روکش ویروسی که در سطح ویروس پولیوما یافت می شود، استفاده کرده اند.
پروتئین چسبنده هم از بخش داخل کپسوئید ویروس به دست آمده است. این محققان متوتروکسات را به عنوان یک نوع دارو برای بررسی مکانیسم دارورسانی فناوری خود همراه یک نشانگر فلوئورسانس به پروتئین چسبنده متصل کردند.
وقتی این مجموعه در معرض نور با طول موج خاصی قرار می گیرد پروتئین نشاندار شده ، فلوئورسانس سبز رنگی را ساطع می کند. این محققان معتقدند که تحت شرایط خاص ، کپسوئیدهای کامل پروتئینی در یک واکنش پیچیده تشکیل شده و ماده فعال دارویی را در بر می گیرند.
کپسول هایی که با این روش به دست می آیند هر یک به طور متوسط 462 ملکول متو تروکسات دارند. سلولهای زنده به دنبال تماس با این کپسول ها آنها را به طور فعال در بر می گیرند و عکسهای میکروسکپی گرفته شده از این سلولها با ظهور فلوئورسانس سبزرنگ وجود کپسوئیدها را در درون سلولها تایید می کند.
کپسولهای پولیومایی حاوی متوتروکسات اگر با سلولهای سرطانی اختلاط پیدا کنند، توانایی تقسیم سلولی را از میان می برند که این نتیجه ، دلیل خوبی برای اثربخشی چنین سیستم انتقال دارویی در بدن انسان است.
مدتی است که خبر تولید انسولین از سلولهای بنیادی در پژوهشکده رویان ، امیدهای تازه ای برای بیماران دیابتی به ارمغان آورده است.
عده ای از محققان این پژوهشکده امیدوارند در آینده با جایگزینی سلول درمانی به جای دارو درمانی بسیاری از مشکلات ناشی از مصرف دارو را در بیماران حل کنند.