زیبایی مرگبار!

واژه فرانسوی مد به معنی شیوه، روش، رسم، اسلوب، سلیقه و باب روز ترجمه شده است. هر چند جامعه‌شناسان برای مد تعاریف مختلفی ذکر می‌کنند اما در تعریفی ساده به رفتار جمعی نوظهوری که به قدر رسم اجتماعی تثبیت نشده باشد، مد اجتماعی گفته می‌شود.

پدیده مد جامعه مصرفی امروزه جهان را تحت‌تاثیر خود قرار داده است. شاید اغلب مدها ابتدا برای گروه‌های برتر اجتماعی (برتر از نظر مادی) طراحی شود اما بتدریج مابقی افراد جامعه از آنها تقلید می‌کنند. مد به لباس محدود نمی‌شود، طرز صحبت، مدل مو،شکل ظاهری بدن و... همگی می‌توانند با مد تغییر کنند. پدیده مد ممکن است با بسیاری از آموزه‌های دینی و اخلاقی ناسازگار باشد. حتی می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. جراحی‌های زیبایی خطرناک و بی‌دلیل، خالکوبی و پیرسینگ همه از مدهایی است که براحتی زندگی افراد را به خطر می‌اندازد.

درباره علل گرایش به مد از رویکردهای مختلفی بحث شده است. در دیدگاه روان‌شناسی نیاز انسان‌ها به خودنمایی و زیبایی زمینه مدگرایی را فراهم می‌سازد یعنی از لحاظ روانی «مد» نوعی خودنمایی و نیاز به جلب توجه دیگران در تمامی اقشار است که افراد سعی دارند، خود را از این طریق نشان دهند. از این منظر انسان‌ها از یک طرف دوست دارند عین همسایه خود عمل کنند و از طرف دیگر از او متمایز باشند.

بنابراین مد از نظر این گروه یکی از راه‌های مختلف زندگی اجتماعی است که ما به کمک آن می‌خواهیم خود را در فعالیت‌های اجتماعی وارد سازیم و با همگونی با سایر انسان‌های اطرافمان به سمت یک زندگی اجتماعی حرکت کنیم. ضمن این‌که در اوج این همگونی دوست داریم که از آنها متمایز باشیم.

مردم‌شناسان نیز می‌گوید: خالکوبی در اصل، ریشه قبیله‌ای و طایفه‌ای دارد. در زمان‌های بسیار دور برای این‌که افراد یک قبیله میان سایر قبایل شناخته شوند، از یک نماد ویژه‌ای که معمولا توسط بزرگ قبیله انتخاب می‌شد، استفاده می‌کردند.

بر مبنای دیدگاه جامعه شناختی، مقولاتی چون الگو و فرهنگ مصرف، سبک زندگی، رهبران مد و بدن آگاهی، در تبیین گرایش به مد مطرح می‌شود. برخی از جامعه‌شناسان نیز معتقدند مد در بین اقشار کم درآمد، نوعی تقلید است که بیشتر نشانه احساس فقر و کمبود است. در جامعه امروزی نقش رسانه‌های جمعی، فرآیند جهانی‌سازی و نظام سرمایه‌داری از موجبات اصلی مد است.

خالکوبی دیگر لغتی قدیمی است که نباید استفاده شود بلکه معادل امروزی آن یعنی تاتو کاربرد دارد. نقش‌ها هم عوض شده دیگر شیرهای کج و کوله یا تیر در قلب روی بازو حک نمی‌شود بلکه با طراحی کامپیوتری انواع و اقسام اشکال بدیع حک می‌شود. دیگر کلمه رفیق بی‌کلک مادر خالکوبی نمی‌شود بلکه انواع عبارات کره‌ای و ژاپنی از عنوان سریال جومونگ تا عنوان شرکت‌ها تاتو می‌شود.

تاتو مد روز است پس حتما ایرادی ندارد. غافل از این‌که می‌تواند منشا انواع بیماری‌ها شود.

عفونت اولین مشکلی است که پس از خالکوبی به وجود می‌آید. علت این امر هم مشخص است ضد عفونی وسایل تاتو مناسب و درست انجام نمی‌شود زیرا افراد برای آن دوره‌ای ندیده‌اند تازه اگر ضدعفونی انجام شود.

تاتوکارها اغلب نمی‌دانند که چطور وسایل خود را بهداشتی نگه دارند تا از انتقال بیماری‌های خونی مانند هپاتیت یا حتی ایدز جلوگیری کنند. استفاده از رنگ‌های آلوده هم که جای خود دارد.

انتقال هپاتیت B یکی از خطرات خالکوبی محسوب می‌شود. ویروس هپاتیت B از طریق استفاده از سوزن مشترک تاتو منتقل می‌شود.

تاتو کردن می‌تواند شاهراهی برای ابتلا به هپاتیت C باشد، شایع ترین عفونت ویروسی مزمن که 2 درصد از جمعیت مردم آمریکا به آن آلوده شده‌اند. تحقیقات نشان داده افرادی که تاتو کرده‌اند 9 بار بیشتر از مردمی که تاتو نکرده‌اند در معرض خطر ابتلا به هپاتیت C هستند.

هپاتیت C می‌تواند از طریق تاتو کردن به‌وسیله سوزن‌های از قبل استفاده شده توسط مشتریان قبلی یا رنگ‌های استفاده شده، نقص در تکنیک استرلیزه کردن، مانند امتحان تیزی سوزن با دست و بعد تماس آن دست با پوست کسی که تاتو روی او انجام می‌شود منتقل شود.

خالکوبی همچنین به انتشار ویروس ایدز کمک می‌کند. دریافت ویروس ایدز از طریق تاتو معمول و رایج است، اگر تاتوکارها از اصول کنترل صحیح عفونت تبعیت نکنند این امکان همیشه و بالقوه وجود دارد.

خالکوبی همیشه زیبایی به همراه نمی‌آورد بلکه گاهی موجب از بین رفتن پوست می‌شود. ممکن است اطراف محل خالکوبی دانه‌هایی ایجاد شود و ضایعاتی مثل آثار زخم پدیدار شود. این دو عارضه، از عوارض شایعی هستند که اولی به نام گرانولوما و دومی به نام کلوئید شناخته می‌شوند. در حالت اول، تعدادی گره در اطراف جوهر خالکوبی تشکیل می‌شود. این گرانولوم‌ها گوشتی هستند وامکان دارد به تبع خالکوبی ایجاد شوند. در مورد دوم پلاکت‌های سفید و دانه‌دار و سفت به صورت یک تومور کلوئیدی تجمع می‌یابند که در این حالت آثار زخم از خطوط منطقه خالکوبی خارج می‌شوند.

ایجاد کهیر و حساسیت‌های جلدی(دانه‌های قرمزرنگ مثل سرخک) در نقاط دیگر بدن که نتیجه واکنش‌های حساسیتی تأخیری است یعنی عوارضی که بلافاصله بعد ازخالکوبی ایجاد نمی‌شود.

سرطان پوست هم ممکن است از عوارض خالکوبی باشد.رنگ‌ها و جوهر‌های جدید خالکوبی هر روزه به بازار می‌آید و بسیاری از آنها مجوز بهداشتی لازم را ندارند. این جوهرها و رنگ‌ها باعث تحریکات و التهابات پوستی می‌شوند. نکته منفی در مورد این جوهرها این است که هنوز عوارض دراز مدت استفاده از این جوهرها مشخص نشده است. این جوهرها احتمالا می‌توانند باعث ایجاد و بروز بعضی از سرطان‌ها باشند.

طبق بررسی‌های انجام شده 20 درصد افراد از تاتوهای خود پشیمان و ناراضی می‌شوند و به دنبال راهی برای برداشتن آنها هستند. پشیمانی از تاتو علل مختلفی دارد. یکی از دلایل این است که پس از گذشت چند سال دیگر نقش و نگارها احساس «منحصربه‌فرد بودن» را به همراه ندارد. دلیل دیگر احساس طرد شدن و پذیرفته نشدن از سوی دیگران است.گاهی هم خالکوبی موجب اظهارنظرهای منفی در محیط کار می‌شود و شاید مهم‌ترین دلیل قرارگیری در موقعیت‌های جدیدی در زندگی مانند ازدواج، یافتن شغل جدید و... است که موجب پشیمانی می‌شود. اما این پشیمانی کاری پرهزینه، وقت‌گیر و دردناک است که ممکن است به نتیجه هم نرسد.

لیزر، جراحی، استفاده از محلول‌های شیمیایی و زخم کردن روش‌های مختلفی هستند که به کمک آنها می‌توان خالکوبی را حذف کرد. اما هرکدام از این روش‌ها مشکلات خاصی به همراه دارند فعلا درمان با لیزر پرطرفدارترین روش است، البته این روش معایبی مانند کمرنگ شدن بیش از حد پوست، پاک نشدن کامل، حساسیت و گرانی را دارد.

روش دیگر پوست‌سایی است. در این روش منطقه خالکوبی را با یک برس سیمی یا سمباده الماسی خراش می‌دهند، این روش اثر زخم بر جا می‌گذارد.

روش استفاده از محلول‌های شیمیایی، روش دیگری است که از یک محلول نمکی برای برداشتن دانه‌های رنگی استفاده می‌شود. در روش «ایجاد زخم»، محل خالکوبی را با اسید می‌سوزانند. محل زخم می‌شود و بعد از افتادن زخم، جای زخم باقی می‌ماند. روشی که کمترین اثر زخم را بر جا می‌گذارد، روش جراحی است. در این روش معمولا ابتدا گشاد‌کننده پوست مثل بالون را زیر پوست وارد می‌کنند، به این ترتیب وقتی قسمت خالکوبی برداشته می‌شود، کمترین اثر زخم باقی می‌ماند.

مد باعث طبقه‌بندی غیرمنطقی و غیرمعقول جامعه می‌شود. افرادی که جزو گروه‌های پایین جامعه هستند برای این‌که فاصله خود را با طبقات برتر کم کنند از گروه‌های برتر اهل مد پیروی می‌کنند؛ اما معمولا این مسأله هیچ‌وقت برعکس نمی‌شود.

برای مثال پس از استفاده فرزندان مرفهین جامعه از لباس‌های فاخر، به طور طبیعی فرزندان طبقات پایین‌تر اجتماعی متقاضی آن می‌شوند. پس از مدتی که همه طبقات از آن لباس استفاده نمودند، لباس مورد نظر برای طبقه بالا امتیاز منحصربه‌فرد، تلقی نمی‌شود. در نتیجه طبقه بالا دنبال لباس و مد جدیدی خواهند بود تا از سایر افراد متمایز شوند.

هر چند پدیده مد همیشه در تاریخ بشر بوده است و منحصر به دوره معاصر نیست.اما در روزگار کنونی رنگ و لعاب دیگری به خود گرفته است. بسیاری از ما، زمان، پول و انرژی عاطفی ارزشمندی را صرف تطبیق با معیارهایی می‌کنیم که چندان ربطی به ما و شکل واقعی بدن‌هایمان ندارد. هزینة اقتصادی و عاطفی که می‌پردازیم سرسام‌آور است. پیروی دائمی و نابخردانه از پدیده مد، آشفتگی ذهنی شدیدی به دنبال می‌آورد. فرد تا مدت‌ها به صرف هزینه مالی، وقت و تفکر، جذب پدیده‌ای می‌شود که بزودی برای او کهنه خواهد شد. مد به خودی خود خوب یا بد نیست. تاریخ نشان داده هرگاه مد با گزینش و انتخاب و با توجه به فرهنگ و چارچوب‏های فکری و اعتقادی جامعه صورت گرفته نه تنها موجب پیدایش نارسایی‏های فرهنگی و اجتماعی نشده؛ بلکه به عنوان یک دستاورد اجتماعی، به رشد فرهنگ جوامع کمک‏ کرده است.

در دنیای امروزی و جامعه مدرن نمی‌توان با مد مقابله کرد. اما می‌توان با آموزش‌های علمی و رفتاری آن را هدایت کرد. به جوانان می‌توان یاد داد که این نوع مدگرایی، خود باختگی است. جوانان ما باید با هویت دینی و ملی کشورشان آشنا شوند. این آموزش باید از مدرسه و کتب درسی آغاز شود و با رسانه‌های جمعی ادامه پیدا کند. آموزش صحیح می‌تواند ما را از صورت‏های افراطی رایج این گرایش، (مدپرستی) که برای افراد جامعه بسیار خطرساز است دور کند و به سمت کارکردهای مثبت آن هدایت کند.

مدگرایی مثبت یعنی اقتباس از پیشرفت‏های اجتماعی دیگران و به کار بردن دستاوردهای مثبت تمدنی دیگران ضمن برطرف ساختن کاستی‏های حیات اجتماعی، ما را از روزمرگی دور می‌سازد و موجب ارتقای جامعه می‌شود.