راه و رسم‌ گفت‌وگو

 متاسفانه سرانجام چنین وضعیتی به هیچ‌وجه خوشایند نیست. داد و فریاد راه می‌اندازیم، بد و بیراه می‌گوییم، ناله و شیون و نفرین سر می‌دهیم و خلاصه همه چیز را در هم می‌شکنیم. هر سیستم حرارتی یک ترموستات دارد. ترموستات روان ما نیز تخلیه فشارهای درونی است. با آشنایی به شیوه تخلیه فشارهای درونی، باید تنش‌های انباشته شده خود را خارج کنیم. بله، با گفت و شنود می‌توانیم هر رنجش و دلگیری را از خود دور کنیم، به شرطی که با فن گفت‌و‌گو و راه دفع دلخوری آشنایی کامل داشته باشیم. باید دست از خودخواهی برداریم. باید بپذیریم رابطه‌ای معقول و موردپسند است که بر حس احترام به عقیده و گفتار طرف مقابل استوار باشد. همسرمان را همان‌طور که هست قبول کنیم. برای این که به خواسته‌های منطقی‌مان توجه کند، به خواسته‌اش احترام بگذاریم. به شیوه پسندیده‌ای با او حرف بزنیم. اگر با او صحبت نکنیم، ‌از کجا بداند چه خواسته‌‌ای داریم. کسانی که معتقدند از گفت‌و‌گو طرفی نبسته‌اند، باید بدانند به شیوه سخن گفتن آشنایی کافی نداشته‌اند. هر جنگی، سرانجام با مذاکره حل و فصل شده است. جنگ خانوادگی نیز پایان‌پذیر است و با گفت‌و‌گو فاصله‌ها و دلسردی‌ها از بین می‌رود. هر گفت‌و‌گویی آدابی داردکه اگر به همه نکاتش توجه شود، پایانی خوش خواهد داشت. اما اگر با پیش‌بینی و سیاست از قبل تعیین نشده اقدام به شکوه و شکایت کنیم چه بسا وضع از آنچه هست، بدتر شود. راه‌حل‌های زیر یک گله‌گزاری خوب را شرح می‌دهد. به شرطی که به این روش‌ها توجه کافی بشود، شما می‌توانید این مرحله حساس را درست پشت سربگذارید.

یکی از پیش‌شرط‌های مذاکره‌ها، رعایت انصاف و منطق است و برای این که این موضوع را به اثبات برسانید، سعی کنید طرف مقابل را درک کنید. اگر می‌خواهید او را به خوبی درک کنید، باید خودتان را جای او بگذارید. با این کار بهتر می‌توانید پی به مشکلات او ببرید.

پیش از آن که دلخوری خود را با همسرتان در میان بگذارید، ابتدا عین آن را روی کاغذ بنویسید. به این ترتیب سهم خود را در پیشامد مربوط بهتر خواهید دید. از سوی دیگر نوشتن ماجرا از ابتدا تا انتها باعث آرامش نسبی شما می‌شود و در عین حال، با یادآوری ماجرا به علت‌های آن نیز بهتر واقف می‌شوید.

پیش از گفت‌و‌گو با همسرتان هرگز موضوع را با دیگران مطرح نکنید؛ زیرا ممکن است گفته‌های شما را وارونه یا با شاخ و برگ به او تحویل دهند و وی را علیه شما بشورانند.

ابتدای صحبت‌ تاکید کنید قصد شما از مطرح‌کردن رنجش، رسیدن به حسن‌تفاهم است. زیرا قهرهای طولانی و جدال، بیهوده است و راه به جایی نمی‌برد.

پیشاپیش یادآوری کنید شاید اصل ماجرا یک سوءتفاهم باشد و قصدتان از صحبت رفع آن است. یادآور شوید که در پی حل مشکلات هستید و نه امتیازاتی که از این راه به دست می‌آورید.

سعی کنید از نکات مثبت کارهای اخیر او یا آنچه از او پسندیده‌اید، ذکری به میان بیاورید تا فضای مذاکره صمیمی شود. انتقادهای پی‌در‌پی، مچ‌گیری‌های دائمی و محکوم کردن‌‌های معمول، روحیه طرف را خراب می‌کند، به او ثابت نکنید که او همیشه اشتباه می‌کرده است و شما بخشنده بوده‌اید. از راه تشویق شما بهتر می‌توانید در دیگران تغییر به وجود آورید.

‌ تاکید کنید ممکن است مقصر این ماجرا خودتان باشید. بنابراین محض رفع دلخوری اقدام به صحبت کرده‌اید. اگر تقصیری داشته‌اید، حتما آن را به زبان بیاورید و از همسرتان پوزش بخواهید. اینکارتان جو گفت‌و‌گو را بهبود می‌بخشد و همسرتان فکر نمی‌کند محاکمه‌ای در کار است. در ضمن او نیز به نوبه خود آماده پذیرفتن اشتباهاتش می‌شود.

ضمن حل مسائل سعی کنید حرف‌هایتان را با زخم زبان، کنایه، تحقیر، تمسخر و تخطئه بیان نکنید زیرا وضع از آنچه هست بدتر می‌شود. یک گفت‌و‌گوی خوب از تهدید، ارعاب و حمله به دور است. شخصیت او را درهم نشکنید. او را زیر سوال نبرید و اگر چنین کردید، باید بدانید که دیگر هیچ امیدی به ادامه مذاکره و سازش و مصالحه نخواهد بود.

‌هرگز همسرتان را با دیگران مقایسه نکنید و مزایای آنها را به رخش نکشید. اگر می‌خواهید مقایسه‌ای در کار باشد، سعی کنید او را با خودش یعنی خطای احتمالی او را با رفتار خوب خودش در موقعیتی دیگر مقایسه کنید.

از دلخوری‌ها و رنجش‌های کوچک شروع کنید و از گذشته‌های دور یاد نکنید. پس از رفع دلخوری، او را وادار نکنید به گناهش اعتراف کند و از شما عذر بخواهد. این امر غرورش را می‌شکند و جری‌اش خواهد کرد.

از یکدندگی و لجاجت بپرهیزید. اگر موردی در آن جلسه حل نشد، گفت‌و‌گو را به بعد موکول کنید و به همسرتان بگویید، چطور است بقیه حرف‌هایمان را وقت دیگری بزنیم.

با لحنی مهربان و دوستانه صحبت کنید. تمام مدت گفت‌و‌گو مواظب باشید خشمگین نشوید. عصبانیت به هنگام مذاکره نه تنها شما را شخصی بی‌منطق و غیرمنصف جلوه می‌دهد،‌بلکه مانعی بر سر راه خواسته‌هایتان ایجاد می‌کند. همچنین اگر احساس کردید که طرف صحبت شما خشمگین است، به او فرصت دهید این انرژی مخرب را تخلیه کند و همه حرف‌هایش را بزند و به آرامش برسد. پس از ایجاد فضایی آرام، مذاکره روند واقعی خود را پیدا می‌کند. شایان ذکر است که تخلیه تنش‌های عصبی منجر به تخلیه اطلاعاتی می‌شود و شرایط را برای برقراری تفاهمی تمام عیار آماده می‌سازد.

‌ هنگامی که طرف مذاکره در مورد مطلبی توضیح می‌دهد، همه حواس خود را متوجه او کنید و با این رفتار خود ثابت کنید که او نیز دارای حق وحقوقی است. رعایت این امر، علاوه بر آن که شما را به همکاری بیشتر تشویق و ترغیب می‌کند، موجب واکنش مشابهی از جانب شخص مقابل می‌شود.

به جای ثابت کردن «اشتباهات» و «خطاکاری‌های» طرف صحبت، بیشتر پیرامون حل مشکلات گفت‌و‌گو کنید و مطمئن باشید که با این شیوه جریان مذاکره را به مسیری مطلوب هدایت خواهید کرد. پایه و شرط اصلی یک مذاکره سالم، بحث و تلاش برای دستیابی به نتیجه صلح‌آمیز است.

اصرار برخطاها و اشتباهات طرف مقابل نه تنها هیچ کمکی به حل موضوع مورد اختلاف نمی‌کند، بلکه روابط را از آنچه که هست تیره‌تر می‌کند.

هنگام گفت‌و‌گو اگر همسرتان خواست حرفی بزند، مانع او نشوید و سراپا گوش باشید. فرصت دهید تا اظهارنظر بکند با این رفتارتان ثابت می‌کنید او نیز حق و حقوقی دارد. از طرفی، همسر شما با حرف زدن تخلیه روانی می‌شود. وقتی گفته‌هایش تمام شد، آرامش و راحتی زیادی احساس خواهد کرد و پیش خود خواهد گفت من هم حرفم را زدم. به این ترتیب امکان آشتی و رسیدن به تفاهم مطلق فراهم می‌شود.

 دکتر علی اصغر کیهان‌نیا

مشاور خانواده