استفاده از لباسهای معطر برای تقویت حافظه
لباسهایی که امروزه میپوشیم تنها پس از چند ساعت یا در نهایت پس از 2 روز آنقدر بوی ناخوشایند عرق میگیرند که راهی جز تعویض آنها و حمام کردن نداریم، اما در لباسهایی که در آینده طراحی و ساخته خواهند شد نهتنها چنین مشکل آزاردهندهای دیده نمیشود، بلکه با برخورداری از خاصیت انتشار رایحههای خوشبو، استفاده از آنها برای افراد، خوشایند میشود و در ضمن میتوان از آنها به عنوان یک تکنیک درمانی در کمک به بیماران دچار ناراحتیهای روحی و روانی و حتی مبتلایان به آلزایمر هم استفاده کرد، اما آیا واقعا میتوان در آینده به کمک لباس معطر به جنگ بیماریهایی نظیر آلزایمر رفت که در عصر حاضر، بشر در درمان آنها توانایی انجام کاری را ندارد!؟
لباسهایی که در آینده طراحی و تولید میشوند از خود رایحههای گوناگونی منتشر میکنند. این نگرش در صورتی که به واقعیت تبدیل شود میتواند به ایجاد تغییراتی همیشگی در تمامی حواشی مرتبط با صنعت مد منجر شود. ساختار الیاف این لباسها به گونهای است که با انتشار تدریجی رایحههای مختلف خاطرات محوشده گذشته را زنده میکنند. این فرآیند به تقویت ضریب هوشیاری و همچنین افزایش آرامش در فرد استفاده کننده منجر میشود. گرچه این لباسها هنوز ساخته نشدهاند، اما کارشناسان به دلیل اهمیت و کاربردهایی که در آینده خواهند داشت به آنها لقب پوست دوم هوشمند را دادهاند. بدون شک با استفاده از این لباسها، حس درونی افراد از محیطی که در آن زندگی میکنند دستخوش تغییرات عمدهای خواهد شد. این تغییر حس به گونهای ناخواسته به ابزاری مطمئن برای مقابله با بیماریهایی نظیر آلزایمر تبدیل شده یا حتی میتوان به عنوان راهی بیدردسر جهت تغییر خلق و خوی روزمره از آن استفاده کرد.
چندی پیش کنفرانسی با عنوان «بشر و تغییرات بشری» از سوی سازمان بینالمللی به همین نام برگزار شد و در آن متخصصانی از سراسر جهان درخصوص راههای مختلف استفاده از فناوریهای نوین در جهت بهبود زندگی شخصی افراد صحبت کردند. در آن کنفرانس جنی تیلوتسون از محققان دانشگاه هنر لندن درباره جزئیات هیجانانگیزی سخنرانی کرد که به چگونگی استفاده از پوششهای معطر به عنوان لباسهای آینده مربوط میشد. وی در سخنرانی خود مدعی شد استفاده از این نوع لباسها میتواند به بهتر فکر کردن و در کل بهبود خلق و خوی فرد استفاده کننده منجر شود. به عقیده این محقق هر رایحه میتواند تاثیر خاص خود را بر فرد استفاده کننده از لباس معطر داشته باشد. به همین دلیل بر اساس بویی که از یک لباس خاص بلند میشود میتوان پوشش مناسبی برای افراد با روحیات مختلف ارائه کرد و این یعنی انقلابی بزرگ در صنعت پوشاک و مد. گذشته از آن، اثرات ناشی از بهبود حالات روانی فرد استفاده کننده از این لباسها میتواند به دامنه حرکتی رفتارها و حتی فرآیند یادگیری نیز کشیده شود.در واقع زمانی که پوششی معطر تن میکنیم گویی ارتباط یک سیستم پیچیده را با مغز برقرار کردهایم. در این برقراری ارتباط از رایحهها برای آموزش و تحریک سلولها و رشتههای عصبی استفاده میشود. به عنوان مثال میتوان مغز را برای بیدار کردن بدن در صبح خیلی زود آموزش داد. تاثیری که این لباسها بر بدن میگذارند از هر حیث حیرتانگیز است. آنها فرد را در محیط خستهکننده کار هوشیار نگاه میدارند یا بدن را آماده خواب در شب میکنند.
پوششهای معطری که ایده آنها از سوی جنی تیلوتسون ارائه شدهاند شامل ریز لولههایی است که در سراسر لباس توزیع شدهاند. این لباس دارای یک تایمر مخصوص نیز هست که فرد استفاده کننده با استفاده از آن میتواند مدت زمان دلخواه خود برای انتشار رایحه در سراسر لباس تنظیم کند. نوع رایحهای که منتشر میشود هم کاملا تحت کنترل فرد استفادهکننده است. در صبح هنگام انتشار بویی شبیه بوی نمک و اواخر بعدازظهر رایحه قهوه ترکیب دلپذیری برای یک روز کامل و البته خستهکننده است. در میان روز نیز انتشار رایحه گلهای مختلف میتواند به کاهش اضطراب و استرسهای روزمره منجر شود.
لباسهایی که در این پروژه طراحی و ساخته خواهند شد تنها به این نقطه ختم نمیشوند، چراکه این امکان از سوی جنی تیلوتسون و سایر محققانی که روی این ایده کار میکنند، مطرح شده است که با نصب یک سری حسگرهای بیومتریکی در بخشهای مختلف لباس، فعالیت اندامهای حیاتی فرد استفادهکننده به دقت زیر نظر گرفته شود. این حسگرها میتوانند سرعت ضربان قلب و همچنین سطح استرس در فرد را به طرز کاملا دقیقی نشان دهند. پس از تشخیص سطح خاصی از استرس در بدن فرد، سیستم هوشمند نصب شده در لباس با انتشار رایحههایی خاص سطح استرس فرد را تا حد قابل توجهی کاهش میدهد.
اما آیا استفاده از این نوع لباسها در درمان بیماریهای مغزی پیچیده نظیر آلزایمر نیز تاثیرگذار خواهد بود؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت اتفاقا کارشناسانی که روی چنین ایدهای کار میکنند استفاده پزشکی آن را بیش از دیگر کاربردهای آن مورد توجه قرار میدهند. آنها معتقدند چنین لباسهایی میتوانند به بیماران مغزی که در به یادآوردن گذشته خود دچار مشکلات زیادی میشوند کمک زیادی کنند. جنی تیلوتسون میگوید: رایحهها حافظه و خاطرات نهفته در آن را قویتر از هر حس دیگری تحریک میکنند و این همان فرآیند دست نیافتنی در تکنیکهای درمانی کمک به بیماران آلزایمری است. یک ابتکار عمل ساده در این خصوص این است که با نصب حسگرهای رایحهای در بخشهای مختلف لباس و قرار دادن رایحه مختص به افرادی که در گذشته ارتباط نزدیکی به بیمار آلزایمری داشتهاند، آنها را به یاد وی آورند. به یادآوردن فعالیتها و رویدادهای خاص و حتی نقاط مختلف به وسیله انتشار این رایحهها کار دور از ذهنی نخواهد بود.اما ایده طراحی چنین لباسهایی چگونه به ذهن جنی تیلوتسون خطور کرده است؟ در پاسخ به این پرسش تیلوتسون زمانی را به یاد میآورد که برای کمک به صندوقهای حمایت از بیماران مبتلا به ایدز به فکر استفاده از لباسهای معطر افتاد. او پیش از آن بارها در مراکز بیمارستانی حاضر شده بود و بخوبی به خاطر داشت که رایحه ناخوشایندی که همواره در بیمارستانها به مشام میرسد تاثیر بسیار ناامیدکنندهای بر روح و روان بیماران میگذارد. او پس از آگاهی از این حقایق روی ایده لباسهای معطر کار کرده است و معتقد است همان طور که رایحه نامطبوع همیشه جاری در بیمارستانها تاثیر روانی نامطلوبی بر بیماران میگذارد، لباسهای خوش عطر و خوشایند میتوانند کمک چشمگیری به بهبود هرچه سریعتر بیماران کنند.
البته در حال حاضر فناوری لباسهای معطر تنها در حد یک ایده مفهومی است و تا تبدیل شدن به یک واقعیت عینی فاصله زیادی دارند. تا آن زمان میتوان تجربیات اولیهای را روی لباس عروس و دامادها پیاده کرد، هر چند محققانی نظیر جنی تیلوتسون برای عملیاتی شدن پروژه طراحی و ساخت لباسهای معطر با قابلیتهای درمانی عجله زیادی دارند. به نظر میرسد حداقل یک دهه دیگر تا تحقق ایدههای متنوع موجود در ذهن جنی تیلوتسون فاصله داریم.
مترجم: سعید حسینی
منبع: LiveScience
