حد و مرز امر و نهی‌ کودک

البته نباید فراموش کرد که چنین فرآیندی برای آموزش است نه برای تنبیه. شما می‌توانید کنترل خود را از 6 ماهگی به کودک نشان دهید چرا که نوزادان نیازی به این کار ندارند ولی در شروع 6 ماهگی مثلا اگر کودک در هنگام عوض‌کردن پوشک پاهایش را تکان می‌‌دهد به او بگویید «پاهایت را تکان‌ نده و به من کمک کن تا پوشکت را عوض کنم.» وقتی کودک 8 ماهه شد این قوانین به در امان ماندن او از خطر کمک می‌کنند. کودک شاید در ابتدا معانی رفتارهای نامناسبی چون «بی‌مسوولیت» یا «بدجنس» را متوجه نشود بنابراین بهتر است قوانین را برای او توصیف کنید مثلا «نباید برادرت را هل بدهی» یا «وقتی با تلفن صحبت می‌کنم نباید مزاحم شوی».

کودک باید بداند که شما از او چه انتظاری دارید. مثلا «با برادرت بازی کن»، «وقتی من کار دارم تو کتاب‌‌هایت را تماشا کن»، یا «به جای دویدن، راه برو». در نقطه مقابل حتما باید رفتار صحیح کودک را مورد تشویق قرار دهید مثلا به او بگویید «ممنونم که سکوت را رعایت کردی».

در این میان نباید فراموش کنید که هر چه قوانین بیشتری وضع کنید احتمال آن که کودک از آنها پیروی کند کمتر خواهد بود. چرا که ایرادگیری‌های مداوم روش مناسبی برای تربیت کودک نیستند. پس بهتر است از برخی رفتارهای بی‌اهمیت در ابتدا چشم‌پوشی کنید (مثل تکان‌دادن پاها روی صندلی)‌. دقت داشته باشید که قوانین باید متناسب سن کودک باشند. وقتی کودک در حال یاد گرفتن راه‌رفتن است نباید او را به خاطر درست راه نرفتن تنبیه کنید، یا وقتی در حال یادگیری حرف زدن است به خاطر تلفظ نادرست کلمات او را دعوا نکنید. همچنین کودک نباید برای رفتارهایی که قسمتی از فرآیند رشد و تکامل را تشکیل می‌دهند، تنبیه شود مانند ترس از جدایی از والدین یا خیس‌کردن خودش در هنگام آموزش دستشویی رفتن.

در فرآیند آموزشی کودک سعی کنید بیشتر به موضوعات مرتبط با ایمنی کودک مانند دویدن در خیابان اهمیت بدهید. آسیب‌رساندن به اموال دیگران و رفتارهای آزاردهنده در پله بعدی اهمیت قرار دارند.

دکتر آزاده شیروانی