هنر اصیل در تاریخ ماندگار می‌شود

دوره‌های کاری متفاوت فی نفسه نه خوب است و نه بد. یعنی الزامی نیست که حتما نقاش برای خودش دوره‌های کاری تعریف کند. اگر هنرمند در حیطه تجربه و نیز استمرار در کار و اندیشه‌اش حرکت کند،‌ خود به خود هر چند سال یکبار که به پشت سرش نگاهی می‌اندازد، تغییراتی ناخودآگاه در آثارش می‌یابد. در ضمن من خودم را نقاش آبستره نمی‌دانم، من یک نقاش طبیعت‌گرا هستم.

ریشه همه نقاشی‌های من در طبیعت است؛ آسمان،‌ زمین،‌ ابر و حتی شهاب‌سنگ‌ها. ‌هر بار هر موضوعی را که نقاشی کرده‌ام،‌ تک‌تک نشانه‌هایی که در آن به کار برده‌ام، در طبیعت قابل ردیابی است. حضور این شمایل‌ها و شکل‌های طبیعی ثابت می‌کند که من نقاش آبستره نیستم.

قبول دارم در آن دسته از آثارم همه چیز از جمله فرم‌ها و فیگورها خلاصه‌تر و موجزتر می‌شود،‌ شمایی از نقاشی آبستره محض و نقاشی انتزاعی خالص تبلور می‌یابد، اما نقاشی من در یک نگاه کلی سمت و سوی منظره و طبیعت دارد.

این که کجای اثرم یا کدامین اثرم به نقاشی انتزاعی نزدیک می‌شود، کاملا به بیننده و دنیای درونی او بستگی دارد، ولی در مجموعه آثارم کماکان دلبسته بیابان‌هایی هستم که سال‌هاست آنها را بر بوم آورده‌ام. ممکن است در این سالیان تک‌رنگ‌تر شده باشند و در دوران‌هایی تنها با یک رنگ سیاه به تصویر درآمده باشند، اما فیگورها و نشانه‌های بیابان در آنها قابل بازشناسی است، در حالی که در نقاشی آبستره هر نوع فرم و فیگوری نفی می‌شود و بار معنایی هم از آن زدوده می‌گردد. حال آن که آثارم با این رویه سنخیتی ندارد. هرچند باز هم یادآوری می‌کنم که در برخی آثارم،‌ نقاشی‌ام خلاصه‌تر، ‌کم‌گوتر و حتی تک‌رنگ شده است و ممکن است این دسته از آثارم به ذهنیت شما نزدیک باشد.

دروغ بزرگی است اگر هنرمند بگوید «من تحت تاثیر جامعه قرار نمی‌گیرم و ماست خودم را می‌خورم.» اما واقعیت دیگری هم هست. هیچ نقاشی تعهدی هم ندارد که الزاما جهان بیرون خودش را روی بوم آورد و به اصطلاح درباره آن موضع‌گیری کند. نقاشی ورای این داستان‌هاست. 25 سال پیش هم در مصاحبه‌ای همین سوال را از من پرسیده بودند و آن روز هم همین حرف را گفتم که «نقاشی می‌ماند و همه امور روزمره، اعم از بد و خوب‌ می‌گذرند، هنر اصیل در تاریخ ماندگار است» نمونه زوال هنر واکنشی،‌ هنر موضع‌گیری‌کننده،‌ هنر سفارشی همین هنر کمونیستی است که در نزدیکی ما فرو پاشید و امروز دیگر اثری از آن نیست.

‌من نقاشی نیستم که در آتلیه‌ام را ببندم و در یک عزلت و خلوت نقاشی بسازم. من به میان مردم می‌روم،‌ در همین جامعه و جهان زندگی می‌کنم و از آنچه در بیرون رخ می‌دهد، تاثیر می‌گیرم حتی از دیدن آثار همکارانم. توجه من به آسمان، زمین، کوه و بازی‌های دلفریبی که طبیعت دارد،‌ فرار از مسائل اجتماعی نیست چون از این تاثیرات بدیهی راه گریزی نیست. من می‌گویم اگر شش، هفت سال پیش شهاب‌سنگ‌ها را کشیدم، مقصودم اعلان یک خبر بد به کره خاکی نبود. من در آن سقوط شهاب‌سنگ‌ها، نمی‌خواستم آینده بدی را به کره خاکی هشدار دهم. من فقط نقاشی کرده بودم. می‌بینید که نقاشی‌هایم شکل خاصی است، زیرا دنیا را آنقدر زیبا نمی‌بینم که گل و مرغ هم نقاشی کنم.

رنگ‌های من نه‌‌تنها در این نمایشگاه بلکه در تمام این سالیان محدود بوده است. پایه اصلی بوم‌هایم روی سیاه و سفید می‌چرخد و هر از گاهی به فراخور تم موضوعی،‌ رنگ دیگری هم روی بوم می‌دود. این بار قرمز هندی مجال بیشتری یافته است. ضمن این‌که اگر با دقت به آثارم نگاه کنید، ریسمان‌های مختلفی از سیاه در آن خواهید دید. خاکستری‌های متعدد در آن به کار رفته، از قرمز هندی تا قهوه‌ای‌ها گرفته تا ردی از نارنجی‌ها، ‌سیاه روشن‌های گوناگون و سفیدی مطلق که گاهی از دل بوم می‌آید. این همه نور، رنگ و انرژی در تابلویی است که به ظاهر چندان رنگ ندارند، حال آن که بوم‌هایم را از بسیاری آثار که داعیه‌وار پالت‌های مختلف رنگی‌اند و اصالت مفهومشان را در رنگ می‌خوانند، رنگی‌تر می‌دانم.

در دنیای نقاشانه مفاهیم هر رنگ می‌تواند تغییر کند. در این دنیای واقعی سیاه و سفید مثل هر رنگ دیگری‌اند و اتفاقا در رنگ‌شناسی سیاه و سفید لازم و ملزوم یکدیگرند. در نبود یکی،‌ آن دیگری معنایی ندارد. من در بوم‌هایم از نقاشی می‌گویم و در این ساحت وقتی رنگ سیاه را کنار رنگ سفید می‌گذاری، به پرقدرت‌ترین و بزرگ‌ترین کنتراست رنگی دست می‌یابی.