والیبال ایران 12 بازیکن نخبه می‌خواهد

چند سال پیش والیبال ما مرزهای آسیا را درنوردید و به سرحد جهانی‌شدن رسید، ولی روند آن پیشرفت ادامه پیدا نکرد و به نوعی درجا زده‌ایم. اگر با این فرض موافقید، چرا رو به جلو حرکت نکرده‌ایم؟

زمانی والیبال ما در سطح متوسطی قرار داشت، ولی با تلاشمان جهش کردیم و به سطح خوب رسیدیم. هر چند می‌توانیم از این هم بالاتر برویم و به سطح عالی برسیم. به تعبیر دیگر ما از سطح متوسط به سطح بهبودیافته رسیده‌ایم و باید در ادامه به سطح عالی یا تکامل‌یافته برسیم که این ارتقا به مراتب دشوارتر از جهش قبلی است، چون در آن مرحله خود را به سطح کشورهایی چون چین و ژاپن رسانده بودیم، ولی در مرحله بعد باید با رقبای خیلی جدی‌تری مثل برزیل، لهستان، روسیه و ایتالیا رقابت کنیم که کار بسیار دشوارتری از آن مرحله است. تیم‌های این مرحله از افرادی نابغه و استثنایی بهره می‌برند، ولی مگر چند بازیکن نابغه و استثنایی در والیبال ما یافت می‌شوند؟ شاید یک یا 2 بازیکن. زمانی می‌توانیم رقابت موفقی با کشورهای طراز اول والیبال جهان انجام دهیم که 10 تا 12 بازیکن استثنایی در اختیار داشته باشیم.

رسیدن به جایگاه فعلی 10 سال زمان برده است، مسلما جدا شدن از سطح کنونی نیز نیازمند زمانی طولانی و شناسایی و پرورش بازیکنانی استثنایی، مربیان موفق و مدیرانی حرفه‌ای است. برای رسیدن به پایداری و ثبات در نتایج و موفقیت‌ها باید نوسان‌ها را کاهش دهیم،‌ ولی آیا ما از همه توانایی‌ها و پتانسیل‌هایمان استفاده می‌کنیم و آیا استانداردهای جهانی را در اختیار داریم؟ رسیدن به استانداردهای جهانی والیبال یعنی این که مثل تیم‌های بزرگ در کارایی سرویس به عدد 40 تا 45 برسیم در آبشارهای قدرتی به 60 تا 65، در آبشارهای سرعتی به 70 تا 75، در ساعد به 80 تا 85، در توپ‌گیری به 60 تا 65 و در دفاع به 40 تا 45 دست پیدا کنیم. البته در تیم‌های ملی که سرمربی آنها بوده‌ام (جوانان و نوجوانان) فقط در بخش حمله توانسته‌ایم چنین جایگاهی را به دست آوریم، ولی در دیگر موارد مورد اشاره با استانداردهای بالا فاصله داشته‌ایم.

دلیل این ناکامی را در ضعف تحلیلی‌مان جستجو می‌کنم. به این ترتیب که اگر تحلیل‌مان قوی نباشد تصمیم و خروجی قدرتمندی به دست نمی‌آوریم و برعکس اگر تحلیل صحیحی براساس سنجش و استانداردهای روز وجود داشته باشد در کار موفق خواهیم بود. این درست همان نقیصه‌ای است که در کارمان وجود دارد.

اجازه دهید حالا که صحبت ولاسکو شد، اشاره کنم که این مربی الگوی مربیگری خود من بوده است.

از 20 سال پیش در اوایل دوران مربیگری، نوعی تمرین ذهنی را برای خود به اجرا درمی‌آورم. آن زمان در خانه خود عکسی از ولاسکو تهیه کرده بودم و آن را در بالاترین نقطه دیوار اتاقم نصب کردم. مقداری پایین‌تر از آن، عکسی از مسعود صالحیه به عنوان مربی بزرگ والیبال ایران و پایین‌تر از آن عکسی از خودم آویخته بودم.

هر روز صبح که می‌خواستم برای کار عازم باشگاه شوم، عکس‌‌ها را نگاه می‌کردم و می‌گفتم سرانجام روزی به افتخارات آن دو عزیز پیشکسوت و در وهله اول صالحیه دست پیدا خواهم کرد. با کسب هر افتخاری، میلی‌متری یا سانتی‌متری عکس خود را بالا می‌کشیدم تا این که بعد از چندین سال احساس کردم حالا به سطح افتخارات صالحیه رسیده‌ام، پس عکس او را بوسیدم و کنار گذاشتم تا بر تصویر ولاسکو متمرکز شوم. 9 بار قهرمانی باشگاه‌های ایران، 6 جام قهرمانی باشگاه‌های آسیا، یک‌بار نایب قهرمانی نوجوانان جهان، یک بار سومی جوانان دنیا و چند بار قهرمانی نوجوانان و جوانان آسیا و تربیت و معرفی بازیکنانی مثل ترکاشوند، ظریف، موسوی، قاسمیان، شریعتی و ... و 2 بار کسب عنوان بهترین مربی ورزش ایران نشان می‌دهد اکنون دارای مکتبی در والیبال شده‌ام.

نه، من دیگر انگیزه‌ای برای همکاری با فدراسیون ندارم. در حالی که فدراسیون ماهانه 20 تا 50 میلیون تومان به مربیان خارجی می‌دهد، من 15 سال مربی تیم‌های ملی بودم و 2 سال پیش در حالی این تیم را ترک کردم که فدراسیون تنها به من روزی 30 هزار تومان یعنی کمتر از یک کارگر افغانی می‌پرداخت. البته این عشق و علاقه بود که مرا به حضور در تیم ملی وامی‌داشت ولی به هر حال باید در مسیر همکاری، همه چیز دوجانبه باشد. وقتی احساس کردم در این مسیر، همه چیز یکطرفه پیش می‌رود با میل خودم کنار رفتم تا فرصتی به جوانان دیگر هم بدهم. تیم ملی که قباله پدری من نبود. الان هم خیلی از مردم جامعه از من می‌پرسند چرا در تیم ملی مربیگری نمی‌کنی؟ ولی فکر می‌کنم فدراسیون باید پاسخگوی این پرسش عمومی باشد.

خوشبختانه اکنون والیبال راه خودش را پیدا کرده و در مسیر موفقیت قرار گرفته است. همان فدراسیونی که در دوره یزدانی‌خرم حرکت قدرتمندی را شروع کرد و در دوره داورزنی به این حرکت شتابنده ادامه داد. به هرحال کارخانه از عرصه ملی والیبال ایران کنار رفته است. ولی نباید گذشته را فراموش کرد همچنان که نباید آنقدر در گذشته‌ها سیر کنیم که فرصت‌های موجود را از دست بدهیم.

وقتی ما با تیم جوانان سوم جهان شدیم ترکاشوند از طریق پیام کوتاه به من خبر داد، رئیس‌جمهور چند بار اسم من را برده است. در آن زمان به همراه تیم به نهاد ریاست جمهوری رفتیم و قرار شد در حضور وی، بدون هر گونه محدودیت زمانی، گزارش و توضیحاتی در مورد تیم ارائه کنم. من هم این گونه به رئیس‌جمهور توضیح دادم که به فاصله چند ماه تا شروع مسابقه‌های جهانی، اطلاعات دقیقی از حریفان خود ازجمله ساعات روزانه تمرینی آنها که بین 4 تا 8 ساعت بود را دریافت کردم. بنابر محاسبات من، 4 ساعت زمان کمی برای تمرین و 8 ساعت در روز زمان زیاد و مضری بود، بنابراین برنامه 5 ساعته ایتالیایی‌ها را مناسب‌تر دانستم و برنامه تمرینی تیم خود را بر همان مبنا طراحی کردم چون جام جهانی میدان سختی بود و به آمادگی جسمانی زیادی نیاز داشت.

از حیث آمادگی ذهنی هم ابتکارات ویژه‌ای به کار بستم؛ به عنوان مثال تیم‌های الف و ب ایران را آماده کردم که برای تیم ب، 5 دست پیراهن به رنگ پیراهن حریفان همگروه آماده کردیم تا مسابقه با آنها را شبیه‌سازی کنیم و مثلا آغاز گیم اول بازی شبیه‌سازی شده را با حساب 7 بر 2 به سود حریف و در گیم بعد 19 بر 13 و در گیم بعد از آن 24 بر 19 به سود آنها در نظر گرفتیم و بازیکنان اصلی تیم ایران را وادار به جبران نتیجه کردیم تا با درگیرشدن در شرایط دشوار، پایداری و ثبات را با آنها تمرین کرده باشیم. به قول معروف، به مرگ می‌گرفتم تا به تب راضی شوند، در حقیقت با این کارهای ذهنی و عملی، خودباوری را به تیم خود تزریق کردیم تا در رقابت‌های جهانی به آن موفقیت برسند. در این هنگام، رئیس‌جمهور میکروفن را در اختیار گرفت و به علی‌آبادی (رئیس وقت سازمان ورزش)‌ اعلام کرد درخواست یک نشان ورزشی را برای من اعلام کند و سپس بارها تکرار کرد: «همان طور که کارخانه گفت: می‌توانیم.»

مهم‌تر از همه اصرار و پافشاری داورزنی برای این رخداد است که من فکر می‌کنم با این پافشاری رئیس فدراسیون، هر اتفاقی شدنی است. به هر حال ما هیچ چیز از کشورهایی مثل چین و ژاپن که سال‌های طولانی در لیگ جهانی حاضرند کم نداریم.

اگر به دنبال رسیدن به پایداری و ثبات حرفه‌ای و دورشدن از نوسان‌های سال‌های اخیر در نتیجه‌گیری هستیم باید به FIUB (فدراسیون‌ جهانی والیبال)‌ و AV.C (کنفدراسیون والیبال آسیا)‌ بقبولانیم که ما شایسته حضور در لیگ جهانی هستیم. الان خوشبختانه تیم‌های ملی نوجوانان، جوانان و حتی بزرگسالان ما دارای اعتبار جهانی هستند و روابط بین‌‌الملل فدراسیون ما قابل قیاس با 10 سال پیش خود نیست و به مراتب بهتر کار می‌کند تا ما به حضور در لیگ جهانی امیدوارتر باشیم. اعتبار والیبال ما به حدی رسیده است که اکنون حتی برزیلی‌ها و روس‌ها ما را دعوت می‌کنند و حاضر می‌شوند تمام هزینه‌های تیم‌های پایه‌ ما به کشورشان را بپردازند. چنین واقعیت‌هایی بازیکنان‌مان را به مرز خودباوری می‌رساند.

با این حال، موانع زیادی هم پیش‌رویمان قرار دارند که می‌توانیم با پشتکار و راهبرد صحیح آنها را از سر راه برداریم.

مجید عباسقلی / گروه ورزش