همه به دنبال نفت لیبی

کشور‌های جبهه رد عرب مثل سوریه، الجزایر، لیبی و عراق در زمان جنگ اعراب با اسرائیل، کشور‌هایی بودند که تجهیزات خود را از روسیه دریافت می‌کردند و پیمان‌هایی نظامی نیز داشتند و هنوز هم وابستگی‌هایی به روسیه دارند. چون روسیه نیز ارتباط نزدیکی با چین دارد، چین هم در این کشور‌ها سرمایه‌گذاری وسیعی کرده است. بنابراین تصور می‌کنم اخیرا ملاقات‌های پنهانی زیادی بین مقامات روسیه و قذافی صورت گرفته است و آنان به قذافی فهمانده‌اند که محکم سر جایش بنشیند، چون غربی‌ها خیلی در بحران‌های بین‌المللی روسیه و چین را به بازی نمی‌گیرند. روسیه اخیرا روابط نزدیکی را با مقامات لیبی برقرار کرده و قطعا نیز راه‌حل سیاسی‌اش به سود روسیه خواهد بود و سهم بیشتری نیز در بازسازی لیبی به دست می‌آورد. در این بین اگر قذافی سقوط کند به نفع غرب خواهد بود و اگر باقی بماند به نفع روسیه و چین، ولی با مانورهای اخیر آمریکایی‌ها و مذاکرات غیر‌آشکار آنها با لیبیایی‌ها به نظر می‌رسد تمایل به ماندن قذافی بیشتر شده باشد و منافعی که آنان می‌توانند از نفت لیبی به دست آورند صرف بازسازی لیبی خواهد شد.

به نظر می‌رسد که اتحادیه آفریقا و کشورهای این قاره خیلی علاقه‌مند به حذف قذافی نیستند، چرا که قذافی همیشه در شعار‌های خود قبل از این‌که به مسلمان و عرب بودن خود توجه کند به آفریقایی بودن توجه می‌کرد. لذا آفریقایی‌ها برای این‌که خودی در این بحران نشان دهند در مقابله با اتحادیه عرب (که بی‌میل به سقوط قذافی نبود) برای ماندن قذافی مقاومت سختی می‌کنند، هر چند این ماندن ممکن است به پسر وی ختم شود یا این‌که رفتارهای سیاسی وی تغییر کند.

در واقع اعضای ناتو نه‌تنها در مورد لیبی، بلکه در بسیاری از موارد نتوانسته‌اند سیاستی واحد را در پیش بگیرند من فکر می‌کنم یکی از دلایل اصلی این امر مدیریت ضعیف ناتو است و مشکلاتی در درون ناتو وجود دارد از جمله سهمی که آمریکا از ناتو می‌خواهد و اروپایی‌ها هم این اجازه را نمی‌دهند. گذشته از این به هر حال با توجه به این‌که زیرساخت‌های اقتصادی لیبی توسط ناتو تخریب شده است، اگر حتی روزی قذافی هم سر کار بماند، همین اروپایی‌ها هستند که با توجه به فشار بیکاری داخلی می‌توانند اشتغال را در کشورهای خود به وجود آورند.

فرانسوی‌ها تا اندازه‌ای با آمریکایی‌ها اختلاف دارند چون سارکوزی دارای تفکراتی نومحافظه‌کارانه است و مقداری با اوباما اختلاف دارد. در این حال از طرف جمهوری‌خواهان نیز فشارهایی بر اوباما وارد می‌شود. در این بین سارکوزی در رقابتی که با آمریکایی‌ها دارد و چون سال آخر ریاست جمهوری‌اش نیز است، تلاش می‌کند تا بازیگر نقش اول لیبی باشد، اما این بازیگری قوی نبود و در لیبی موفق نشد. اکنون بیشترین امتیاز را ترکیه
به دست آورده است.

من معتقدم که قذافی اکنون چند گزینه دارد. از یک سو احتمال ماندن شخص سرهنگ قذافی ضعیف است و اروپایی‌ها روی دو گزینه دیگر یکی سیف‌الاسلام پسر وی و دیگری، یکی از اعضای خانواده وی کار می‌کنند تا ترکیب حکومتی را کاملا بهم نزند (چون ساختار امنیتی در لیبی کاملا قبیله‌ای است) . اما به نظر نمی‌رسد سهم قدرت کاملا در اختیار خانواده وی باقی بماند، زیرا شورای انتقالی لیبی می‌خواهد شکلی از دمکراسی خاورمیانه‌ای را در لیبی به کار گیرد تا در حکومت آینده شورای انتقالی سهمی از قدرت را در اختیار داشته باشد‌.