سینمای عارفانه در انتهای جاده ابریشم

LIFE ON A STRING

فیلمنامه‌نویس: وانگ پیگونگ و کایگه

بازیگران: گونگ لی، پانگ فنگ‌ئی، سون پوئو، لو شیائوهه، وانگ ژی‌یونگ‌فئی، لی شوئه‌جیان و کایگه

هفتمین فیلم چن کایگه با این که اثری متعلق به فرهنگ و آداب و رسوم خاور دور و همچنین پیشینه تاریخی آن دیار است، با این همه کمتر مورد توجه منتقدان قرار گرفته است. داستان این فیلم درباره امپراتور مقتدر و قسی‌القلبی به نام یینگ ژنگ است که در سده سوم پیش از میلاد در چین می‌ز یست. او تصمیم می‌گیرد به هر قیمتی سرزمین چین یکپارچه‌ای تشکیل دهد و قلمروی افسانه‌ای برای خود بسازد. در این راستا سرزمین یان، تنها منطقه‌ای است که مخالف این اتحاد هر چند بی‌منطق است. بانویی نجیب‌زاده از اطرافیان یینگ ژنگ که عشق حقیقی نیز به او دارد و واقعا دلباخته‌اش است، توطئه‌ای عجیب طراحی می‌کند که در آن سوءقصدی علیه امپراتور صورت گیرد و عوامل آن مردمان سرزمین یان اعلام شود.

همین دسیسه بهترین بهانه را به یینگ‌ ژنگ می‌دهد تا به آنجا حمله کند. در این گیرودار یینگ ژنگ به رازی دردناک درباره هویت و تولد و اصل و نسبش پی می‌برد. برملا شدن این راز چنان ژنگ را دیوانه می‌کند که به هرکس که مشکوک می‌شود که مبادا سر سوزنی در این باره بداند، فورا او را به قتل می‌رساند. کار بالا می‌گیرد و امپراتور بیش از پیش تشنه خون می‌شود. در آستانه حمله‌ او به سرزمین یان، بانو ژائو جنگجویی از آن سرزمین را استخدام می‌کند تا امپراتور را بکشد. مردی که اگرچه دلباخته‌اش بوده، اما اکنون دیگر به سلطانی بیرحم بدل شده است...

یکی از دلایل مهجور ماندن امپراتور و آدمکش در اکران بیرون از مرزهای کارگردانش، همان روال گاه و بیگاه شعارزدگی و اغراق در فیلم‌های چن کایگه است. او گاهی مانند ژانگ ییمو سعی در تلطیف قصه‌‌هایش با انگاره‌های فلسفی و عاطفی و حتی عرفانی دارد و گاهی می‌خواهد مانند استاد مسلم سینما اکیرا کوروساوای فقید با تزریق التهاب و یاس فلسفی به سوالی در قصه‌اش پاسخ دهد و چن کایگه در هر دوی این تقلیدها یک بازنده تمام عیار جلوه‌گری کرده است. بویژه اگر خواسته اثری تاریخی را مانند همین امپراتور و آدمکش جلوی دوربین ببرد.

اما جدا از ماهیت فیلم، فرم ساخت و ساز و راهبری کایگه در ساخت پرخرج‌ترین فیلمش واقعا ستودنی است. مدیریت تعداد قابل توجه صحنه‌های زد وخورد و همچنین هدایت 12 هزار سیاهی لشکر و بیش از 60 هنرپیشه که دارای دیالوگ بودند دلیلی بر این موفقیت است. امپراتور و آدمکش اگرچه قرار نیست به تماشاگر ناآشنا با سرزمین چین درس تاریخ بدهد، اما به سبب نوع داستان و طراحی بی‌نقص لباس، طراحی صحنه، طراحی جنگ‌ها و همچنین پوشش مردمان هر ناحیه از چین اثری بشدت تاثیرگذار، چشمنواز و خاطره‌انگیز است. البته این مهم وقتی به دست می‌آید که صحنه‌های خونین را از ذهنتان پاک کنید و یک نکته دیگر این‌که خود چن کایگه در نقش لی بویی در این فیلم حضور درخشانی دارد.

قول

فیلمنامه‌نویس: چن کایگه

بازیگران: دونگ گان جانگ، هیرویوکی سانادا، سسیلیا‌‌ چونگ، نیکلاس تسه، یه لیو، هونگ چن، کیان چنگ وشیائو وی یو‌

یازدهمین فیلم چن کایگه‌، یکی از مهم‌ترین شکست‌های او در کارنامه حرفه‌ایش به شمار می‌رود. فیلمی که نام دوسر باخت به او دادند؛ چرا که هم در گیشه شکست خورد و تماشاگران و دوستداران کایگه تحویلش نگرفتند و هم عمده منتقدان حتی نویسندگان و منتقدان اروپایی نیز از فیلم او دل‌خوشی نداشتند. یکی از مهم‌ترین دلایل شکست قول، دور شدن از مضامینی بود که خود کایگه به عنوان مشهورترین سینماگر متعلق به نسل پنجم سینمای چین به نوعی پایه‌گذارش بود: استفاده از فرهنگ و ادبیات و تاریخ کلاسیک و غنی چین برای خلق اثری عاطفی، شاعرانه با مضامین فلسفی با پرهیز از شعار زدگی و اغراق و تقلید. با این همه کایگه در قول به تمام معنا به کارگردانی عادی بدل شد که مشغول قصه‌گویی است. آن هم قصه‌ای که از فرط تکرار نخ‌نما شده است.

باریدن برف در بهار، بازگشت زمان به عقب و ورود دوباره مرده به زندگی، کدام یک از این سه مورد قابل انجام است؟ اگر این سه ناممکن تنها راه شکستن یک نفرین باشد، آیا اراده‌ای مصمم به همراه عشق و امیدی فزاینده خواهند توانست یکی، حداقل یکی از این ناممکن‌ها را عملی سازد؟ قصه فیلم قول یازدهمین ساخته چن کایگه در باره همین ناممکن‌هاست.

دختری فقیر و بی پناه به نام ینگ چنگ با الهه‌ای به نام مانشن ملاقات می‌کند. الهه به او پیشنهاد می‌کند که می‌تواند او را از فقر و نکبت و نداری برای همیشه خارج سازد و اورا به زیباترین و ثروتمندترین دختر بدل سازد به شرطی که نفرینی نیز همراهش باشد: هر بار که‌ ینگ چنگ عاشق و دلباخته مردی شود، عشقش از دست برود. به دیگر سخن، دختر زیبا هرگز طعم واقعی عشق را نچشد. و این نفرین در حالی باطل شود که آن سه کار ناممکن انجام گیرد: در بهار برف ببارد، زمان به عقب برگردد و مرده به دنیای زندگان بیاید...

قول بیش از هر فیلم دیگر کایگه فانتزی از کار درآمده است. در واقع او باز هم از ادبیات کلاسیک چینی استفاده برده ولی اغراق و تقلیدی که در ساخت قول نشان داده واقعا روندی ویرانگر برای این اثر به ارمغان آورده است. این درحالی است که در قول نه از کثرت کاراکتر‌ها خبری هست و نه تعدد لوکیشن وجود دارد. داستان نیز اگرچه پرکشش و مشابه بسیاری از افسانه‌های مشابه در فرهنگ‌های دیگر است، اما ریتم کندی که کایگه به روند شکل‌گیری فیلم و به تبع آن قصه داده باعث می‌شود تماشاگر مدام تمرکز از دست بدهد و نتواند فیلم را دنبال کند.