مصائب ‌یک طنز تلویزیونی

 اما هیچ‌کس نمی‌گوید چگونه؟ چطور چنین چیزی ممکن است که یک اثر تصویری مجموع همه آن چیزهایی که در بالا آوردم را یکجا و دربست و بی‌کم و کاست داشته باشد و اصلا کوچک‌ترین ایرادی هم نداشته باشد؟

به هر حال باید بپذیریم ما در حوزه «طنز تصویری» با همه آثار خوبی که قبلا داشته‌ایم و مردم هم به ‌آنها عنایت داشته‌اند، همواره «آزمون» و «خطا» داشته‌ایم و هنوز هم به سیاق ایام گذشته مشغول آزمون و خطا هستیم.

حتی همان سرآمدان طنز که از تلویزیون به سینما و شبکه نمایش خانگی اسباب‌کشی کرده‌اند، در زمانی که در شبکه‌های تلویزیون مشغول «ذوق‌آزمایی» بودند، با انواع و اقسام نقدهای مختلف روبه‌رو بودند؛ اما اثرشان از تلویزیون پخش شد و حالا بسیاری از آن آثار دست‌کم جزو کارهای به‌یادماندنی حوزه طنز به شمار می‌آید و هیچ‌کس هم یادش نمی‌آید که چه ایراداتی به شب‌های برره، پاورچین، ترش و شیرین، باغ مظفر، متهم گریخت، رانت‌خوار کوچک و... گرفتند.

غرض از نگارش این مطلب ابدا این نیست که بگویم که طنزی مثل «ساختمان پزشکان» که این شب‌ها از شبکه 3 پخش می‌شود، بی‌ایراد است. حرفم این است که بسیاری از نقدهایی که به این اثر می‌شود می‌توانست با شناخت بهتر از جایگاه رسانه باشد.

بسیاری از شوخی‌هایی که در ساختمان پزشکان ‌می‌آید، در حد و اندازه یک شوخی صرف است؛ درواقع یک قرارداد نانوشته بین مخاطب و سازندگان وجود دارد که در آن همه چیز به اندازه شوخی و طنز محدود می‌شود و نه بیشتر.

اما عجیب است که همیشه نیمه خالی لیوان دیده می‌شود و کمتر کسی به موارد مثبتی که در این سریال طنز، ‌به ظریف‌ترین شکل ممکن تبلیغ می‌شود، اشاره می‌کند. در سریال ساختمان پزشکان، به گونه‌های مختلف مواردی چون اهمیت مشاوره‌های روان‌شناسی، نقد روابط عاری از اعتماد بین همسران، نقد رواج بی‌رویه عمل‌های جراحی و لاغری، تاکید بر وفاداری به زن و حفظ کیان خانواده، اهمیت انتقاد و انتقادپذیری، نقد روابط اجتماعی نامناسب، نمایش عواقب سوءرفتارهای تبعیض‌آمیز والدین با فرزندان، هنرمندانه و خلاقانه به نمایش گذاشته می‌شود.

خوب می‌شد اگر به موضوع از زاویه کاملا متفاوتی نگاه می‌کردیم و توجه می‌کردیم که این اثر تا چه اندازه بر اهمیت موضوع روان‌شناسی در جامعه امروز ما تاکید می‌کند و بدون این‌که جار و جنجال راه بیندازد، به نقش اساسی و ویژه روان‌شناسی در خانه و جامعه اشاره می‌کند و جای کمرنگ و مفقود آن را در روابط بین آدم‌های امروز به ما نشان می‌دهد.

مهدی غلامحیدری
گروه رادیو و تلویزیون