استراتژی تازه فعالان سیاسی برای وحدت

البته در این دوره، شرایط انتخابات با دوره گذشته بسیار متفاوت است؛ از سال 86 که انتخابات مجلس هشتم برگزار شد تا الان اتفاقات زیادی روی داده و طیف‌بندی‌های سیاسی با تغییراتی روبه‌رو شده است. از یک سو جمعی از اصلاح‌طلبان مجوز حضور در عرصه سیاست را نخواهند داشت؛ به این ترتیب نمی‌توان انتظار داشت در انتخابات مجلس نهم، اصلاح‌طلبان به عنوان رقیب جدی اصولگرایان حضور داشته باشند. از سوی دیگر در ماه‌های اخیر، اصولگرایان و برخی مقامات و مسوولان کشور از جریانی موسوم به جریان انحرافی صحبت ‌می‌کنند که خاستگاه آن از داخل جریان اصولگرایی است و با رانت و یارگیری در حال آماده شدن برای انتخابات آینده مجلس شورای اسلامی است. به گفته برخی فعالان سیاسی، این جریان که به منابع ثروت دسترسی دارد، عزم خود را برای کسب 150 کرسی مجلس آینده جزم کرده است و این موضوع می‌تواند انگیزه اصولگرایان را برای ایجاد وحدت، زیادتر کند و عاملی باشد برای ایجاد شور و نشاط بیشتر در انتخابات آینده.

با نگاهی به حرکت اصولگرایان برای ایجاد وحدت که با تشکیل کمیته‌ای سه‌نفره آغاز شد، مشاهده می‌کنیم که جریان معروف به انحراف‌یافتگان از اصول از همین الان تاثیرات خود را در حرکت اصولگرایان گذاشته و این حرکت پس از اتفاقات اخیر در کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.

اما این حرکت که در روزهای اخیر با تغییرات گسترده‌ای روبه‌رو شده است، چگونه آغاز شد؟

اواخر تابستان سال گذشته، حبیب‌الله عسکراولادی، دبیر کل جبهه پیروان خط امام و رهبری پس از تهدید تلویحی رئیس‌جمهور نسبت به قطع ارتباط با اصولگرایان، برگزاری جلسه‌ای میان اعضای این جریان با احمدی‌نژاد را پیگیری کرد. عسکراولادی گفته بود: اگر رابطه ما با دولت احمدی‌نژاد در زمینه برگزاری جلسات خصوصی قطع شود، ما نیز به عنوان اولین کسانی خواهیم بود که در رسانه انتقادات خود را بیان می‌کنیم اما تا زمانی که جلسات خصوصی برگزار باشد، این انتقادات در جلسات خصوصی مطرح می‌شود.

مدتی بعد، رئیس دولت که اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها را در دستور کار داشت، با دعوت از 30 نفر از اصولگرایان، پیگیری‌های عسکراولادی را پاسخ داد و به این ترتیب جلسه‌ای میان احمدی‌نژاد و اصولگرایان در پنجشنبه مورخ 9 آبان ماه سال قبل برگزار شد. ترکیب افرادی که به این جلسه آمده بودند تا حدودی از ساز و کار اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم، الهام گرفته بود و بیشتر شرکت‌کنندگان، افرادی بودند که در انتخابات سال 86 در قالب جبهه متحد اصولگرایان فعالیت می‌کردند.

این جبهه با وجود انتقادهایی که به خاطر خارج ماندن برخی گروه‌های اصولگرا به آن وارد بود، اما مجموعا تجربه موفقی بود و برگزاری نشست میان اعضای این جبهه با رئیس‌جمهور می‌توانست نوید‌دهنده تکرار این موفقیت در انتخابات آینده باشد.

تشکیل کمیته سه نفره برای پیگیری برگزاری جلسات

با توجه به این‌که زمان تعیین شده از سوی احمدی‌نژاد برای نشست با اصولگرایان، همزمان با سفر رهبر معظم انقلاب به شهر قم بود، تعدادی از دعوت‌شدگان که شاخص‌ترین آنها علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم قم بود، در این نشست حضور نداشتند.

از برخی چهره‌های مطرح اصولگرا از جمله چمران،‌ توکلی، رضایی و قالیباف نیز اساسا برای این نشست دعوت نشده بود. مجموعه این عوامل و ضرورت پیگیری جلسات وحدت اصولگرایان، شکل‌گیری کمیته سه‌نفره‌ای شامل حبیب‌الله عسکراولادی، علی‌اکبر ولایتی و غلامعلی حداد عادل را رقم زد و این سه نفر مامور شدند حرکتی را که آغاز شده بود تا رسیدن به نتیجه مطلوب، ادامه دهند.

همزمان با حرکت اصولگرایان در قالب کمیته‌ سه نفره، 2 تشکل روحانی اصولگرا یعنی جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم پس از سلسله جلساتی که برای تعیین شاخص‌های اصولگرایی برگزار کردند، با صدور بیانیه‌ای در دی‌ماه سال قبل، منشور اصولگرایی را در 12 بند ترسیم کردند. اما این منشور که حاوی بایدهای اصولگرایی بود، زمانی می‌توانست مثمر ثمر باشد که اصولگرایان وارد مصادیق شوند و این موضوع مستلزم آن بود که اصولگرایان با ادامه حرکتی چون کمیته سه‌نفره، ساز و کار بررسی مصادیق را فراهم کنند.

بر همین اساس اعلام شد اعضای کمیته 3 نفره، فهرستی 13 نفره تهیه کرده‌اند و قرار است طبق موافقت‌های انجام شده، این فهرست به رئیس‌جمهور ارائه شود و او از میان آنها 9 نفر را انتخاب کند تا اصولگرایان وارد مراحل جدی‌تر فعالیت خود برای وحدت حداکثری در انتخابات آینده شوند. چهره‌های حاضر در این فهرست عبارت بود از عسکر اولادی، حدادعادل، ولایتی، ثمره‌هاشمی، صدر، ابوترابی، فدایی، توکلی، کوهکن، چمران، محصولی، باهنر و آشتیانی نماینده مردم قم.

به گفته برخی فعالان اصولگرا، کمیته سه‌نفره و بقیه اصولگرایان در ابتدای فعالیت این کمیته، میثاقی با رئیس‌جمهور بسته بودند مبنی بر این‌که احمدی‌نژاد با میل خود اسامی و تعداد این فهرست 13 نفره را کم و زیاد کند.

این موضوع که در آغاز حرکت اصولگرایان، رسانه‌ای نشده بود، حکایت از این داشت که اصولگرایان برای جلب موافقت احمدی‌نژاد و حامیان او در روند وحدت، حاضر به دادن چنین حقی ـ که به نوعی حق وتو بود ـ شده بودند که البته بر اساس اخباری که در حال حاضر منتشر می‌شود، پس از اتفاقاتی که در ابتدای سال جاری افتاد، این حق از رئیس‌جمهور پس گرفته شده است.

در آخرین روزهای فروردین ماه اعلام شد که وزیر اطلاعات از مسوولیت خود استعفا کرده و رئیس‌جمهور هم با آن موافقت کرده است، اما رهبر معظم انقلاب تاکید داشتند وزیر اطلاعات باید در مسوولیت خود بماند و همین موضوع، زمینه اختلاف‌نظری چند روزه را فراهم کرد. احمدی‌نژاد همچنان بر کناره‌گیری وزیر اطلاعات تاکید داشت و با اصرار بر این موضوع‌ چند روز از حضور در محل کارش خودداری کرد. این اتفاقات واکنش شدید اصولگرایان را در پی داشت و پس از همین موضوع بود که اخباری که پیش از این در مورد جریان خاص نزدیک به دولت مطرح بود، بیشتر جنبه رسانه‌ای به خود گرفت.

در پی همین ماجراها فهرست 13 نفره اصولگرایان و ارائه آن به رئیس‌جمهور به محاق رفت و محمدرضا باهنر دبیرکل جامعه اسلامی مهندسین از تلاش اصولگرایان برای دستیابی به وحدت حداکثری بدون حضور جریان انحرافی خبر داد. سالک، سخنگوی جامعه روحانیت مبارز هم با اشاره به بررسی این مسائل در جلسه این تشکل سیاسی اعلام کرد 2 نفر از اعضای جامعه روحانیت مبارز و 2 نفر از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به کمیته سه نفره اضافه می‌شوند. غلامرضا مصباحی‌مقدم، عضو جامعه روحانیت مبارز در تشریح جزئیات فعل و انفعالاتی که به تشکیل کمیته 7 نفره انجامید، می‌گوید کمیته سه نفره قرار بود حلقه وصلی بین اصولگرایان باشد، اما در این میان، حرکت دیگری پدید آمد و جریان حاشیه دولت بدون ارتباط با این افراد، حرکت مستقلی را در شهرستان‌ها برای تسخیر مجلس آغاز کرد که بعدا مشخص شد 150 نفر را برای انتخابات مجلس آماده کرده‌اند.به گفته مصباحی‌مقدم این حرکت، کمیته سه نفره را به این نتیجه رساند که معرفی آنان یک نوع طرح بدلی است و حتی اقدامات آنها از سوی رئیس‌جمهور پیگیری نمی‌شود.

مصباحی‌مقدم می‌افزاید: وقتی موضوع وزیر اطلاعات رخ داد، این کمیته سه نفره دیگر هیچ اقدامی انجام نداد و از جامعتین سوال کرد آیا تاییدی که از ناحیه جامعتین برای حرکت آنها بوده پابرجا‌ست یا خیر؟و جامعتین هم برای این‌که گفتمان را تغییر دهد، از کمیته سه نفره پیشنهاد خواست و به آنان چند نفر دیگر را هم ضمیمه کرد که نتیجه آن، شکل‌گیری کمیته 7 نفره شد.

در همین حال اخباری هم از احتمال افزایش اعضای این کمیته به 15 نفر حکایت دارد. بر این اساس علاوه بر سه عضو ابتدایی این کمیته و 4 نفری که از سوی جامعتین حضور خواهند داشت، 8 نفر هم از سه مجموعه «پیروان خط امام و رهبری»، «تحول‌خواهان» و «رایحه خوش خدمت» به این هیات اضافه خواهد شد.

این اتفاقات باعث شده است‌ اصولگرایانی که از ابتدا با ساز و کار کمیته سه نفره موافق نبودند و آن را در رسیدن به وحدت ناکارآمد می‌دانستند، نسبت به چشم‌انداز وحدت در این جریان امیدوار شوند. پرویز سروری، عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس از جمله این افراد است. او معتقد است با توجه به حذف جریان انحرافی، عوامل ضد وحدت در میان اصولگرایان به حداقل رسیده است و اعضای این جریان می‌توانند امیدوار باشند که به وحدت برسند.

البته اصولگرایان هنوز موانعی را در سر راه دارند که باید برای آن چاره‌اندیشی کنند. از جمله آنها می‌توان به ضرورت تفکیک میان احمدی‌نژاد و حامیان او با افرادی که از آنها به عنوان جریان انحرافی یاد می‌شود، اشاره کرد. با توجه به این‌که رئیس‌جمهور در قبال اتهامات وارده به این جریان، موضع سکوت اتخاذ کرده است، چنین تفکیکی کار مشکلی است و اصولگرایان که نمی‌خواهند شانس وحدت حداکثری را از دست بدهند، باید با اندیشیدن راهکاری، ضمن کنار گذاشتن اعضای جریان خاص نزدیک به دولت، زمینه را برای جلوگیری از قطع ارتباط احمدی‌نژاد فراهم کنند. از سوی دیگر با توجه به تجربه انتخابات مجلس هشتم و خارج ماندن طیف‌هایی چون حامیان محسن رضایی از فهرست نهایی اصولگرایان، این جریان باید چتر وحدت خود را برای دربرگیری هر چه بیشتر اصولگرایان باز کند. البته در انتخابات پیش رو می‌توان انتظار داشت که چنین طیف‌هایی نیز با توجه به عدم موفقیت در حضور انفرادی در مجلس هشتم، انعطاف بیشتری از خود نشان دهند تا در فهرست نهایی اصولگرایان جای گیرند.

به هر حال چنانچه کمال سجادی، سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری چندی پیش اعلام داشت از همه این طیف‌ها برای مشورت و رایزنی دعوت به عمل خواهد آمد، از این رو به نظر می‌رسد دایره و چتر اصولگرایی در انتخابات پیش‌رو گروه‌های بیشتری را در بر بگیرد؛ به طوری که با خروج جمعی از افراد نزدیک به جریان خاص اطراف دولت، گستردگی چتر اصولگرایی نه تنها کمتر نشود بلکه افزایش هم بیابد.

نشست‌های کمیته اصولگرایان و کم و کیف جلساتی که گفته می‌شود تعداد اعضای آن به 15 نفر هم خواهد رسید، در این جهت مسیر پیش‌روی اصولگرایان را روشن‌تر خواهد ساخت. هرچند این مسیر با نزدیک شدن به میانه سال تا حدی مشخص شده و اصولگرایان در راه و طریقی با مختصات تازه گام نهاده‌اند و الزامات صحنه سیاسی آنها را به آماده شدن برای وحدت حداکثری البته به قدر مقدور و متصور میان نیروهای اصولگرا سوق داده است.

حال باید دید در بحث مصداق‌یابی و تشکیل ائتلاف‌های درون‌جناحی، صورت‌بندی نهایی به چه شکلی درخواهد آمد؟