بهره‌وری اقتصادی با استفاده از‌ هواشناسی

 به اعتقاد آنها امروزه می‌توان با اطلاع از پدیده‌های جوی و اطلاعات دقیق هواشناسی شهرهای صنعتی ایجاد کرد یا با استفاده از این اطلاعات می‌توان از وقوع بسیاری از حوادث یا پیشگیری کرد یا از تلفات و خسارات این حوادث کاست.

بهرام صناعی، معاون وزیر راه و مدیرعامل سازمان هواشناسی در گفت‌وگو با «جام‌جم» به بررسی جوانب مختلف هواشناسی و استفاده از اطلاعات هواشناسی در علم اقتصاد پرداخته است و این که هواشناسی ارزش افزوده بالایی در اقتصاد امروز دارد. متن کامل این گفت‌وگو در پی می‌آید.

سازمان هواشناسی برای دستیابی به رتبه‌های بین‌المللی و ارتقای کیفی فعالیت‌ها چه اقداماتی انجام داده است؟

ابتدا لازم است اشاره‌ای به فعالیت‌های سازمان هواشناسی داشته باشم. در حال حاضر سازمان هواشناسی متشکل از 31 اداره کل هواشناسی در استان‌هاست که در کنار آن مراکز تحقیقات کاربردی هم دارد.

ما 3 پژوهشکده داریم؛ پژوهشکده هواشناسی در تهران، پژوهشکده اقلیم‌شناسی در مشهد و پژوهشکده آب و آب‌شناسی در ایلام در کنار آن مراکز ملی مثل مرکز ملی خشکسالی وجود دارد که طبق مصوبه دولت در تهران کار ملی انجام می‌دهد. مرکز علوم جوی و اقیانوسی و دبیرخانه شورای عالی اقیانوس‌شناسی نیز در تهران فعال هستند. مجموعه اجزای ایستگاهی ما در کل کشور بیشتر از 4200 نقطه است و پوشش نسبتا مناسبی از نظر رادارهای هواشناسی در کشور وجود دارد.

در بعضی نقاط به دلیل شرایط خاصی که حاکم است مثل دریاها، به دلیل هزینه‌بربودن آن از رشد مناسبی برخوردار نیست. به خاطر شرایط خاصی که در آن نقاط وجود دارد نتوانستیم پوشش مناسب را ایجاد کنیم. در مناطق خشکی هم شبکه ایستگاه‌های موجود در حد قابل قبول است، اما ایده‌آل نیست. ما باید بتوانیم کل کشور را تحت پوشش شبکه هواشناسی قرار دهیم به‌ویژه در نقاطی که شرایط خاص حاکم است. مانند دریاها و مناطق کویری و خالی از سکنه است بیشتر کار کنیم، کشور نیاز به اطلاعات دقیق دارد تا بتوان مسوولان کشور را در مدیریت این مناطق کمک کرد. در مراکز تحقیقات کشاورزی، کارشناسان ما در کنار کارشناسان وزارت کشاورزی حضور دارند و گونه‌های گیاهی مناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه را بررسی می‌کنند تا گونه‌هایی برای کشت انتخاب شوند که بیشترین بازدهی را در بخش کشاورزی داشته باشند.

اینها در شرح وظایف شما هست؟

بله. در دنیا نیز این‌گونه است. تفاوت کشاورزی ما با دنیا این است که می‌بینید در کشورهای دیگر با مطالعات و بررسی‌هایی که انجام می‌دهند، مثلا یک دانه گندم می‌کارند، 90 دانه برداشت می‌کنند؛ اما ما در بعضی جاها که با اطلاعات کار می‌کنیم، شاید بتوانیم در نیمی از آن به نتیجه برسیم. در نقاطی هم شاید به آن 90 تا می‌رسیم؛ اما در بعضی نقاط یک دانه‌ای که می‌کاریم، 5 دانه می‌شود!

اگر ما گونه‌هایی انتخاب کنیم که مناسب شرایط اقلیمی هر منطقه باشد و بیشترین بازده محصول را داشته باشد، می‌توانیم بیشترین بهره‌وری را در بخش کشاورزی داشته باشیم.

شما در واقع به نوعی بازوی تحقیقاتی وزارت کشاورزی هم هستید؟

بله. در کنار وزارت کشاورزی در بخش حمل و نقل نیز جایگاهی داریم. بعد از پیروزی انقلاب سازمان هواشناسی از وزارت دفاع جدا شد و به وزارت راه آمد. در ابتدای تاسیس هواشناسی در ایران، بیشترین آمار مربوط به استان بوشهر است؛ زیرا اولین کشتی انگلیسی‌ها که در بوشهر پهلو گرفت، یک ایستگاه هواشناسی نیز آنجا ایجاد کردند. ما بلندمدت‌ترین آمار هواشناسی را در استان بوشهر داریم.

بعد از آن، فرانسوی‌ها در سال 1298 در تهران، هواشناسی را پایه‌گذاری کردند. آنها مدرسه برزگران را در ایستگاه هواشناسی ایجاد کردند. بعد از جنگ جهانی دوم نیاز بود متفقین برای پرواز هواپیماهایشان در فرودگاه‌ها حضور داشته باشند، بنابراین ایستگاه هواشناسی آن موقع تهران در فرودگاه مهرآباد را بعد از قلعه‌مرغی ایجاد کردند. بنابراین امروز در تمامی فرودگاه‌های کشور، ایستگاه هواشناسی داریم. نشست و برخاست و انتخاب مسیرهای مناسب پروازی با استفاده از اطلاعات هواشناسی انجام می‌گیرد.

وظیفه شما برای انجام یک پرواز چیست؟

اطلاعات مبدا و مقصد پرواز و طول مسیر پرواز و این‌که هواپیما از کدام مسیر برود تا با کمترین تنش‌ها مواجه شود، از وظایف ماست. بعضی ابرها در جو، اغتشاش یا تربولانس ایجاد می‌کنند. تربولانس باعث تکان‌های شدیدی می‌شود که ممکن است مخاطراتی برای مسافران هواپیما ایجاد کند. بنابراین مسیر مناسب پرواز با استفاده از اطلاعات کارشناسان هواشناسی انجام می‌گیرد.

ما امروزه در تمام فرودگاه‌های کشور حضور داریم و لازمه پرواز ایمن، استفاده از اطلاعات هواشناسی است.

شما می‌توانید در طول پرواز، هواپیما را از ادامه مسیر بازدارید؟

خیر. ما اطلاعات مسیر را در اختیار مسوولان پرواز قرار می‌دهیم، آنها انتخاب می‌کنند. ممکن است به دلیل شرایطی که وجود دارد، پرواز را لغو یا مسیر دیگری را پیشنهاد کنند. برج مراقبت این کارها را انجام می‌دهد. کارشناسان ما در فرودگاه‌ها دفتر بریفینگ دارند.

قبل از انجام پرواز خلبان با اطلاعات هواشناسی توجیه می‌شود و با هماهنگی برج مراقبت مسیر مناسب را انتخاب می‌کند بنابراین در بخش حمل و نقل هوایی ما در کنار سازمان هواپیمایی کشوری و شرکت فرودگاه‌ها حضور داریم در بخش نظامی هم همین طور. انتخاب هوانوردی نظامی هم متکی به آمار و اطلاعات ماست.

در کنار این در بنادر و حمل و نقل دریایی هم چنین اطلاعاتی وجود دارد. با استفاده از شرایط جوی، مسیر تردد کشتی‌ها را تهیه و در اختیارشان قرار می‌دهیم آنها مسیر و زمان مناسب تردد را انتخاب می‌کنند.

در بخش حمل و نقل جاده‌ای چه اقداماتی صورت گرفته است؟

در این زمینه در کشور کمبودهایی وجود دارد ما در حمل و نقل جاده‌ای تا به حال حضور نداشتیم یعنی مردم ما که می‌خواستند در فصل سرد زمستان در جاده کوهستانی تردد کنند با پدیده‌هایی مثل برف، یخبندان، بهمن و... مواجه می‌شدند. بکرات شاهد بودیم که کمک‌رسانی به اینها کار سختی بود و مردم را هم دچار مشکل می‌کرد. نقص این بخش عدم حضور ما در هواشناسی جاده‌ای بود که سال گذشته با تفاهم سازمان حمل و نقل و راهداری 58 گردنه مخاطره‌آمیز کشور را شناسایی کردیم و توافق شد که این گردنه‌ها را به ایستگاه‌های هواشناسی جاده‌ای تجهیز کنیم. پیمانکار آن انتخاب شده و هم‌اکنون در دست اجراست.

قرار است با اجرای این پروژه چه اتفاقی در جاده‌ها بیفتد؟

اطلاعات ایستگاه‌هایی که در جاده‌ها نصب می‌کنیم بصورت آنلاین در اختیار ما و سازمان حمل و نقل راهداری قرار می‌گیرد. قبل از تردد از وضعیت جاده کسب اطلاع می‌شود. مسیرهایی که می‌توانند باز باشند اعلام می‌شوند. این ایستگاه‌ها بیشتر در مناطق سردسیر و کوهستانی کشور واقع می‌شود. اطلاعات ایستگاه‌های ما توسط تابلوهای روشن اعلام و قرار است از طریق سازمان راهداری با اطلاعات هواشناسی تابلوهای اطلاع‌رسانی در جاده‌ها در اختیار مردم قرار بگیرد.

این پروژه چقدر طول می‌کشد؟

ان‌شاءالله تا سال آینده کل 58 گردنه به این سیستم مجهز می‌شوند.

هزینه این پروژه چقدر است؟

در مرحله اول 7 میلیارد تومان شد که نصف آن را ما دادیم و مابقی را سازمان حمل و نقل و راهداری. الان پروژه در حال اجراست. سایت‌یابی صورت گرفته و خوشبختانه تجهیزات فنی مورد نیاز به کشور وارد شده است.

در حوزه اطلاع‌رسانی عمومی چه اقداماتی انجام دادید؟

در حوزه اطلاع‌رسانی عمومی، خدمات عام هواشناسی که در سیستم اطلاع‌رسانی است و متشکل از سایت و سیستم تلفن هواگو است، سازمان فعالیت دارد.

همچنین از طریق رسانه‌ها، صدا و سیما و بخش خبری که مربوط به هواشناسی است، اطلاع‌رسانی هواشناسی صورت می‌گیرد و درصددیم مثل بعضی از کشورها استودیوی هواشناسی ایجاد کنیم تا در زمینه هواشناسی برنامه تولید شود و از این روش اطلاع‌رسانی مناسب‌تری برای مردم صورت گیرد.

امروزه هواشناسی با زندگی مردم عجین شده و متقاضیان استفاده از خدمات ما بشدت افزایش پیدا کرده است.

حتی برنامه‌ریزی توسعه شهرها و توسعه پایدار کشورها معمولا با استفاده از اطلاعات هواشناسی انجام می‌گیرد. گرچه در ایران هواشناسی نسبت به سایر کشورها دیر شروع شده است، ولی در کشور هندوستان حدود 300 سال آمار هواشناسی وجود دارد. در حالی که بلندمدت‌ترین آمار کشور ما حدود 100 سال است. هرچه استفاده از اطلاعات هواشناسی برای پایه‌ریزی‌های بخش‌های مختلف عمرانی، اقتصادی و صنعت کشور انجام شود مطمئنا بهره‌وری بیشتری به دست می‌آید.

امروزه می‌گویند سرمایه‌گذاری در بخش هواشناسی بیش از ده‌ها برابر ارزش افزوده ایجاد می‌کند. مثلا اگر زمانی که شهر تهران را ایجاد می‌کردند از اطلاعات هواشناسی استفاده می‌شد، وضعیت آلودگی هوا اینچنین نبود.

زیرا غالب بادهای شهر تهران بادهای غربی ـ شرقی است. مناطق صنعتی تهران در ناحیه غرب قرار گرفته یعنی هرچه آلودگی ایجاد می‌کنند به شهر منتقل می‌شود. اگر مناطق صنعتی را در شرق تهران ایجاد می‌کردند وضعیت آلودگی هوا به این شکل نبود.

ممکن است برای ایجاد شهرک‌های صنعتی از شما نظر بخواهند؟

ما توصیه می‌کنیم این کار را انجام دهند. در کشورهای دیگر هم همین‌طور است. هنگام ایجاد مناطق صنعتی از آمار و اطلاعات هواشناسی استفاده می‌کنند. حتی برای کانال‌های انتقال آب نیاز به این اطلاعات وجود دارد. چرا در شهر تهران با یک بارندگی آب تمام خیابان را پر می‌کند؟

شاید محاسبات فرآیند مهندسی انتقال آب‌ها به درستی انجام نگرفته اگر این تاسیسات با استفاده از شدت بارندگی‌های واقع شده در تهران احداث می‌شد باید ظرفیت کانال‌ها به اندازه بیشترین شدت بارندگی ایجاد می‌شد و بر این اساس در شرایط بارندگی با شدت زیاد کانال‌ها توان انتقال آب زیاد را داشتند.

در برخی شهرها هم شاهد مشکلاتی هستیم مثلا کارخانه سیمان شهر دورود طوری طراحی شده که سال‌ها با آمدن گرد و غبار به سطح شهر مواجه بودیم و مشکلات تنفسی و بیماری‌های متعدد برای مردم ایجاد شد. بر این اساس ما معتقدیم چنانچه احداث شهرها و کارخانجات با فرآیند مهندسی هواشناسی صورت بگیرد از بسیاری مشکلات پیشگیری می‌شود. از این رو هواشناسی در جایگاه امروز خود با زندگی مردم عجین شده است.

حتی در برنامه‌ریزی برگزاری مسابقات ورزشی درستش این است که از آمار و اطلاعات هواشناسی استفاده شود. زمان طوری انتخاب می‌شود که مساعدترین شرایط برای مردم در برگزاری مسابقات ورزشی فراهم شود.

امروزه به دلیل نیازهای مردم تقاضاهای زیادی برای سازمان هواشناسی ایجاد شده. ما امروز همگام با نیاز مردم نیستیم و نمی‌توانیم پاسخگو باشیم. در بخش‌های مختلف تقاضاها بسیار زیاد است.

چه تقاضاهایی؟

مثلا بعضی مناطق کشور به دلیل عدم وجود امکانات، تحت پوشش شبکه هواشناسی قرار نگرفته‌اند. در جایی که آب و برق و راه وجود ندارد، چگونه کارشناس ما حضور پیدا کند؟ یا در مورد دریاها، تجهیزاتی که ما برای دریاها استفاده می‌کنیم تجهیزات بسیار گران‌قیمتی هستند و طول عمر کمی دارند. در معرض نمک و آب شور دریا قرار دارند و خیلی زود تخریب می‌شوند.

کشتیرانی، شیلات و برنامه‌ریزان مناطق ساحلی برای احداث اسکله و بنادر نیاز به آمار و اطلاعات دارند اما بودجه موجود در سازمان هواشناسی کفاف نمی‌دهد. حجم تقاضاها متناسب با شرایط ما نیست. پدیده‌های متعددی که روز به روز در شرایط دنیا تغییر می‌کند برای مردم نیازمندی ایجاد می‌کند مانند بحث گرد و غبار شاهد هستید که در سال‌های اخیر این پدیده به‌شدت رو به افزایش است.

منشأ پدیده گرد و غبار کجاست؟

در مناطق غربی بیشتر از گذشته شاهد وقوع این پدیده هستیم. بنابر نیازی که وجود داشت ستاد خشکسالی کشور و تقاضای بخش‌های مختلف اطلاع‌رسانی این پدیده به عهده سازمان هواشناسی گذاشته شد. براساس مصوبه ستاد خشکسالی کشور 15 میلیاردتومان اعتبار تعیین شد تا سازمان هواشناسی بتواند ایستگاه‌های موجود را به سیستم‌های اندازه‌گیری پدیده گرد و غبار مجهز کند تا بتواند پیش‌آگاهی و اطلاع‌رسانی کند. این پدیده، پدیده بسیار مخربی است و آثار ناراحت‌کننده‌ای در زندگی مردم دارد. سال گذشته استان خوزستان 180 روز سال را با این پدیده مواجه بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ذرات آن کمتر از 5/2 میکرون و خیلی ریز هستند. قبلا در جنوب و غرب کشور عراق هورهایی در نیزارها وجود داشت که نقش فیلتر را در جذب گرد و غبار ایفا می‌کرد.

اواخر حکومت صدام مسیر رودخانه‌اش تغییر پیدا کرد. بعد از آن کشور ترکیه با کمبود آب مواجه شد. آب‌های ورودی به کشور عراق را محدود کرد و با احداث سد آتاتورک در جنوب ترکیه مقدار زیادی از آب‌های ورودی به عراق را گرفت.

در جنوب ترکیه با احداث باغات پسته، کشاورزی‌های گسترده اشتغال به وجود آوردند و به دنبال آن خشکسالی‌های بوجود آمده در عراق منجر به این شد که هورها به زمین‌های خشک تبدیل شود. نقش گذشته آنها جذب گرد و غبار و خاک‌هایی بود که در منطقه وجود داشت. حالا خودش منبع تولید گرد و غبار شده است. وقتی هورها خشک شوند به خاک رس تبدیل می‌شوند و ذرات بسیار ریزی دارند. هر چه ذرات گرد وغبار درشت‌تر باشد ماندگاری کمتری در هوا دارد چون سنگین‌تر است و زودتر می‌نشیند. اما ماندگاری ذرات خاک رس خیلی زیاد است و 5، 6 روز در منطقه می‌ماند.

آلودگی شیمیایی هم دارد؟

طبق آزمایشاتی که کردند آلودگی شیمیایی به همراه نداشته است.

علت این که این خاک‌ها وارد نقاط مرکزی حتی تهران شده چیست؟

علت این که خاک‌ها به تهران هم می‌رسد ریز و سبک بودن ذرات است که سبب ماندگاری آن شد.

همه این ذرات از عراق می‌آید؟

ما کانون‌ها را شناسایی کردیم، بخش عمده‌اش مربوط به عراق است.

راه مقابله با اثرات آن چیست؟

سال گذشته در نشست گرد و غبار در ایلام گزارشی از سوی یک پزشک ارائه شد که این ذرات را ارزیابی کرده بود، می‌گفت 3 ماه طول می‌کشد این ذرات از ریه‌های انسان خارج شود چون ریز است و حتی در منافذ جذب اکسیژن گیاهان وارد می‌شود و منافذ را می‌بندد. بنابراین در کشاورزی اثر می‌گذارد. در آب مناطق مجاورش وارد می‌شود، اکسیژن آب را جذب می‌کند و آبزیان را هم دچار مشکل می‌کند. حمل و نقل را مختل می‌کند چون دید به زیر 500 متر می‌رسد و حتی منجر به تعطیلی پرواز هواپیماها می‌شود.

این پدیده فی‌البداهه ایجاد نشده، طی سال‌ها خشکی‌هایی ایجاد شد. در شرق سوریه یک کانون از این پدیده وجود دارد. در عربستان هم همین‌طور، اما منشاء عمده این گرد و غبارهای منتقل‌شده به کشور ما از عراق است.

خودشان هم متاثر هستند؟

بله، اما شرایط خاصی در کشور عراق حاکم است. آب و برق و زندگی درستی ندارند. اولویت اولشان رسیدگی به پدیده گرد و غبار نیست. کشوری این همه مشکلات دارد که این موضوع اولویت آخرش است!

در دنیا برای مهار این پدیده روش‌های علمی وجود دارد؟

بله. این روش وجود دارد. زمان صدام هم راه مهار گرد و غبار وجود داشت. در مناطق غربی کشور ما، این پدیده مهار شد. مالچ‌پاشی کردند. مالچ‌های بیولوژیک منشاء نفتی ندارند. مواد پلیمری است که پاشیده می‌شود و ماندگاری بیشتری دارد. در کنار آن نیز می‌توان کشاورزی کرد. درختچه‌های مناسب با شرایط اقلیمی منطقه را کاشت تا خاک آنجا تثبیت و گرد و غبار مهار شود.

نشست‌های مختلف بین مسوولان صورت گرفت و توانستند 4 کشور را تحلیل کنند: ترکیه، سوریه، عراق و ایران. کشور ترکیه خود منشاء این پدیده نبود بلکه از آن متاثر نیز بود.

هرچه تلاش کردیم مسوولان کشور عراق بیایند و روش‌هایی برای مهار این کانون‌ها اتخاذ کنند به دلیل شرایط حاکم در کشور عراق کسی به این سمت نرفت. دولت اعتباری تخصیص داد که قرار است امسال بخش‌هایی شروع کنند. کارشناسان ما به کشور عراق بروند و این پدیده را از طریق مالچ‌پاشی و تثبیت خاک آنجا مهار کنند. امسال در منطقه خاورمیانه خشکسالی وجود داشت.

در فصل پاییز نیز ما با کاهش 30 درصدی بارش‌ها مواجه بودیم. یعنی 70 درصد کمبود بارش داشتیم. امروز حدود 20 درصد کاهش بارندگی در کشور داریم و در مقابل با افزایش نیاز تقاضای آبی مواجهیم. چون جمعیت زیاد می‌شود. نوع زندگی و الگوهای مصرف آب تغییر پیدا کرده. نیاز به آب خیلی بیشتر شده اما منابع آب همان منابع گذشته است و حتی تقلیل هم پیدا کرده است.

ماندگاری پدیده گرد و غبار در طول فصول سال مختلف است یا فقط در فصول گرم ایجاد می‌شود؟

از ابتدای اردیبهشت شروع می‌شود و تا آخر تابستان ادامه دارد. با شروع فصل بارش تقریبا این پدیده قطع می‌شود. روند این پدیده در چند سال اخیر این‌گونه بوده. هر پدیده‌ای که می‌آید حدود 5، 6 روز در کشور ما ماندگاری دارد. به مناطق مختلف و حتی به مرکز منتقل می‌شود و بعد بتدریج نشست می‌کند. هرچه جلوتر می‌آید غلظتش کمتر می‌شود. البته در مناطق شرقی و سیستان و بلوچستان هم یک پدیده گرد و غبار داریم که دوره آن 3 ‌ماهه است و با بادهای 3 ماهه زابل و سیستان همراه است سنگینی بیشتری دارد زود می‌نشیند و زودتر خاتمه پیدا می‌کند اما پدیده غرب فرق دارد.

سازمان هواشناسی در حوزه آب و پیش‌بینی‌های منابع آبی نیز فعالیت دارد؟

ما در کنار بخش آب وزارت نیرو کار می‌کنیم. سازمان فرابخشی هستیم اما باتوجه به اهمیت و اولویتی که هواشناسی در مقوله‌های مختلف دارد جایگاه هواشناسی نیز در این حوزه درنظر گرفته شده است. مثلا در آمریکا این سازمان در ناسا قرار دارد (سازمان فضایی آمریکا)‌ در کشور ایتالیا هواشناسی در بخش دفاعی است چون مقوله امنیت برایش مهم‌تر است. در کشورهای اروپایی در بخش حمل و نقل و ارتباطات است.

ما یک سازمان فرابخشی هستیم بنابر این یکی از کاربران عمده ما بخش آب است. ما با بارش‌ها سر و کار داریم. وزارت نیرو می‌گوید بارش‌ها تا به سطح زمین نرسیده‌اند، در اختیار هواشناسی‌ هستند وقتی جاری شد در حوزه عملکرد و اندازه‌گیری وزارت نیرو می‌افتد.

ما اطلاع‌رسانی آب را به عهده داریم. سیلاب‌های مخربی را که ایجاد می‌شود اطلاع‌رسانی می‌کنیم خوشبختانه در سال‌های اخیر هم فعالیت‌ها در این زمینه مناسب بوده است مثلا سال 86 سیلی در استان گلستان اتفاق افتاد که 240 کشته داد. بعد از آن با همکاری و اطلاع‌رسانی بموقع همکاران ما سیل گلستان تلفات نمی‌دهد. یعنی به محض این‌که اطلاع پیدا می‌کنند می‌خواهد سیل اتفاق بیفتد به مراجع ذی‌ربط اطلاع می‌دهند، مسیر جاده‌ها را می‌بندند، به مردم هم اطلاع‌رسانی می‌کنند، تردد در جاده‌های سیلاب‌گیر متوقف می‌شود و مشکلی پیش نمی‌آید.

سیلی که در قم اتفاق افتاد و تلفات زیادی داشت هم اطلاع‌رسانی شده بود! ما وضعیت سیل‌ها و بارش‌ها را اطلاع‌رسانی می‌کنیم. وزارت نیرو یک شبکه برف‌سنجی و آب‌سنجی دارد. با هم تبادل اطلاعات و همکاری نزدیکی داریم. مدیریت آب کشور با استفاده از اطلاعات ما و وزارت نیرو انجام می‌گیرد. خوشبختانه در سال‌های اخیر هم سدهای متعددی در کشور ایجاد و سبب شده بتوانیم خشکسالی‌ها را مدیریت کنیم تا برای مردم‌ زیاد محسوس نباشد. چون سدها می‌توانند با ذخیره‌سازی منابع آب را مدیریت کنند.

وضعیت هواشناسی دریایی در حوزه بین‌المللی یا منطقه‌ای چگونه است؟

189 کشور عضو سازمان هواشناسی جهانی هستند. ما عضو صد و سوم آن هستیم. ارتباطات خوبی داریم، سالانه حق عضویت می‌پردازیم و از خدمات سازمان استفاده می‌کنیم. یک سیستم تبادل اطلاعات هواشناسی در دنیا وجود دارد. به هر کدام از سایت‌های خارجی بروید مثلا ایستگاه ابرکوه، اطلاعات ساعتی آن را خواهد داشت یک شبکه تبادل اطلاعات هواشناسی وجود دارد که ما هم آن را در داخل کشور داریم.

به دلیل عضویت در این سازمان بین‌المللی می‌توانیم با سایر اعضا تبادل اطلاعات داشته باشیم.

این تبادل اطلاعات فارغ از مرزبندی‌های سیاسی انجام می‌شود؟

بله. هوا مرزی ندارد. یکی از خطوط ارتباطی مستقیم ما خط تهران ـ صنعاست. یک خط VPN داریم که تبادل اطلاعات بین ما و صنعا را انجام می‌دهد. در شرایط جنگی صنعا، هنوز این خط برقرار است. شرایط جوی جهان برای همه کشورها قابل رصد است. ما برای این‌که گزارش پیش‌بینی برای تهران درآوریم اطلاعات نیمکره شمالی زمین را می‌گیریم. بنابراین با ارتباطی که با سازمان هواشناسی جهانی داریم در بسیاری از کارگروه‌های این سازمان کارشناس داریم که مسوولیت دارند. خوشبختانه امسال اتفاقاتی افتاد که باعث تعجب دیگر کشورها هم شد (چند هفته پیش شانزدهمین کنگره سازمان هواشناسی جهانی در سوییس برگزار شد و ما هم شرکت کردیم. هر 4 سال یکبار انتخابات رئیس و نایب‌رئیس و شورای اجرایی سازمان برگزار می‌شود) یکی از موفقیت‌های ما این بود که به عنوان هفتمین مرکز سیستم تبادل جهانی هوا و گزارشات هواشناسی پذیرفته شدیم. قبل از ما 6 کشور این مراکز را داشتند. آمریکا، آلمان، برزیل، فرانسه، چین و ژاپن. کشوری مثل هند تعجب کرد. با آن همه شرایطی که امروز در فناوری اطلاعات دارد و توانسته جایگاهی را کسب کند هنوز به این موقعیت نرسیده. ما کل محصولات هواشناسی منطقه را پخش می‌کنیم، کشورهای دیگر اطلاعات را از ما می‌گیرند. ما هم در مقابل اطلاعات می‌گیریم.

در حال حاضر برای کاهش خطا در پیش‌بینی‌ها چه اقداماتی صورت گرفته است؟

صفرشدن مطلق خطا که وجود ندارد. اگر پیش‌بینی قطعی باشد که اسمش پیش‌بینی نیست. ما در پیش‌بینی‌مان معادلات حرکت جو را حل می‌کنیم که به پارامترهای مختلف وابسته است لذا ما و هیچ کشوری به آن قطعیت صددرصد نخواهیم رسید.

آمریکا در حادثه طبس پیش‌بینی کرده بود که هواپیما راحت می‌تواند بنشیند اما یک قدرت دیگری آمد و نگذاشت این اتفاق بیفتد.

پیش‌بینی کوتاه‌مدت ابزار مختلف نیاز دارد. ما یک ورودی اطلاعات می‌خواهیم که باید کل اطلاعات مناطق کشور را داشته باشد تا بتواند به صورت قطعی و دقیق پیش‌بینی صادر کند. بعضی نقاط ما نقاط کور و بدون اطلاعات هستند. مناطق کویری زیرپوشش اطلاعات هواشناسی قرار ندارند.

در نقاط دریایی نیز اطلاعاتی را که ما می‌خواهیم و برابر استاندارد باشند را نداریم. سیستم پردازش مناسب اطلاعات در کنار اطلاعات لازم است. تحریم‌هایی که امروزه برای کشور ما ایجاد شده سبب شده سوپرکامپیوترها در اختیار ما قرار نگیرد. یکی از ابزارهای خیلی ضروری هواشناسی در تمام کشورها همین سوپرکامپیوترها هستند ولی ما با کمک دانشگاه‌های مختلف توانستیم 2 سوپرکامپیوتر تولید کنیم. یکی با همکاری دانشگاه صنعتی امیرکبیر است که در تهران نصب شده و از آن استفاده می‌کنیم که معادلات حرکت جو را مدلسازی می‌کنیم. در گذشته با pcهای معمولی 12 ساعت طول می‌کشید تا بتوانیم یک مدل را راه‌اندازی کنیم. امروزه با سوپرکامپیوتر موجود انجام این محاسبه به 20 دقیقه رسیده است. این دستگاه در تهران نصب شده، دستگاه دوم در اصفهان در حال نصب است با کمک دانشگاه صنعتی اصفهان آن را ساختیم. شبکه رادارهای ما باید تکمیل شود الان 5 رادار موجود در تهران، کرمانشاه، اهواز، امیرآباد ساری و تبریز فعال هستند اگر بخواهیم کل کشور را پوشش دهیم 18 رادار نیاز است. ششمین رادار در بوشهر در حال نصب است.

2 دستگاه دیگر در برنامه داریم. یکی در فارس و دیگری در گیلان. الان 2 دستگاه دیگر را در برنامه خرید امسال‌‌مان داریم باید شبکه راداری و شبکه ایستگاه‌های موجود تکمیل شود تا بتوانیم وضعیت ورودی اطلاعات‌مان را به حد مطلوب برسانیم و به دقت موردنظر برسیم.

در نقاطی که شبکه کابلی وجود دارد از وضعیت مناسبی برخورداریم. گزارشات پیش‌بینی کوتاه‌مدت ما دقت بالای 90 درصد دارد.

تامین سخت‌افزار چقدر هزینه و اعتبارات نیاز دارد؟

2 دستگاه راداری که الان خریداری می‌کنیم حدود 7 میلیارد تومان است (فقط رادار)‌ در کنار آن برج و سیستم ارتباطی و کامپیوتر مرکزی دارد. وضعیت سخت‌افزاری ما مطلوب نیست اما در حد خودمان نسبت به کشورهای منطقه خوب است. وقتی در دنیا توانسته‌ایم به عنوان هفتمین کشور یک جایگاه جهانی سیستم تبادل اطلاعات را کسب کنیم یعنی در شرایط خوبی هستیم. رویکرد ما استفاده از توانمندی‌های داخل است و کارهای خوبی صورت گرفته از سیستم‌هایی که برای گرد و غبار مورد نیاز ما بود، سیستم دیدسنجی در فرودگاه بود که به صورت خودکار دید را اندازه‌گیری می‌کند آن از خارج می‌خریدیم. الان با جهاددانشگاهی و وزارت علوم تفاهم کردیم که از طریق جهاددانشگاهی آن را بسازیم.